Làm sao thu hút 100 nhân tài, chuyên gia Việt kiều về nước? - Những "bộ óc thiên tài" Việt Nam đang mong chờ (Bài 1)

LTS: Tại Hội nghị của Ban Chỉ đạo T.Ư về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2025 thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu Bộ Nội vụ chủ trì khẩn trương xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách thu hút nguồn nhân lực, nhân tài khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong và ngoài nước...
Đặc biệt, Tổng Bí thư yêu cầu xây dựng chính sách đãi ngộ đặc biệt (vượt khung lương, nhà ở, môi trường làm việc) để thu hút ít nhất 100 chuyên gia hàng đầu về nước làm việc”, đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về lực lượng trí thức trong và ngoài nước (bao gồm người Việt Nam ở nước ngoài) đang hoạt động trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ để phục vụ công tác hoạch định chính sách nhân lực chất lượng cao.
Nhân dịp này, báo Dân Việt triển khai loạt bài “Làm sao thu hút 100 nhân tài, chuyên gia Việt kiều về nước?” giúp cho bạn đọc có cái nhìn toàn diện hơn xung quanh lời hiệu triệu của Tổng Bí thư Tô Lâm, qua đó có thể thấy được giá trị to lớn, cấp thiết của việc kêu gọi các nhà khoa học, chuyên gia Việt kiều quay trở về đóng góp cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Bài 1: Những "bộ óc thiên tài" Việt Nam đang mong chờ

Trong hơn 6 triệu người Việt sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, hàng trăm nghìn người đang làm việc trong các lĩnh vực mũi nhọn như khoa học – công nghệ, y tế, tài chính, giáo dục.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số, mà ở sự phân bổ hợp lý của năng lực chuyên môn: Trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học dữ liệu tập trung tại Mỹ và châu Âu; y sinh và tin sinh học phát triển mạnh cùng làn sóng công nghệ gen; bán dẫn và vật liệu bền vững gắn với các trung tâm công nghiệp toàn cầu; năng lượng và môi trường nở rộ theo nhu cầu chuyển dịch xanh.

Dù khó khăn đến mấy cũng phải quyết tâm làm

Trong một thập niên qua, diện mạo đội ngũ trí thức, nhà khoa học Việt kiều đã thay đổi sâu sắc. Nếu lớp “đàn anh, đàn chị” ghi dấu bằng những công trình nền tảng, thì thế hệ 8X, 9X lại nổi bật ở khả năng chuyển hóa tri thức thành quy trình, công cụ và sản phẩm triển khai nhanh trong thực tiễn. Họ di chuyển linh hoạt giữa hai thế giới: chuẩn mực hàn lâm quốc tế và nhịp phát triển sôi động của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Trao đổi với PV Dân Việt, GS.TSKH Nguyễn Quốc Sỹ, Chủ tịch Viện Công nghệ VinIT đánh giá: Một đặc điểm của người trí thức là khả năng tư duy độc lập, có phương pháp khoa học, phản biện khách quan, chấp nhận khó khăn, thiếu thốn điều kiện làm việc để phục vụ lợi ích chung của cộng đồng và đất nước.

Chính vì vậy, GS.TSKH Nguyễn Quốc Sỹ cho rằng, để phát huy khả năng sáng tạo, hiệu quả làm việc và đóng góp tích cực của lực lượng trí thức trong và ngoài nước, chúng ta cần hết sức lưu ý tới những đặc điểm này của trí thức để tạo môi trường làm việc, môi trường sống và cống hiến cho họ.

Ông cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn trong việc kêu gọi, thu hút nhân tài, trí thức Việt Kiều về nước. “Hiện nay, chúng ta có hơn 6 triệu kiều bào tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ với hàng trăm nghìn cán bộ trí thức có trình độ đại học và trên đại học, đặc biệt là ở các nước phát triển có nền khoa học công nghệ tiên tiến như Mỹ, Anh, Nga, Pháp, Đức, Úc, Nhật, Canada... Lực lượng trí thức kiều bào tuy đông nhưng phân bố trên khắp các quốc gia, châu lục và vùng lãnh thổ khác nhau, rất khó khăn cho việc tập hợp", GS Sỹ nêu thực trạng.

