Hé lộ sự thật về công nghệ Bom GBU-39 đường kính nhỏ của quân đội Mỹ

Hãy hình dung một chiếc máy bay chiến đấu đang bay ở độ cao hơn 9.100m, thay vì mang theo một vài quả bom khổng lồ, nó được trang bị hàng chục vũ khí chính xác nhỏ gọn, mỗi loại có khả năng tấn công một mục tiêu riêng biệt cách xa nhiều km. Sự thay đổi trong chiến tranh trên không hiện đại này phần lớn là nhờ vào Bom GBU-39 đường kính nhỏ, thường được biết đến với tên gọi đơn giản là GBU-39 SDB.

Thoạt nhìn, Bom GBU-39 đường kính nhỏ không có vẻ gì là đáng sợ. Nó tương đối nhỏ, nặng khoảng 129 kg, nhẹ hơn nhiều so với các loại bom truyền thống nặng khoảng 450 hoặc 900 kg vốn được sử dụng trong nhiều thập kỷ. Nhưng đừng để thông số trọng lượng đánh lừa bạn. Điều kỳ diệu thực sự nằm ở độ chính xác, hiệu quả và tầm bắn.

Được thiết kế như một phần của chương trình Bom đường kính nhỏ (SDB) của quân đội Mỹ, loại vũ khí này cho phép máy bay tấn công nhiều mục tiêu trong một lần xuất kích, đồng thời giảm thiểu thiệt hại ngoài ý muốn trên mặt đất.

Vì vậy, mặc dù Bom GBU-39 đường kính nhỏ có thể nhỏ hơn các loại bom truyền thống, nhưng nó đại diện cho một điều lớn lao hơn, đánh dấu một sự chuyển dịch hướng tới chiến tranh chính xác, nơi độ chính xác quan trọng hơn sức mạnh nổ thô. Điều đó đặt ra một câu hỏi thú vị rằng điều gì thực sự khiến Bom GBU-39 đường kính nhỏ hiệu quả đến vậy?

Bom GBU-39 đường kính nhỏ là gì?

Để hiểu tại sao Bom GBU-39 đường kính nhỏ lại quan trọng, chúng ta cần quay ngược thời gian một chút, trở lại đầu những năm 2000, khi các nhà hoạch định quân sự bắt đầu nhận thấy một vấn đề: Máy bay chiến đấu hiện đại vô cùng mạnh mẽ, nhưng khả năng mang bom của chúng lại kém hiệu quả một cách kỳ lạ.

Bom GBU-39 đường kính nhỏ có trọng lượng 129 kg, nó nhẹ hơn đáng kể so với các loại bom 450 - 900 kg truyền thống. Ảnh militarnyi

Các loại bom chính xác truyền thống thường nặng từ 450 - 900kg mỗi quả. Điều đó có nghĩa là một máy bay chiến đấu chỉ có thể mang theo một số lượng bom truyền thống mục tiêu hạn chế cho mỗi nhiệm vụ. Nếu một máy bay chiến đấu phải thả bom đến tám vị trí riêng biệt của đối phương, thì nó có thể chỉ có đủ vũ khí cho một nửa số đó. Điều này không lý tưởng trong các tình huống chiến đấu diễn ra nhanh chóng, cấp bách.

Chương trình Bom đường kính nhỏ (Small Diameter Bomb), một dự án do Bộ Quốc phòng Mỹ dẫn đầu và được phát triển chủ yếu bởi Boeing. Mục tiêu là gì? Là chế tạo một loại vũ khí nhỏ hơn, thông minh hơn và hiệu quả hơn nhiều. Kết quả là Bom GBU-39 đường kính nhỏ đã ra đời, một loại bom lượn dẫn đường chính xác hạng 129 kg được thiết kế để đạt độ chính xác cao hơn là sức công phá mạnh mẽ.

Thay vì dựa vào sức mạnh thô bạo, vũ khí này sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính hỗ trợ GPS để tự điều khiển chính xác đến mục tiêu. Sau khi được thả từ máy bay, các cánh nhỏ gập lại sẽ bung ra, cho phép quả bom lướt đi hàng chục km hướng về phía đích đến. Nhưng có lẽ triết lý thiết kế quan trọng nhất đằng sau Bom GBU-39 đường kính nhỏ chính là hiệu quả.

Máy bay được trang bị giá phóng đặc biệt có thể mang bốn quả bom truyền thống trong không gian thường, nhưng ngược lại có thể mang theo cùng lúc nhiều quả Bom GBU-39 đường kính nhỏ để tấn công hàng chục mục tiêu trong một nhiệm vụ. Nói cách khác, Bom GBU-39 đường kính nhỏ không chỉ được chế tạo để phá hủy mục tiêu, mà còn được chế tạo để định hình lại cách thức hoạt động của không quân.

