Kiểm soát ATTP trong chăn nuôi và sản phẩm chăn nuôi: Ứng dụng Blockchain, xây dựng dữ liệu quản lý dịch bệnh

Xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý dịch bệnh

Ngày 16/8/2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 2848 kèm theo Kế hoạch triển khai Đề án phát triển công nghiệp giết mổ, chế biến và thị trường sản phẩm chăn nuôi đến năm 2030 (gọi tắt là Đề án).

Theo đó, một số nhiệm vụ triển khai Đề án, đó là rà soát phân loại tổng thể các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung và nhỏ lẻ, tăng cường các hoạt động quản lý và cấp phép nhằm bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn dịch bệnh và an toàn chất lượng theo quy định; Xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống quản lý, thống kê các cơ sở chế biến, giết mổ tập trung các sản phẩm chăn nuôi.

Kiểm soát việc tuân thủ các yêu cầu về vệ sinh thú y, chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm... đáp ứng quy định của Viêt Nam cũng như đáp ứng các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết; Xây dựng mô hình phát triển và liên kết chuỗi các sản phẩm chăn nuôi chủ lực, đặc thù tại các địa phương.

Hoạt động xúc tiến thương mại và tiếp tục thực hiện có hiệu quả cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”; Đàm phán, tháo gỡ rào cản và thúc đẩy mở cửa thị trường xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi...

Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện cả nước có 440 cơ sở giết mổ động vật tập trung và 24.858 cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ. Trong đó, có 9.466 cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ ký cam kết theo Thông tư số 17/2018/TT-BNNPTNT ngày 31/10/2018 về quy định phương thức quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm; có 6.756 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ (chiếm 27%) có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, tuy nhiên, chỉ có 4.328 cơ sở có nhân viên thú y thực hiện kiểm soát giết mổ theo quy định. Số còn lại 18.102 cơ sở (chiếm 73%) không có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và không được chính quyền địa phương cho phép hoạt động.

Để kiểm soát chặt chẽ các cơ sở giết mổ, nhất là các cơ sở nhỏ lẻ, thủ công, ngày 17/7/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 18 Quy định về kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y.

Bên cạnh đó, tháng 6/2025, Cục Chăn nuôi và Thú y đã phối hợp với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) xây dựng “Hệ thống truy xuất nguồn gốc cơ sở, sản phẩm chăn nuôi”. Hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp sản phẩm chăn nuôi được giám sát từ khâu chăn nuôi, chế biến, thu gom đến khi xuất khẩu, tạo ra một chuỗi thông tin xuyên suốt về sản phẩm.

Mặt khác, người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin về sản phẩm mình mua thông qua mã truy xuất, từ đó yên tâm hơn khi sử dụng sản phẩm. Đặc biệt, hệ thống này giúp ngăn chặn hàng giả, hàng nhái, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tạo dựng niềm tin vững chắc từ người tiêu dùng.

6 tháng đầu năm 2025, Cục Chăn nuôi và Thú y cũng đã tổ chức 9 lớp tập huấn ứng dụng Blockchain cho 270 cán bộ, nông dân.

Theo Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y Dương Tất Thắng, thực hiện Đề án và mới đây là Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ, thời gian tới, Cục sẽ ưu tiên phát triển nền tảng số hóa quản lý trại chăn nuôi, ứng dụng chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc cơ sở và sản phẩm chăn nuôi, ứng dụng các thành tựu về công nghệ chuồng trại, trang thiết bị chăn nuôi, kiểu chuồng nuôi nhằm tối ưu hóa hiệu quả chăn nuôi, bảo vệ môi trường và ứng dụng công nghệ vi sinh vật, enzym, vật liệu nano trong xử lý chất thải chăn nuôi, sản xuất phân hữu cơ vi sinh.

Ngoài ra là các định hướng về phát triển các mô hình chăn nuôi theo kinh tế tuần hoàn, chăn nuôi hữu cơ, chăn nuôi trên nhà nhiều tầng, chăn nuôi đặc sản.

Chẩn đoán và kiểm soát dịch bệnh được định hướng ưu tiên như phát triển bộ kit chẩn đoán nhanh, công nghệ xét nghiệm phân tử (PCR nhanh, CRISPR-diagnostics), ứng dụng AI trong cảnh báo, dự báo dịch bệnh động vật. Cùng với đó, đẩy mạnh nghiên cứu vacxin thế hệ mới, vacxin đa giá phòng nhiều bệnh, phát triển thuốc thú y sinh học, an toàn, không kháng sinh, thân thiện môi trường.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thú y, trong đó, chú trọng đến hệ thống quản lý dịch bệnh động vật quốc gia tích hợp dữ liệu đa nguồn (big data), blockchain truy xuất nguồn gốc động vật, sản phẩm động vật.