Cũng theo GS Sỹ, họ cũng không tập trung trong một hoặc một vài chuyên ngành khoa học mà hoạt động trong khắp các lĩnh vực khác nhau, điều này cũng gây khó khăn cho sử dụng lực lượng trí thức kiều bào trong các chuyên ngành hẹp, các dự án cụ thể của chúng ta;

Hơn nữa, trí thức kiều bào thường làm việc trong nhiều hệ thống khoa học, tổ chức quản lý, mô hình hoạt động và văn hóa khác nhau (thậm chí khác với cả tại Việt Nam), gây khó khăn không nhỏ khi về trong nước làm việc. Ngoài ra, môi trường sống và làm việc, đãi ngộ, lương bổng, nhà cửa, sinh hoạt, đi lại, học hành cho con cái… cũng là những khó khăn cần phải vượt qua để có thể thu hút lực lượng trí thức kiều bào về cống hiến cho đất nước.

Tuy nhiên, GS.TSKH Nguyễn Quốc Sỹ nhấn mạnh: Mặc dù việc này có nhiều khó khăn nhưng chúng ta phải quyết tâm làm, vì tác dụng và hiệu quả to lớn, trong đó có sự tham gia trực tiếp, làm cầu nối hợp tác của các trí thức kiều bào của chúng ta ở khắp nơi trên thế giới cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Ông cũng đề xuất: “Với mỗi cán bộ trí thức kiều bào: phải có phương án tiếp cận, thu hút hợp tác, làm việc cho đất nước; tạo điều kiện sống và làm việc tối đa cho mỗi trí thức kiều bào và gia đình của họ về trong nước làm việc; mạnh dạn giao nhiệm vụ, gắn trách nhiệm và quyền lợi của các dự án khoa học công nghệ, các chương trình phát triển văn hóa, các nghiên cứu và cầu nối hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ cho các trí thức kiều bào”.

Trong khi đó, kỹ sư AI Trần Minh Việt, quản lý cấp cao AI và Data ở Mỹ về Việt Nam làm việc tại Bamboo Airways lại đưa ra nhận định: Đất nước ta đang trong một giai đoạn chuyển mình lịch sử, đó là điều có thể thấy rõ. Giữa bối cảnh địa chính trị trên thế giới có nhiều biến động, sự ổn định và phát triển của xã hội Việt Nam đang tạo nên một thời cơ rất lớn để thu hút các nhân tài về đóng góp cho đất nước.

Tuy nhiên, ông cũng nhìn nhận một cách thấu đáo về vấn đề thu hút nhân tài, trí thức Việt kiều một cách: Câu chuyện đãi ngộ đối với các chuyên gia từ nước ngoài trở về Việt Nam làm việc không chỉ đơn thuần dừng lại ở con số lương thưởng. Đó còn là yêu cầu phải thay đổi các quy định hành chính, thủ tục giấy tờ và văn hoá làm việc của từng tổ chức, từng doanh nghiệp, để tạo ra một môi trường làm việc linh hoạt và năng động.

Qua đó, kỹ sư AI Trần Minh Việt đề xuất giải pháp: Việc Đảng và Chính phủ đưa ra chính sách đặc biệt để thu hút nhân tài về nước là điều thiết yếu, nhưng mỗi đơn vị cần nỗ lực tìm ra kế hoạch triển khai riêng để phù hợp với thực tế của công ty. Phải làm sao để vừa đảm bảo sức hấp dẫn với các chuyên gia, vừa đảm bảo được sự cân bằng với những người lao động trong nước.

Để tạo ra sức hút đủ mạnh, các doanh nghiệp Việt Nam cần xây dựng một gói phúc lợi và cơ hội toàn diện, hướng vào khát vọng cống hiến của các chuyên gia. Một đặc điểm chung của những chuyên gia đầu ngành là ý thức sở hữu, tự mình làm chủ trong công việc. Họ coi những công trình tâm huyết của mình như những đứa con, và đây là chìa khóa dẫn tới sự thành công trong sự nghiệp của họ.

