Tăng cường “số hóa” trong đào tạo nông dân về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hiệu quả

Thưa ông, từ góc độ của doanh nghiệp, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của chương trình phối hợp giữa Cục Trồng trọt và BVTV (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Hiệp hội CropLife Việt Nam hỗ trợ nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả, có trách nhiệm?

- Từ góc độ doanh nghiệp, tôi đánh giá chương trình phối hợp giữa Cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật với Hiệp hội CropLife Việt Nam và các doanh nghiệp thành viên là một mô hình hợp tác công – tư hiệu quả trong nông nghiệp. Điểm đáng ghi nhận của chương trình là cách tiếp cận hướng tới sự tham gia của nhiều bên: cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và người nông dân, cùng hướng tới mục tiêu: nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi sử dụng thuốc BVTV một cách an toàn và có trách nhiệm.

Chỉ trong giai đoạn 2021–2025, thông qua chương trình tập huấn tại Đồng Tháp, gần 6.000 nông dân, đại lý và cán bộ kỹ thuật đã được tập huấn; hơn 480 ha mô hình canh tác có trách nhiệm được xây dựng; và hơn 21 tấn bao bì thuốc BVTV đã được thu gom và xử lý đúng quy định. Các kết quả này không chỉ giúp giảm thiểu lạm dụng thuốc, mà còn góp phần cải thiện chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường và đáp ứng các yêu cầu về mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu.

Là một trong những công ty thành viên, Syngenta cũng chủ động đóng góp vào nỗ lực chung thông qua nhiều hoạt động đa dạng, điển hình là chương trình “Môi trường sạch – Cuộc sống xanh” được khởi xướng từ năm 2015. Đây là sáng kiến đồng hành cùng địa phương trong việc thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng, giúp giảm ô nhiễm môi trường, bảo vệ nguồn nước – đất và xây dựng thói quen xử lý rác thải nông nghiệp đúng cách cho người dân, đồng thời tổ chức các hoạt động cộng đồng như trồng cây xanh tại các vùng sản xuất, khu vực ven kênh mương và trường học.

Sáng kiến hiện đang triển khai tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và nhận được sự tham gia tích cực của cộng đồng nông dân, đặc biệt là các vùng chuyên canh lúa và cây ăn trái, cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của mô hình.

Tôi tin rằng chính sự đồng bộ giữa Hiệp hội và các thành viên đã tạo nên thành công của chương trình. Mỗi doanh nghiệp là một mắt xích trong chuỗi hành động chung – cùng lan tỏa thực hành nông nghiệp có trách nhiệm trên phạm vi rộng hơn, gắn kết lợi ích kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Hưởng ứng chương trình hợp tác này, được biết Công ty TNHH Syngenta Việt Nam đã tiên phong triển khai rất nhiều các hoạt động đào tạo, tập huấn, xây dựng mô hình. Ông có thể chia sẻ thêm về các hoạt động này, hiệu ứng lan tỏa cũng như kết quả mà các hoạt động mang lại cho nông dân và sản xuất nông nghiệp ở các địa phương ra sao?

- Trong nhiều năm qua, Syngenta luôn coi chương trình Stewardship – hướng dẫn đào tạo sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm – là một phần cốt lõi trong hoạt động kinh doanh. Chúng tôi triển khai chương trình này từ những ngày đầu có mặt tại Việt Nam, và đến nay đã trở thành một trong những chương trình có quy mô lớn nhất ngành.

Bên cạnh việc tham gia với tư cách thành viên CropLife trong chương trình phối hợp với Cục Trồng trọt & BVTV, Syngenta cũng triển khai chương trình hợp tác riêng với Cục. Trong khuôn khổ hợp tác đó, mỗi năm, Syngenta tổ chức tập huấn cho khoảng 350.000 lượt nông dân trên cả nước, bao gồm cả đào tạo kiến thức cơ bản (khoảng 335.000 lượt nông dân) và các khóa chuyên sâu (khoảng 15.000 nông dân) về 4 đúng: đúng thuốc; đúng liều lượng, nồng độ; đúng lúc (thời điểm) và đúng cách và 5 nguyên tắc vàng: Đọc và hiểu rõ nhãn thuốc, Cẩn thận khi tiếp xúc với thuốc, Sử dụng đồ bảo hộ lao động; Vệ sinh và bảo quản dụng cụ phun, Vệ sinh cá nhân sau khi phun thuốc, trong việc sử dụng thuốc BVTV.

Đồng thời, hàng năm chúng tôi cũng đào tạo cho khoảng 500 đại lý, cửa hàng kinh doanh thuốc BVTV cũng như người điều khiển máy bay không người lái (drone) để hỗ trợ canh tác. Điều này giúp tiêu chuẩn an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm trong sử dụng thuốc BVTV được lan tỏa xuyên suốt toàn chuỗi giá trị chứ không chỉ ở người trực tiếp phun thuốc.

Hiệu quả chương trình thể hiện rất rõ trên thực tế. Đối với nông dân, kiến thức được nâng lên đáng kể: họ biết phun đúng lúc – đúng lượng – đúng cách, giảm rủi ro sức khỏe, giảm lãng phí đầu vào và nâng cao hiệu quả phòng trừ dịch hại. Về mặt môi trường, việc sử dụng thuốc hợp lý giúp giảm lượng thuốc dư thừa, bảo vệ đất – nước và các sinh vật có ích trên đồng ruộng.