Nhiều mô hình chăn nuôi an toàn dịch bệnh

Tại Đề án, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng giao Trung tâm Khuyến nông Quốc gia xây dựng mô hình phát triển và liên kết chuỗi các sản phẩm chăn nuôi chủ lực, đặc thù tại các địa phương.

Tại xã Chấn Hưng (Hải Phòng), mô hình chăn nuôi gà đẻ trứng bằng thảo dược, dược liệu gắn với liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã theo chuỗi giá trị được triển khai tại trại chăn nuôi của ông Nguyễn Văn Chiêu, thôn Xuân Hưng, với quy mô 4.500 con gà.

Sau thời gian thực hiện, tỷ lệ đẻ ổn định đạt 80–85%, giá bán bình quân 4.500 đồng/quả trứng, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho hộ chăn nuôi. Điểm nổi bật của mô hình là ứng dụng thảo dược, dược liệu tự nhiên trong quá trình chăm sóc, giúp tăng sức đề kháng, hạn chế sử dụng kháng sinh, hướng tới sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững và nâng cao giá trị sản phẩm.

Đồng thời, mô hình được liên kết chặt chẽ các khâu từ chăn nuôi, thu gom, chế biến, đóng gói đến tiêu thụ sản phẩm, góp phần hình thành chuỗi giá trị khép kín trong sản xuất nông nghiệp nông thôn.

Ông Chiêu chia sẻ: "Tham gia mô hình, tôi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn hộ sử dụng kết hợp thảo dược gồm cây sâm nam với chế phẩm ICO - kháng viêm thảo dược (TKS-WORM) và thức ăn bổ sung vitamin, chất khoáng, thảo mộc cho gia súc, gia cầm (SelenE). Đối với cây sâm nam cần phơi khô, nghiền nhỏ trước khi trộn vào thức ăn".

Cán bộ khuyến nông cũng hướng dẫn ông Chiêu thay đổi từ 100% thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh chuyển sang 70% thức ăn hỗn hợp. Còn lại 30% là cám gạo ruộng rươi và bổ sung thêm 3 loại thảo dược, dược liệu, chế phẩm vi sinh. Đồng thời, hướng dẫn luân phiên 3 loại thảo dược, vi sinh giúp đàn gà không bị “nhờn” tác dụng như khi chỉ dùng một loại thảo dược hay chế phẩm duy nhất. Cách thức này giúp tạo hiệu quả bổ trợ - cộng hưởng, vừa nâng cao sức khỏe, vừa phòng bệnh hiệu quả cho đàn gà, tăng sản lượng và chất lượng trứng, bảo đảm an toàn, không tồn dư kháng sinh.

Theo ông Chiêu, nuôi gà bằng thảo dược, dược liệu đạt hiệu quả rõ rệt, tỷ lệ gà loại thải 0,2%/tháng. Tỷ lệ gà đẻ trứng đạt 90%, cao hơn 5% so với ngoài mô hình. Đặc biệt, chất lượng trứng gà thơm, ngon, hàm lượng dinh dưỡng cao.

Còn tại tỉnh Bình Định (cũ) nay là tỉnh Gia Lai, năm 2024, từ nguồn kinh phí của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Trung tâm Khuyến nông tỉnh này đã triển khai dự án xây dựng mô hình chăn nuôi gà thịt gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm tại hai xã Ân Đức và Ân Thạnh, huyện Hoài Ân (cũ).

Theo Kỹ sư chăn nuôi Trần Thúy An, cán bộ Trung tâm Khuyến nông và là chủ nhiệm dự án, cho biết, dự án có quy mô 10.000 con gà giống, được phân bổ cho 5 hộ dân theo hai đợt. Giống gà lông màu hướng thịt MD2-BĐ được chọn để thả nuôi. Tỷ lệ sống đạt 96,58%, với khối lượng trung bình từ 1,91 kg/con đến 2,0 kg/con và tiêu tốn thức ăn bình quân 2,46 kg thức ăn/kg tăng trọng. Hiệu quả kinh tế cao hơn 24,18% so với phương thức nuôi đại trà tại địa phương.

Hộ chị Nguyễn Thị Nhã Ca, thôn Thế Thạnh 2, xã Ân Thạnh, cho biết, sau hơn 3 tháng nuôi từ khi thả giống, gà sinh trưởng phát triển tốt, ít dịch bệnh, màu lông đẹp, đồng đều, tỷ lệ nuôi sống cao. Toàn bộ sản phẩm của gà lứa 1 đều được Hợp tác xã Nông nghiệp Thanh niên Hoài Ân thu mua với giá cao, sản phẩm bán ra giảm qua khâu trung gian, người nuôi rất phấn khởi khi lợi nhuận đem lại cao hơn. Nhờ đó, tạo động lực các hộ tham gia yên tâm chăn nuôi chuỗi sản xuất bền vững.

×