“Để thu hút và giữ chân được nhân tài, các doanh nghiệp nên triển khai các gói cổ phiếu ưu đãi như ESOP hoặc RSU để trao cho chuyên gia một phần sở hữu trong công ty và gắn kết lợi ích của họ với sự thành công dài hạn của tổ chức. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần điều chỉnh cơ cấu tổ chức và quy trình nội bộ, giao quyền quyết định và sự tự chủ cho những chuyên gia về nước, để tạo cho họ cơ hội được cống hiến hết mình những kiến thức và kinh nghiệm từng trải ở nước ngoài”, ông Việt chốt lại.

Những "bộ óc thiên tài"

Để bạn đọc có cái nhìn tương đối toàn diện về những nhân tài, trí thức Việt kiều, những bộ óc thiên tài mà Việt Nam đang mong chờ sự cống hiến của họ cho sự phát triển của đất nước, Dân Việt xin giới thiệu sơ lược về chân dung một số nhà khoa học, chuyên gia Việt kiều hàng đầu trong các lĩnh vực như AI, y sinh, bán dẫn và năng lượng.

Giáo sư Nguyễn Thục Quyên - Người kết nối khoa học Việt Nam ra thế giới

Giáo sư Nguyễn Thục Quyên, nhà khoa học gốc Việt, hiện là Giám đốc Trung tâm Polyme và Chất rắn Hữu cơ (CPOS) và Giáo sư Khoa Hóa học & Hóa sinh tại Đại học California, Santa Barbara (Mỹ), từng được vinh danh trong danh sách những nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới năm 2019.

Bà là một trong số ít nữ khoa học gia được ghi tên liên tiếp 4 năm vào nhóm 1% các nhà khoa học có số lượng trích dẫn cao nhất toàn cầu (HCR), với hơn 4.000 nhà khoa học quốc tế được xét chọn.

Giáo sư Nguyễn Thục Quyên sinh năm 1970, trong gia đình 5 anh chị em ở ngôi làng nhỏ tại Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk). Năm 21 tuổi, bà cùng bố mẹ và anh chị em đến Mỹ định cư.

GS. Nguyễn Thục Quyên chia sẻ ước mơ rất lớn của bà là giúp Việt Nam xây dựng một cơ sở hạ tầng hiện đại để phục vụ nghiên cứu. Ảnh Báo Chính phủ.

Sau khi tốt nghiệp Đại học California, Los Angeles chuyên ngành hóa học, bà tiếp tục lấy bằng thạc sĩ và bảo vệ luận án tiến sĩ vào tháng 6/2001. Ba năm làm việc tại Đại học Columbia (New York) đã mở đường để bà chuyển sang Đại học California, Santa Barbara, nơi bà dành hơn hai năm xây dựng hai phòng thí nghiệm đầu tiên.

Sau 11 năm, con số này đã tăng lên bảy phòng thí nghiệm phục vụ các nhóm nghiên cứu chuyên sâu về thiết bị điện tử hữu cơ, pin năng lượng mặt trời từ nhựa dẫn điện, quang điện và LED.

Sự trở về của các nhà khoa học, chuyên gia Việt kiều sẽ mang theo kiến thức, kinh nghiệm, tư duy đổi mới và mạng lưới quan hệ quốc tế, trực tiếp góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển công nghệ trong nước

Với sự nghiêm túc trong giảng dạy và nghiên cứu, bà liên tiếp xuất hiện trong danh sách “Những nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới” do Thomson Reuters công bố các năm 2015 và 2016. Ngoài ra, bà còn nhận nhiều giải thưởng danh giá, như Giải thưởng Nghiên cứu khoa học Alexander von Humboldt-Foundation (Đức, 2015) và Giải thưởng Nghiên cứu khoa học của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (2010).

Những năm gần đây, Giáo sư Nguyễn Thục Quyên thường xuyên trở về Việt Nam trong vai trò Đồng Chủ tịch Hội đồng sơ khảo Giải thưởng VinFuture. Bà đang ấp ủ kế hoạch xây dựng một viện nghiên cứu hiện đại với phòng thí nghiệm tối tân và tổ chức các workshop kết nối nhà khoa học trẻ Việt Nam với cộng đồng nghiên cứu quốc tế. Mục tiêu của bà là tạo điều kiện để thế hệ trẻ Việt tiếp cận công nghệ, tri thức tiên tiến, qua đó góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển khoa học và đất nước.

Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh - Nhà khoa học truyền cảm hứng

Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh, một tên tuổi tiêu biểu của cộng đồng khoa học Việt Nam ở nước ngoài, tốt nghiệp chuyên ngành Hóa học tại Đại học Quốc gia Hà Nội năm 1992.

Từ năm 2013, bà được bổ nhiệm làm Giáo sư tại Đại học College London (UCL), nơi bà dẫn dắt Nhóm nghiên cứu liên ngành tiên tiến chuyên về thiết kế và tổng hợp vật liệu nano ứng dụng trong y sinh.

Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh dự lễ trao giải thưởng "Người phụ nữ xuất sắc trong lĩnh vực hóa học hoặc kỹ thuật hóa học năm 2023" của IUPAC tháng 8/2023 tại Den Haag, Hà Lan. (Ảnh: TTXVN)

Hướng nghiên cứu trọng tâm của bà tập trung vào tổng hợp hóa học, phát triển vật liệu nano từ tính và plasmonic phục vụ chẩn đoán, điều trị và nâng cao tuổi thọ cho bệnh nhân ung thư. Với những thành tựu khoa học nổi bật, năm 2019, bà vinh dự nhận Huy chương Rosalind Franklin, giải thưởng danh giá ghi nhận đóng góp quan trọng trong ứng dụng vật liệu nano vào y sinh.

Năm 2022, bà tiếp tục được trao Giải thưởng Interdisciplinary Prize, tôn vinh những nỗ lực nghiên cứu liên ngành xuất sắc, và năm 2023, bà được Liên minh quốc tế về Hóa học cơ bản và Hóa học ứng dụng (IUPAC) vinh danh là “Người phụ nữ xuất sắc trong lĩnh vực hóa học và kỹ thuật hóa học.”GS Thanh cũng là một trong ba nhà khoa học giành giải thưởng Interdisciplinary Prize 2022, ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Tháng 4/2024 đánh dấu một cột mốc mới khi Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm châu Âu (Academia Europaea - AE), trở thành người Việt Nam đầu tiên gia nhập tổ chức khoa học uy tín hàng đầu châu lục.

Bà từng chia sẻ mong muốn biến những thành tựu này thành nguồn cảm hứng và động lực, nâng cao vị thế đội ngũ trí thức Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời khuyến khích các nhà khoa học trong nước tự tin hội nhập với nền khoa học tiên tiến toàn cầu.

TS Bùi Hải Hưng - Người từng dẫn dắt nhóm nghiên cứu AI tại Google DeepMind và đã phát triển chiến lược AI tầm quốc tế cho VinAI

Tiến sĩ Bùi Hải Hưng (sinh năm 1973) là một trong những gương mặt nổi bật của cộng đồng khoa học AI quốc tế, với hơn hai thập kỷ kinh nghiệm làm việc tại các trung tâm nghiên cứu hàng đầu như Google DeepMind, Adobe Research, Nuance và SRI International (Viện Nghiên cứu Stanford).

Ông gây tiếng vang lớn khi tham gia CALO – dự án trí tuệ nhân tạo quy mô nhất thế giới giai đoạn 2003–2008, đặt nền móng cho sự ra đời của trợ lý ảo Siri trên iPhone. Trong thời gian này, TS. Hưng còn dẫn dắt nhóm nghiên cứu liên hợp giữa Stanford, MIT và Berkeley, tập trung phát triển công nghệ nhận diện hành vi con người và suy luận từ dữ liệu lớn.

Tiến sĩ Bùi Hải Hưng hiện đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ của tập đoàn Qualcomm, dẫn dắt định hướng chiến lược nghiên cứu AI tại Việt Nam.

