Khi bà cựu Bộ trưởng “phản bội” bệnh nhân của mình

...Nhưng giờ đây chính bà lại bị truy cứu vì những sai phạm trong 2 dự án bệnh viện ngàn tỷ đồng, những dự án về nguyên tắc là để “giải cứu quá tải”. Bi kịch nằm ở con số thất thoát, không ở số tiền hàng chục tỷ đồng lót tay mà bà đã nhận. Bi kịch ở sự phản bội - không thể nói khác.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã hoàn tất kết luận, đề nghị truy tố cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến do liên quan sai phạm tại dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức.

Kết luận điều tra cho rằng các vi phạm trong quản lý, phê duyệt, đấu thầu đã gây thất thoát, lãng phí lớn ngân sách. Bà Tiến được xác định có liên quan trách nhiệm quản lý; thông tin công bố cho biết bà đã nộp lại 14,5 tỷ đồng để khắc phục hậu quả và đang được bảo lãnh trong quá trình tố tụng.

Về pháp lý, đây là câu chuyện của trách nhiệm người đứng đầu; về xin cho, về quân anh quân tôi. Nhưng về đạo lý, nó là câu chuyện về một lời hứa.

Dưới thời bà Tiến đương nhiệm bộ trưởng, quá tải bệnh viện đã trở thành một nỗi ám ảnh. Bệnh nhân lộn đầu đuôi nằm ghép hai, ghép ba. Người nhà trải chiếu dưới gầm giường; hành lang, cửa nhà vệ sinh, ngoài sân. Nói thế nào nhỉ?! Nó “như trại tị nạn”.

Hãy chú ý đến ngoặc kép.

Đó là từ dùng của bà Tiến trong phiên giải trình Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội tháng 4/2013. Trong phiên giải trình hôm ấy, bên cạnh ngoặc kép “như trại tị nạn”, nữ bộ trưởng Y tế còn nói về nỗi “khổ tâm". Thật cảm động.

Không khổ tâm sao được khi cũng năm đó, bác sĩ Lê Hoàng Minh - Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM - xác nhận thẳng thắn: “Bệnh nhân không có chỗ nằm, mang tiếng là đến bệnh viện để nằm điều trị, nhưng thực chất là họ “ngồi” để điều trị”.

Không khổ tâm không được trước cảnh bệnh nhi lóp ngóp bò từ gầm giường ra chào Bộ trưởng - ở đây chính là bà Tiến.

Những chi tiết, câu chuyện, hình ảnh ấy không phải “cáo buộc” của dân. Đó là thực tế được thừa nhận công khai.

Và từ thực tế ấy, dự án xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức ra đời.

Phát biểu tại lễ khởi công hồi cuối 2014 tại Hà Nam, nữ Bộ trưởng nhấn mạnh đây là hai bệnh viện hiện đại nhất Việt Nam được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, nhằm mục tiêu giảm tải cho các bệnh viện tuyến Trung ương tại Hà Nội và đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh chất lượng cao của nhân dân khu vực phía Bắc và cả nước.

Mục tiêu rất rõ: Giảm tải tuyến cuối, nâng chất lượng điều trị, chấm dứt cảnh nằm ghép kéo dài nhiều năm. Trên diễn đàn Quốc hội, trong các chương trình đối thoại với cử tri, lãnh đạo ngành y khẳng định đây là giải pháp chiến lược để người dân không phải chen chúc ở Hà Nội, để kỹ thuật cao không chỉ dành cho số ít.

2 dự án ngàn tỷ đồng, 2 bệnh viện đó sinh ra từ một lời hứa rất cụ thể: Trả lại phẩm giá cho người bệnh. Hoặc đơn giản hơn, để người bệnh thật sự được là… bệnh nhân.

Nhưng rồi, thay vì đón bệnh nhân, cơ sở 2 của hai bệnh viện lớn nhất nước đã chậm tiến độ đến gần một thập kỷ.

Thanh tra Chính phủ từng kết luận hàng loạt sai phạm trong quản lý dự án, đấu thầu, đầu tư xây dựng. Hệ quả không chỉ là những con số thất thoát, mà là những khối bê tông im lìm giữa đồng, trong khi bệnh nhân ở cơ sở cũ vẫn chen nhau từng cen ti mét giường.

Có người nói: Ngân sách thất thoát có thể thu hồi, sai phạm có thể xử lý. Nhưng thời gian thì không.

Một bệnh nhân ung thư không chờ nổi 10 năm để bệnh viện hoàn thiện. Một ca tai nạn không thể “xin gia hạn” vì công trình chưa nghiệm thu. Những người đã từng nằm băng ca, ngoài hành lang hành lang… để chờ một giường bệnh trống, không cần biết quy trình đấu thầu thế nào, quá trình thi công ra sao. Họ chỉ biết rằng vẫn phải đợi chờ cả thập kỷ cho một lời hứa giảm tải.

Và lời hứa ấy gắn với một gương mặt cụ thể.

Nói cảm xúc của người dân trước vụ án này chỉ là bức xúc hay phẫn nộ thôi thì chưa đủ. Đó là cảm giác bị phản bội. Phản bội, không phải là khái niệm pháp lý, mà là sự đứt gãy niềm tin. Người từng nói về nỗi khổ của bệnh nhân, từng cam kết giảm tải bằng dự án ngàn tỷ đồng, nay lại bị cáo buộc sai phạm trong quản lý chính dự án đó. Thật tréo ngoe, cay đắng.

Từ góc nhìn người bệnh, câu hỏi không phải “quy trình sai ở đâu” — mà là “vì sao lại để xảy ra điều này?”. Nếu lãnh đạo ngành y đã chứng kiến cảnh bệnh nhân bò ra từ gầm giường, làm sao có thể để một dự án sinh ra từ hình ảnh ấy rơi vào sai phạm? Nếu mục tiêu là giảm tải, vì sao công trình lại kéo dài khiến quá tải tiếp tục?

Dường như có một tầng sâu hơn của sự mất mát. Khi một dự án y tế — vốn gắn trực tiếp với sức khỏe, sinh mạng con người — bị chậm trễ vì sai phạm quản lý. Trớ trêu, ở chỗ bê tông thì đắp chiếu, bệnh tật thì không cho hoãn, cho delay, cho chờ.

Có thể trong phiên tòa tới, các yếu tố giảm nhẹ, khắc phục hậu quả sẽ được xem xét theo luật định. Nhưng với người từng nằm hành lang Bạch Mai, từng chờ mổ ở Việt Đức, điều họ nhớ không phải là con số thiệt hại, không phải là bao nhiêu đưa/nhận/lót tay. Họ nhớ những đêm thức trắng bên giường bệnh chật chội, và lời hứa rằng tương lai sẽ khác.

Có thể pháp luật sẽ phân định đúng – sai một cách rành mạch. Nhưng nhân dân/bệnh nhân sẽ ghi nhớ câu chuyện này như một nghịch lý: người chứng kiến cảnh bệnh nhân bò từ gầm giường ra chào mình, lại sẽ đứng trước vành móng ngựa trong vụ việc liên quan chính dự án nhằm chấm dứt cảnh ấy.

Nhân dân/bệnh nhân có thể kham nhẫn vì sự quá tải. Nhưng rất khó tha thứ cho “sự khổ tâm” chỉ nói ra ngoài miệng. Nói ra trên nỗi đau, nước mắt và mất mát của họ.

×