Kiến nghị thẩm định giá đất TOD bằng đơn vị độc lập để tránh thất thoát

Đề xuất thẩm định giá đất độc lập tại TOD

Trong phiên thảo luận về dự thảo Nghị quyết sửa đổi Nghị quyết 98 - văn bản đang mở đường cho TP. HCM tiếp tục thử nghiệm các cơ chế đặc thù, nhiều đại biểu đã tập trung vào câu chuyện phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và cơ chế liên kết vùng.

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (TP. HCM) cho rằng, việc cho phép thành phố chủ động dùng ngân sách để giải phóng mặt bằng, tái định cư và chuẩn bị quỹ đất cho các khu TOD là hướng đi phù hợp. Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng mọi khu vực được quy hoạch xung quanh nhà ga đều cần được soi chiếu bằng bộ tiêu chí đánh giá tác động xã hội bắt buộc: Từ hạ tầng dịch vụ, mật độ cư trú đến khả năng người dân tiếp cận tiện ích công.

Theo ông, đây là “hàng rào an toàn” nhằm giảm rủi ro phát sinh tranh chấp và tăng tính đồng thuận của cộng đồng.

Liên quan nguồn lực, ông Hùng đồng tình để TP. HCM được hưởng trọn khoản thu từ khai thác giá trị đất đai quanh các nhà ga để tái đầu tư cho metro. Tuy nhiên, ông cảnh báo quỹ đất TOD có giá trị thương mại rất lớn, dễ bị thất thoát nếu không có một cơ chế kiểm soát chặt.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung yêu cầu thẩm định giá độc lập, công khai giá khởi điểm và kết quả định giá với các khu đất đưa ra đấu giá, nhằm đảm bảo minh bạch trong quản lý tài sản công.

Từ góc nhìn của ông Đoàn Vĩnh Long, đại biểu Thạch Phước Bình cũng ủng hộ việc để lại toàn bộ nguồn thu TOD cho TP. HCM nhưng cho rằng trước khi vận hành, cần xác định thật rõ ràng phạm vi từng khu TOD. Ông dẫn kinh nghiệm Tokyo, chọn bán kính 400 - 800 m tính từ ga để tránh tranh chấp về ranh giới sau này. Đại biểu cũng đề xuất lập một quỹ tài chính độc lập, chỉ dùng cho đường sắt đô thị và hệ thống kết nối, tương tự mô hình Hong Kong đã áp dụng nhiều năm.

Bên cạnh câu chuyện TOD, liên kết vùng cũng được các đại biểu đặt lên bàn nghị sự. Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho rằng TP. HCM với vai trò đầu tàu kinh tế quốc gia cần một khung pháp lý ở cấp luật, thay vì cứ phải dựa vào các nghị quyết thí điểm. Trước mắt, ông đề nghị mở rộng các cơ chế của Nghị quyết 98 cho cả vùng Đông Nam Bộ, nhất là với Đồng Nai - nơi đang triển khai sân bay Long Thành.

Theo ông An, Long Thành chỉ phát huy tối đa vai trò đầu kéo khi được kết nối thông suốt với TP.HCM và sân bay Tân Sơn Nhất. Đại biểu kiến nghị đưa vào Nghị quyết 98 danh mục các tuyến đường sắt mang tính liên vùng như metro Bến Thành - Suối Tiên kéo dài đến Long Thành hay tuyến Tham Lương - Bến Thành. Dù các tuyến này chạy qua Đồng Nai, chúng vẫn giữ vai trò thiết yếu đối với TP. HCM và xứng đáng được áp dụng cơ chế đặc thù tương tự các dự án nội đô.

Giải trình về việc khai thác quỹ đất theo mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển TOD, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết việc cho phép xây dựng kết hợp nhà ở gần các tuyến tàu, nhà ga là để tận dụng tối đa hiệu quả sử dụng đất, tránh lãng phí đất công.

Ngoài ra, dự thảo Nghị quyết quy định cho phép TP. HCM và Đà Nẵng được sử dụng khoản thu 100% từ quỹ đất là để thống nhất cách áp dụng pháp luật.

Quy định này cũng tạo điều kiện cho địa phương đảm bảo nguồn lực tập trung thực hiện dự án đường sắt địa phương và dự án giao thông thuộc tuyến TOD. Phạm vi để lại số thu từ đất không mở rộng so với quy định của Luật Đường sắt năm 2017.

×