Tại Google DeepMind, ông tham gia xây dựng những công nghệ học máy cốt lõi, góp phần vào các giải pháp AI tiên tiến cho nhận dạng hình ảnh, xử lý tiếng nói và dịch máy. Thành tựu của TS. Hưng được ghi nhận qua gần 100 công bố quốc tế và hơn 10 bằng sáng chế tại Mỹ. Ông cũng là thành viên ban biên tập của tạp chí Artificial Intelligence danh tiếng.

Việt Nam từng có những “Tổng công trình sư” tiêu biểu trong lịch sử như GS. Trần Đại Nghĩa, GS. Tôn Thất Tùng, GS. Lương Đình Của, GS. Nguyễn Văn Hiệu - những người không chỉ giỏi chuyên môn mà còn định hình cả một giai đoạn phát triển khoa học, công nghệ.

Năm 2019, TS. Hưng rời DeepMind về Việt Nam để lãnh đạo VinAI – công ty con của Vingroup chuyên về nghiên cứu trí tuệ nhân tạo. Sau khi VinAI được Qualcomm mua lại, ông đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ của tập đoàn, dẫn dắt định hướng chiến lược nghiên cứu AI tại Việt Nam và đóng góp vào kế hoạch phát triển AI toàn cầu của Qualcomm.

TS David Nghiêm - Chuyên gia vi mạch tại Mỹ

Tiến sĩ David Nghiêm là nhà khoa học gốc Việt thế hệ thứ hai tại Mỹ, nổi bật trong các lĩnh vực vi mạch bán dẫn, công nghệ không dây và trí tuệ nhân tạo (AI). Ông tốt nghiệp đại học ngành kỹ thuật điện- điện tử và tiếp tục lấy bằng Tiến sĩ với nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ vi mạch không dây.

Trong hơn hai thập niên, ông đã giữ các vị trí lãnh đạo kỹ thuật tại những tập đoàn lớn như Harris, Qualcomm, Medtronic, và là người sáng lập Global Wireless Technology, công ty chuyên phát triển công nghệ ứng dụng trong đời sống và y tế.

TS David Nghiêm làm việc với Trường ĐH Trà Vinh năm 2022 về định hướng phát triển sản phẩm nghiên cứu khoa học. Ảnh ĐH Trà Vinh.

Ông đồng thời là Phó trưởng Khoa của Cullen College và Giám đốc Trung tâm Viễn thông tại Đại học Houston. Với 17 bằng sáng chế tại Mỹ, TS Nghiêm đã góp phần tạo nên các công nghệ tiên tiến như sạc không dây, cảm biến sinh học, thiết bị y tế an toàn trong MRI, và công nghệ chống khủng bố. Năm 2016, ông được IEEE vinh danh với Giải thưởng Kỹ sư Xuất sắc.

Năm 2002, ông về Việt Nam và sáng lập “Talented Minds Agency”, tổ chức đào tạo và kết nối tài năng trẻ, đặc biệt hướng tới Việt Nam. TS Nghiêm là tấm gương tiêu biểu về đam mê nghiên cứu và cống hiến cho cộng đồng.

Giáo sư Dương Quang Trung - Người có tầm ảnh hưởng hàng đầu thế giới về công nghệ viễn thông thế hệ mới

Giáo sư Dương Quang Trung, sinh năm 1979, quê Hội An (Quảng Nam), tốt nghiệp ngành Điện – Điện tử tại Đại học Bách khoa TP.HCM, học thạc sĩ ở Hàn Quốc và nhận bằng tiến sĩ Hệ thống viễn thông tại Thụy Điển năm 2012.

GS Dương Quang Trung được bổ nhiệm tổng biên tập tạp chí khoa học IEEE Communications Surveys & Tutorials (IEEE COMST) từ 1/1/2025. Ảnh: NVCC

Ông là chuyên gia hàng đầu về viễn thông, máy tính, mạng 5G/6G với hơn 550 công trình, trong đó 350 bài thuộc danh mục ISI. Năm 2013, GS Trung trở thành giáo sư tại Đại học Queen’s Belfast (Anh) và là người duy nhất ở Anh nhận cả hai giải thưởng danh giá của Viện Hàn lâm Kỹ thuật Hoàng gia: Research Fellowship (2016) và Research Chair (2020). Ông cũng đoạt Newton Prize (2017), ba lần giành giải nghiên cứu xuất sắc tại IEEE Globecom (2016, 2019, 2022) và thu hút tổng cộng hơn 40 triệu USD tài trợ nghiên cứu.