Thông số kỹ thuật của Bom GBU-39 đường kính nhỏ

Các nhà thiết kế vũ khí thường nói rằng, câu chuyện thực sự của một hệ thống nằm ở các thông số kỹ thuật của nó. Trong trường hợp của Bom GBU-39 đường kính nhỏ, những con số đó cho thấy lý do tại sao một loại vũ khí nhỏ gọn như vậy lại trở thành nền tảng của các hoạt động tấn công chính xác hiện đại.

Bom GBU-39 đường kính nhỏ có trọng lượng 129 kg, nó nhẹ hơn đáng kể so với các loại bom 450 - 900 kg truyền thống được máy bay chiến đấu sử dụng trong nhiều thập kỷ. Tuy kích thước nhỏ gọn nhưng nó lại ẩn chứa kỹ thuật chế tạo vô cùng thông minh. Sau khi được thả từ máy bay, các cánh lò xo sẽ ​​bung ra từ thân bom, biến vũ khí đang rơi thành một loại đạn lượn tầm xa có khả năng di chuyển hàng chục km trước khi chạm đất.

Dưới đây là cái nhìn chi tiết hơn về các thông số kỹ thuật cốt lõi của Bom GBU-39 đường kính nhỏ:

Tổng trọng lượng: 129 kg.

Chiều dài: 1,8 m.

Đường kính thân: 19,5 cm.

Sải cánh (đã triển khai): 1,5 m.

Đầu đạn và khả năng xuyên phá

Không giống như các loại bom nổ lớn được thiết kế để san phẳng diện tích rộng, Bom GBU-39 đường kính nhỏ tập trung vào khả năng xuyên phá chính xác. Vỏ thép tôi cứng cho phép nó xuyên thủng bê tông cốt thép, hầm trú ẩn kiên cố và các mục tiêu chôn dưới lòng đất trước khi phát nổ.

Đầu đạn của bom chứa khoảng 16 kg thuốc nổ mạnh, được tối ưu hóa để tạo ra vụ nổ tập trung và phân mảnh sau khi xuyên thủng. Điều này làm cho vũ khí này đặc biệt hiệu quả chống lại: Hầm chỉ huy, nhà chứa máy bay, kho đạn dược, cơ sở hạ tầng kiên cố…

Quả bom này dựa vào Hệ thống Định vị Quán tính (INS) hỗ trợ GPS, cho phép nó định hướng ngay cả khi tín hiệu vệ tinh bị gián đoạn trong thời gian ngắn. Trong điều kiện bình thường, độ chính xác rất đáng kể, thường có Sai số vòng tròn có thể xảy ra (CEP) khoảng 5–8 m.

Tầm bắn và hiệu suất của Bom GBU-39 đường kính nhỏ

Phạm vi lượn tối đa: Khoảng 60 hải lý (110 km).

Độ cao thả điển hình: 6.000-12.000m.

Hệ thống dẫn đường: Hệ thống định vị quán tính hỗ trợ GPS.

Độ chính xác va chạm (CEP):  Khoảng 5–8 mét

Vai trò vận hành: Thực hiện cuộc tấn công chính xác vào các mục tiêu cố định.

Trên thực tế, tầm bay phụ thuộc vào một vài biến số, bao gồm độ cao thả, tốc độ máy bay và quỹ đạo bay. Việc thả ở độ cao lớn và tốc độ cao từ một máy bay phản lực như F-15E Strike Eagle có thể kéo dài đáng kể đường lượn. Việc thả ở độ cao thấp hơn sẽ rút ngắn tầm bay nhưng vẫn duy trì độ chính xác tuyệt vời.

Hệ thống dẫn đường của Bom GBU-39 đường kính nhỏ liên tục điều chỉnh đường bay trong suốt hành trình, tự điều khiển hướng tới các tọa độ đã được lập trình. Phi công thậm chí có thể thả nhiều quả bom Bom GBU-39 đường kính nhỏ ở các góc độ khác nhau, mỗi quả bom tự điều khiển hướng tới các mục tiêu riêng biệt.

Và hiệu quả đó càng trở nên rõ ràng hơn khi chúng ta xem xét loại máy bay nào thực sự có thể mang Bom GBU-39 đường kính nhỏ, và chúng có thể mang bao nhiêu quả vào trận chiến.

Một trong những cuộc cách mạng thầm lặng đằng sau Bom GBU-39 đường kính nhỏ không chỉ nằm ở độ chính xác mà còn ở cách nó thay đổi đáng kể cấu hình vũ khí của máy bay.

