Chuyện phía sau “siêu” Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình: Làm thế nào để di dời mà di tích không biến mất? (Bài 3)

"Đánh giá mức độ tác động và quy hoạch đồng bộ để di tích mới tiếp tục lan tỏa những giá trị vốn có ở vùng đất mới"

Loạt bài: Chuyện phía sau "siêu" Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đăng tải trên Báo Dân Việt mới đây đã nhận được sự quan tâm của dư luận. Đáng chú ý, trong phạm vi giải phóng mặt bằng của dự án hiện có khoảng 25 di tích dự kiến phải di dời, bao gồm 1 Di tích cấp Quốc gia, 12 Di tích cấp tỉnh và 12 Di tích nằm trong danh mục kiểm kê.

Trao đổi với PV Dân Việt, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Hoằng pháp Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Đại biểu Quốc hội các khóa XIII – XIV - XV cho rằng, việc di dời 25 di tích để phục vụ việc lớn của quốc gia, xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là cần thiết. Việc này chắc chắn nhân dân và chính quyền địa phương sẽ ủng hộ. Tuy nhiên, cần có phương án di dời di tích cho thật hợp lý và có chính sách đền bù thỏa đáng cho nhân dân.

Theo Hoà thượng Thích Bảo Nghiêm, hiện nay, pháp luật chưa có quy định cho phép di dời công trình là di tích lịch sử - văn hóa mà chỉ có quy định về di dời, thay đổi hiện vật trong di tích. Vì thế, trong kỳ họp tới, vấn đề này cần được bàn bạc, trao đổi để bổ sung thêm vào pháp luật hiện hành.

"Riêng việc di dời di tích thì do di tích là những công trình lớn, có cấu kiện phức tạp nên chuyện di dời nguyên trạng là rất khó. Đó là chưa kể nhiều di tích có tuổi đời hàng trăm năm, nhiều hạng mục đã mục ruỗng, việc di dời đến vùng đất xa hơn rất phức tạp. Chỉ có phương án tối ưu là tháo rời từng cấu kiện để chuyển đến vùng đất mới. Tuy nhiên, chúng ta cần phải có sự tính, đánh giá mức độ tác động và quy hoạch đồng bộ để di tích mới tiếp tục lan tỏa những giá trị vốn có ở vùng đất mới, tiếp tục sống giữa cộng đồng mà di tích đó từng tồn tại”, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho rằng, chúng ta nên “đền bù” cho nhân dân một cách hợp lý, nên “hơn” chứ đừng để “thiệt”, nghĩa là di tích ở nơi mới sẽ to hơn, đẹp hơn, khang trang hơn chứ đừng để nhỏ đi, xấu đi.

“Nhân dân cũng nên đồng lòng, đồng sức với chính quyền và cơ quan liên quan để trùng tu, tôn tạo lại di tích, hòng giữ lại hồn quê, ký ức quê ở vùng đất mới”, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nói thêm.

Ông Đặng Khánh Ngọc - Viện trưởng Viện Bảo tồn di tích (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) chia sẻ với PV Dân Việt: “Bất kỳ một dự án hạ tầng nào như sân bay hay đường sắt cao tốc, khi thực hiện quy hoạch đều có phần đánh giá mức độ tác động và các phương án di dời để giải phóng mặt bằng, giảm thiểu tối đa sự ảnh hưởng đối với di tích. Mặc dù Việt Nam chưa có các quy định cụ thể về di dời di tích nhưng nhiều năm qua chúng ta đã có kinh nghiệm trong việc di dời di tích khi xây dựng các công trình lớn”.

Theo ông Khánh, phát triển giao thông, nâng cấp cơ sở hạ tầng là nhu cầu không thể trì hoãn, nhất là bối cảnh hạ tầng đang thiếu hụt và chưa đồng bộ như hiện nay. Tuy nhiên, việc tính toán mức độ đánh đổi chấp nhận được trong bối cảnh phát triển chung cần được tính toán rất kỹ lưỡng, thận trọng và khoa học khi di dời di tích.

“Chúng ta có thể tham khảo cách làm của các quốc gia phát triển như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan… Tốc độ xây dựng ở các nước này cũng rất lớn nhưng họ luôn có các giải pháp đồng bộ để tránh xâm phạm trực tiếp vào cấu trúc làng cổ, giảm ảnh hưởng lên cảnh quan và di tích.

