Kiểm định khí thải xe máy từ 1/7: Đề xuất mới đáng chú ý, chuyên gia nói "làm không khó, dễ thực hiện"

Xe máy dưới 5 năm được miễn kiểm định khí thải lần đầu, không cần mang xe đi

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về kiểm định khí thải xe môtô, xe gắn máy, trong đó đề xuất điểm mới đáng chú ý: Xe máy dưới 5 năm (60 tháng) được miễn kiểm định trực tiếp lần đầu, chủ xe không cần đưa phương tiện đến cơ sở đăng kiểm.

Theo đó, cơ quan đăng kiểm sẽ căn cứ vào kết quả chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường từ khâu sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu để cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải. Thủ tục dự kiến được xử lý nhanh, chỉ khoảng 3 giờ.

Dự thảo cũng nhấn mạnh việc số hóa dữ liệu quản lý phương tiện. Mỗi xe sẽ có một hồ sơ điện tử duy nhất, liên thông giữa các cơ quan. Người dân có thể sử dụng giấy tờ điện tử như đăng ký xe, căn cước công dân. Trường hợp chưa hoàn tất xử phạt vi phạm hành chính, hệ thống có thể từ chối kiểm định.

Với xe trên 5 năm, chủ phương tiện phải kiểm định khí thải trực tiếp tại các trung tâm đăng kiểm. Chu kỳ kiểm định giữ nguyên xe từ 5-12 năm kiểm định mỗi 24 tháng, xe trên 12 năm kiểm định mỗi 12 tháng.

Sau kiểm định, giấy chứng nhận sẽ được cấp bản điện tử hoặc bản giấy. Nếu không đạt tiêu chuẩn, chủ xe phải khắc phục theo yêu cầu.

Theo lộ trình, việc kiểm định khí thải xe máy sẽ bắt đầu từ 1/7/2027 tại Hà Nội và TP.HCM, mở rộng ra các đô thị lớn từ 2028 và áp dụng rộng hơn từ năm 2030. Chính sách được kỳ vọng giúp giảm thủ tục cho xe mới, đồng thời siết chặt kiểm soát với xe cũ, nhóm phát thải cao.

Chuyên gia nói về bài toán môi trường và sinh kế

Theo thống kê (tính đến cuối năm 2024), cả nước có hơn 77 triệu xe môtô, xe gắn máy. Trong đó, khoảng 19,7 triệu xe được sản xuất từ năm 2008 trở về trước. Nhóm xe từ năm 2009 đến 2016 có khoảng 21,5 triệu chiếc. Nhóm xe từ năm 2017 đến nay có khoảng 23,5 triệu chiếc. Hà Nội và TP.HCM chiếm nhiều nhất với lần lượt 8 triệu xe và hơn 11 triệu xe.

Thời gian qua, các đơn vị đăng kiểm đã có sự rà soát chuẩn bị kỹ càng nhằm phục vụ người dân khi thực hiện kiểm định. Các quy định này về lâu dài giúp người dân hình thành thói quen đảm bảo chuyển đổi xanh trong tương lai không xa.

Chia sẻ với PV Dân Việt, TS Khương Kim Tạo, nguyên phó chánh Văn phòng UBATGT Quốc gia nêu quan điểm: "Ai cũng có thể thấy rằng, nếu không có xe máy, sự phát triển kinh tế của Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt là ở các đô thị đông dân và vùng nông thôn, nơi giao thông công cộng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đi lại. Tuy nhiên, đi kèm với tầm quan trọng đó là những hệ lụy môi trường không thể xem nhẹ".

Vì thế TS Khương Kim Tạo cho rằng cần một lộ trình hoàn thiện toàn diện hệ thống kiểm định xe máy. Trước hết là xây dựng và cập nhật các quy chuẩn kỹ thuật mới, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và thực tiễn sử dụng tại Việt Nam.

Thứ hai, cần nâng cao năng lực kiểm định, cả về trang thiết bị, nhân lực và quy trình thực thi. Đồng thời, phải tăng cường công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm một cách minh bạch và hiệu quả.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích phát triển và sử dụng các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường, như xe máy điện, xe lai hybrid, cũng như áp dụng các công nghệ hiện đại trong quy trình kiểm định – chẳng hạn như kiểm định di động, theo dõi phát thải theo thời gian thực, hay tích hợp dữ liệu số hóa để quản lý vòng đời của phương tiện.

"Tôi tin rằng, nếu có sự chỉ đạo rõ ràng và hỗ trợ chính sách từ cấp trung ương, thì việc cải thiện hệ thống kiểm định xe máy là hoàn toàn khả thi, và sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho xã hội, người dân", TS Tạo kì vọng.

Trong khi đó, ông Trần Quốc Hoan - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm đăng kiểm 2903V cho biết: "Từ trước đến nay, các Trung tâm đăng kiểm chưa thực hiện kiểm định khí thải xe máy".

Về kinh nghiệm đo khí thải xe máy, ông Hoan nhấn mạnh: "Việc kiểm định khí thải xe máy không khó, dễ thực hiện. Thực tế, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã có Trung tâm thử nghiệm khí thải. Nếu phải đào tạo nhân sự cho việc kiểm định khí thải xe máy, Trung tâm này cũng đủ năng lực để đào tạo nhân sự".

Ông Hoan cho rằng kiểm định khí thải xe máy là việc cần thiết phải làm để loại bỏ những chiếc xe cũ kỹ không đạt tiêu chuẩn, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Tránh tình trạng, người dân không để ý tới vấn đề thay dầu, bảo dưỡng xe định kỳ, điều này dễ dẫn tới xe máy bị hỏng trong quá trình lưu thông tiềm ẩn tai nạn giao thông.

Chia sẻ quan điểm, anh Trần Đức Duy - người dân phường Cầu Giấy (Hà Nội) cho biết, việc kiểm định khí thải là cần thiết để bảo vệ môi trường. Anh thừa nhận sẽ phát sinh thêm chi phí, nhưng quy định này đã được phổ biến từ lâu, nên người dân đã chuẩn bị tâm lý sẵn sàng.

Về lâu dài, kiểm định khí thải xe máy là một phần trong chiến lược xây dựng hệ thống giao thông bền vững. Khi kết hợp với các giải pháp như phát triển giao thông công cộng, mở rộng vùng phát thải thấp và thúc đẩy phương tiện xanh, chính sách này có thể góp phần đáng kể vào việc cải thiện chất lượng không khí đô thị.

×