Trong các nhiệm vụ tấn công cũ hơn, một máy bay chiến đấu có thể mang theo một số quả bom lớn. Có thể sáu, có thể tám quả. Sau khi sử dụng hết số bom đó, máy bay phải quay về căn cứ. Tuy nhiên, Bom GBU-39 đường kính nhỏ đã đảo ngược hoàn toàn cục diện, bằng cách cho phép mang theo nhiều vũ khí chính xác hơn trong cùng một không gian.

Quả bom này dựa vào Hệ thống Định vị Quán tính (INS) hỗ trợ GPS, cho phép nó định hướng ngay cả khi tín hiệu vệ tinh bị gián đoạn trong thời gian ngắn. Ảnh Defence Industry

Mấu chốt nằm ở hệ thống giá đỡ chuyên dụng có tên BRU-61/A, về cơ bản là một bệ phóng thông minh được thiết kế đặc biệt cho Bom GBU-39 đường kính nhỏ. Thay vì chỉ mang một vũ khí lớn, mỗi giá treo có thể mang bốn quả Bom GBU-39 đường kính nhỏ. Nhân số lượng đó lên nhiều giá treo thì một máy bay duy nhất có thể tấn công hàng chục mục tiêu trong một lần xuất kích.

Một số máy bay chiến đấu hiện đại đã tích hợp Bom GBU-39 đường kính nhỏ vào hệ thống vũ khí của chúng:

Máy bay chiến đấu F-15E Strike Eagle: Dành cho các cuộc tấn công chính xác vào cơ sở hạ tầng và hầm trú ẩn.

Máy bay chiến đấu F-16 Falcon: Nhắm mục tiêu chính xác với số lượng lớn.

Máy bay F-22 Raptor: Dành cho cuộc tấn công tàng hình.

Máy bay F-35 Lightning II : Dành cho các cuộc tấn công chính xác trong không phận tranh chấp.

Ngoài ra, còn có máy bay ném bom B-1B Lancer, B-2 Spirit , B-52 Stratofortress.

Từ khi Bom GBU-39 đường kính nhỏ đi vào hoạt động giữa những năm 2000, nó đã âm thầm trở thành một trong những loại bom lượn chính xác được sử dụng thường xuyên nhất trong các chiến dịch không kích hiện đại. Loại vũ khí này lần đầu tiên được đưa vào sử dụng trong chiến đấu vào khoảng năm 2006, được trang bị trên máy bay F-15E Strike Eagle trong các chiến dịch do Không quân Mỹ tiến hành ở Trung Đông.

Các phi công nhanh chóng phát hiện ra một điều thú vị: kích thước nhỏ gọn của quả bom này cho phép họ mang theo nhiều quả hơn trong mỗi nhiệm vụ, trong khi hệ thống dẫn đường chính xác giúp giảm thiểu đáng kể thiệt hại ngoài dự kiến.

Sự kết hợp đó đã biến Bom GBU-39 đường kính nhỏ trở thành vũ khí được ưa chuộng cho các cuộc tấn công vào khu vực đô thị và cơ sở hạ tầng:

Chiến tranh Afghanistan: Dành cho các cuộc tấn công chính xác vào các vị trí kiên cố của phiến quân.

Chiến tranh Iraq: Dành cho các cuộc tấn công vào hầm chỉ huy và mục tiêu đô thị.

Các hoạt động chống ISIS: Dành cho các cuộc tấn công có độ chính xác cao trong các thành phố đông dân cư.

Các hoạt động ở Trung Đông: Dành cho các cuộc tấn công cơ sở hạ tầng có mục tiêu.

Xung đột Ukraine: Dành cho các đòn tấn công tầm xa chính xác.

Trong chiến tranh đô thị, nơi các mục tiêu quân sự thường nằm ở vị trí nguy hiểm gần các công trình dân sự, đầu đạn nhỏ hơn và khả năng điều hướng chính xác của Bom GBU-39 đường kính nhỏ mang lại lợi thế lớn. Thay vì san bằng cả một khu phố, vũ khí này có thể phá hủy một tòa nhà, hầm trú ẩn hoặc cơ sở cụ thể.

Dù vậy Bom GBU-39 không phải “vũ khí vạn năng” khi vẫn tồn tại nhiều giới hạn kỹ thuật và tác chiến.

Trước hết, sức công phá của bom khá nhỏ, chỉ khoảng 16 kg thuốc nổ, nên kém hiệu quả với mục tiêu kiên cố hoặc công trình ngầm sâu. Về vận hành, GBU-39 phụ thuộc vào GPS, có nguy cơ bị gây nhiễu trong chiến tranh điện tử dù đã có hệ thống quán tính (INS) hỗ trợ.

Loại bom này cũng chủ yếu phù hợp với mục tiêu cố định, hạn chế khi tấn công mục tiêu di động nếu không có dẫn đường laser. Ngoài ra, hiệu quả còn phụ thuộc vào điều kiện thả như độ cao, tốc độ máy bay và thời tiết.

×