Việc bảo tồn di tích – di sản không có công thức chung mà phải linh hoạt theo từng địa bàn, theo từng cộng đồng dân cư, theo từng công trình di tích. Mỗi làng cổ, mỗi di tích đều có giá trị riêng nên đòi hỏi giải pháp riêng. Mọi quyết định phải dựa trên thực tiễn của từng trường hợp cụ thể và chỉ khi bước vào quá trình xử lý chi tiết, phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, mới có thể tìm ra phương án phù hợp nhất”, ông Khánh nhấn mạnh.

Bảo tồn di tích – di sản không có công thức chung mà phải linh hoạt

Ngày 2/12, trao đổi với PV Dân Việt, bà Bùi Thị Thu Thuỷ, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh cho biết, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là dự án trọng điểm quốc gia, vì vậy kế hoạch di dời di tích do UBND tỉnh Bắc Ninh phụ trách, đảm nhiệm.

Theo bà Thuỷ, trước đó, UBND tỉnh Bắc Ninh đã có báo cáo gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho việc di dời di tích. Để đảm bảo tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng (đặc biệt đối với việc di dời di tích đình Tam Sơn, xã Lương Tài và đình cả Đông Côi, phường Thuận Thành), UBND tỉnh Bắc Ninh đã đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, báo cáo Quốc hội bổ sung cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng đối với việc di dời 2 di tích nêu trên làm cơ sở triển khai thực hiện.

Trước vấn đề này, người dân ở Bắc Ninh chia sẻ, để phục vụ dự án trọng điểm quốc gia xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội, ai nấy đều đồng tình, ủng hộ. Một số người có chút băn khoăn, trăn trở mong giữ được đình cổ gắn với truyền thống lịch sử, văn hoá nơi đây.

Cũng về vấn đề này, chia sẻ với PV Dân Việt, ông Trần Văn Vũ, Chánh văn phòng UBND xã Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh cho biết, trên địa bàn có hơn 20 công trình tôn giáo, di tích phải hoàn trả mặt bằng phục vụ dự án xây dựng sân bay quốc tế Gia Bình, trong đó có 1 di tích được Công nhận di tích cấp Quốc gia, 6 công trình được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh…

Theo ông Vũ, ngày 1/12, đại diện UBND xã cũng đã họp với Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Bắc Ninh bàn về phương án liên quan đến các công trình di tích, cơ sở tôn giáo.

Theo đó, trước khi hạ giải các di tích sẽ có hội đồng thẩm định của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh cùng UBND xã, các cơ quan ban ngành của tỉnh Bắc Ninh thẩm định lại di tích, đặc biệt di tích Quốc gia trước khi nghiên cứu di dời phải trải qua nhiều vòng sơ thẩm để có phương án tốt nhất, sau đó sẽ xin ý kiến chủ trương của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

“Sau cuộc họp, lấy ý kiến, người dân đều đồng tình về việc xây dựng công trình trọng điểm quốc gia. Mọi người chỉ mong muốn đình, đền, chùa.. sẽ được di chuyển cùng khu dân cư. Chúng tôi đã đề nghị Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh khi quy hoạch sẽ đặt vị trí các di tích phù hợp gần khu dân cư nhất, đồng thời sẽ tiến hành từng bước rất cẩn trọng”, ông Vũ cho hay.

Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn khẳng định, thời gian qua tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các cấp, ngành, địa phương giữ nhịp độ và duy trì quyết tâm cao để hoàn thành nhiệm vụ. Mọi hành động đều hướng tới mục tiêu vì lợi ích của nhân dân, bảo đảm quyền lợi người dân luôn là ưu tiên hàng đầu trong mọi phương án giải phóng mặt bằng.

Tỉnh Bắc Ninh đã phát động phong trào thi đua “80 ngày đêm cao điểm giải phóng mặt bằng, 256 ngày đêm hoàn thành các dự án liên quan đến Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và 468 ngày đêm hoàn thành tuyến đường kết nối sân bay với Thủ đô Hà Nội”.

Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái yêu cầu cả hệ thống chính trị, nhất là Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và các địa phương, tập trung cao cho các phần diện tích phục vụ giai đoạn 1, triển khai phương án công khai, minh bạch để người dân nắm rõ quyền lợi, nghĩa vụ và tạo sự đồng thuận.

Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh yêu cầu nhà đầu tư khi phát hiện vướng mắc phải báo ngay cho các sở, ngành và địa phương để xử lý kịp thời, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Còn nữa!

Chuyện phía sau "siêu" Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình: “Cần bổ sung quy định pháp lý về di dời di tích” (Bài 4)

×