Điều tôi đánh giá cao nhất là hiệu ứng lan tỏa cộng đồng. Rất nhiều nông dân sau khi tham gia lớp tập huấn đã chia sẻ lại với bà con xung quanh, giúp hình thành một “văn hóa sử dụng thuốc BVTV an toàn, có trách nhiệm” tại nhiều vùng sản xuất. Tất cả những kết quả này góp phần tạo ra những vùng sản xuất an toàn, hiệu quả hơn, và đó cũng là nền tảng quan trọng để nông dân Việt Nam tiến tới canh tác bền vững trong tương lai.

Chuyển đổi sản xuất xanh đang là chủ trương lớn của ngành nông nghiệp, hưởng ứng chủ trương này, các doanh nghiệp trong ngành bảo vệ thực vật sẽ triển khai các giải pháp gì để cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương đạt được mục tiêu trên?

- Chuyển đổi sang sản xuất xanh là chủ trương lớn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, và đây cũng là định hướng chiến lược mà Syngenta theo đuổi trong nhiều năm. Chúng tôi tập trung vào ba nhóm giải pháp chính: đổi mới công nghệ – tối ưu đầu vào – phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Thứ nhất, các giải pháp hạt giống và thuốc BVTV thế hệ mới của Syngenta giúp nông dân quản lý sâu bệnh, dịch hại và cỏ dại hiệu quả hơn, với ít lần phun xịt hơn, từ đó giảm tiêu hao lao động, giảm chi phí và hạn chế tác động lên môi trường. Cây trồng được bảo vệ tốt hơn ngay từ đầu vụ nên năng suất ổn định và sức khỏe ruộng đồng được duy trì lâu dài.

Thứ hai, chúng tôi thúc đẩy mạnh mẽ số hóa nông nghiệp thông qua nền tảng Cropwise. Công cụ này cung cấp dữ liệu theo thời gian thực về thời tiết, đất đai và nguy cơ sâu bệnh, giúp nông dân đưa ra quyết định chính xác hơn và tránh sử dụng đầu vào không cần thiết. Ứng dụng công nghệ số là một trong những giải pháp quan trọng để giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp. Tại các trung tâm R&D của Syngenta ở Việt Nam, chúng tôi đã và đang tích hợp drone, công nghệ thu thập dữ liệu đồng ruộng và nông học dựa trên dữ liệu.

Thứ ba, Syngenta đang triển khai nhiều dự án chuỗi giá trị bền vững cùng các đối tác lớn như PepsiCo (khoai tây bền vững 2019–2028), LDC (cà phê giảm phát thải 2017–2025) và ACOM (cà phê bền vững từ 2026). Cùng với dự án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, các dự án này hỗ trợ nông dân áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải, tiết kiệm vật tư nông nghiệp đầu vào trong khi nâng cao chất lượng nông sản và tăng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Với tư cách là Đồng Chủ tịch Hiệp hội CropLife Việt Nam, ông có thể cho biết, các thành viên Hiệp hội sẽ làm gì để cùng ngành chức năng tiếp tục hỗ trợ, vận động nông dân sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả, có trách nhiệm?

- Năm 2026 sẽ là năm cuối của chương trình hợp tác 5 năm giữa Hiệp hội CropLife Việt Nam, Cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật và Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp. Các doanh nghiệp thành viên sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để tổng kết, đánh giá tác động và đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm mở rộng mô hình ra các địa phương khác.

Chúng tôi dự kiến triển khai chuỗi hoạt động gồm: tổ chức hội thảo tổng kết, đánh giá thay đổi hành vi sử dụng thuốc, rà soát hiệu quả mô hình canh tác có trách nhiệm, đồng thời xây dựng bộ tài liệu chuẩn phục vụ giai đoạn tiếp theo.

Song song đó, chúng tôi sẽ đồng hành cùng Hiệp hội trong chiến dịch truyền thông nhằm lan tỏa những kết quả của chương trình và chia sẻ khuyến nghị chính sách về phát triển nông nghiệp bền vững. Hiệp hội cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác ba bên giữa cơ quan quản lý – hiệp hội – doanh nghiệp, qua đó góp phần hoàn thiện chính sách sử dụng thuốc BVTV an toàn, hợp pháp và phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh, hướng tới phát thải ròng bằng 0 của Chính phủ Việt Nam.

Bên cạnh đó, chúng tôi kỳ vọng vào việc ra mắt nền tảng đào tạo trực tuyến về sử dụng thuốc BVTV có trách nhiệm (CPRU) do Hiệp hội phối hợp cùng Cục Trồng trọt và BVTV phát triển. Đây sẽ là công cụ quan trọng giúp phổ cập kiến thức chuẩn quốc tế đến nhiều nông dân hơn. Các thành viên sẽ tiếp tục chia sẻ dữ liệu, chuyên môn và kinh nghiệm thực tế để nâng cao chất lượng đào tạo và tính ứng dụng của nền tảng.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng sẽ phối hợp cùng Hiệp hội trong việc thúc đẩy thực thi chính sách EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) đối với bao bì thuốc BVTV, đảm bảo tính minh bạch, đồng bộ và khả thi trong thực hiện.

Tôi tin rằng, với sự nỗ lực và phối hợp hiệu quả giữa các bên trong suốt 5 năm qua, năm 2026 sẽ là năm bản lề để các doanh nghiệp thành viên cùng Hiệp hội CropLife Việt Nam chuyển từ giai đoạn “thí điểm” sang “mở rộng và chuẩn hóa”, góp phần củng cố niềm tin của xã hội về một ngành nông nghiệp an toàn, có trách nhiệm và bền vững.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

×