Chúng ta từng bàn nhiều đến việc “thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài”, nhưng nếu không có cơ chế cụ thể, mọi lời mời gọi sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.Cần phải có cơ chế tự chủ tài chính, tự chủ nhân sự, không bó buộc quỹ lương, đồng thời đầu tư mạnh vào các trường đại học công lập, hệ thống phòng thí nghiệm, cơ sở nghiên cứu hiện đại.

Năm 2022, nhóm của ông nhận 12 triệu bảng từ Chính phủ Anh để phát triển công nghệ di động mới vượt ngoài 5G/6G. Tháng 11/2023, ông được Chính phủ Canada bổ nhiệm Giám đốc Nghiên cứu Xuất sắc (Canada Excellence Research Chair) với khoản tài trợ 8 triệu CAD. Đại học Stanford và Scopus xếp ông vào nhóm các nhà khoa học có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực truyền thông không dây và xử lý tín hiệu.

Tiến sỹ Lợi Nguyễn - Người Việt đằng sau công ty được Marvell mua lại với giá 10 tỷ USD

Tiến sĩ Lợi Nguyễn sinh năm 1960, là môt người Mỹ gốc Việt sinh ra tại Tp.HCM. Hiện nay, ông là Phó chủ tịch cao cấp về mảng Kết nối Quang và Đồng tại Marvell Technology, một “người khổng lồ” trong ngành bán dẫn Mỹ có vốn hóa thị trường lên đến 47 tỷ USD.

Thực tế, trước khi trở thành lãnh đạo cấp cao tại Marvell, TS Lợi là đồng sáng lập Inphi Corporation - công ty chuyên cung cấp các giải pháp bán dẫn quang và dịch vụ viễn thông, đám mây với tốc độ cao, và được Marvell mua lại với giá 10 tỷ USD năm 2021. Sau đó, Marvell mở rộng sang mảng kết nối quang, khác biệt với thế mạnh trước đây chủ yếu là các sản phẩm lưu trữ.

TS Lợi Nguyễn giới thiệu về Trung tâm Thiết kế vi mạch tại TP.HCM vào tháng 5/2023.

Trước khi làm việc tại vị trí này, ông lấy bằng MBA (Thạc sĩ Quản trị kinh doanh) tại Đại học UCLA năm 1997 và bằng Tiến sỹ ngành Kỹ thuật Điện của Đại học Cornell năm 1989. Trong giai đoạn từ năm 1984 tới 1988, ông làm việc tại Trung tâm Khoa học Vật lý Honeywell ở Bloomington, Minnesota, đồng thời viết luận văn tốt nghiệp về sự phát triển của thiết bị GaAs (gallium arsenide) . Chính luận văn này là tiền đề cho việc phát triển và ứng dụng công nghệ GaAs dùng cho vệ tinh phát sóng trực tiếp, radio ô tô và quốc phòng.

Bên cạnh vai trò chuyên môn, ông còn là tác giả của hơn 50 ấn phẩm khoa học, sở hữu 7 bằng sáng chế tại Mỹ và là thành viên Uỷ ban kỹ thuật của IEEE – tổ chức kỹ sư điện, điện tử hàng đầu thế giới.

Tiến sĩ Lợi Nguyễn hiện phụ trách các dòng sản phẩm quang học, kết nối tốc độ cao và PHY của Marvell, đồng thời đứng đầu Trung tâm Thiết kế Vi mạch tại TP.HCM – một trong bốn trung tâm R&D hàng đầu toàn cầu của tập đoàn, bên cạnh Mỹ, Israel và Ấn Độ. Trung tâm được kỳ vọng góp phần phát triển ngành bán dẫn Việt Nam, thu hút nhân tài và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao bền vững.

Từng học tại Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM trước khi du học Mỹ, TS Lợi Nguyễn có vốn tiếng Việt tốt và mối quan hệ rộng tại quê hương. Ông được giao phụ trách trực tiếp hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, thúc đẩy hợp tác giáo dục, chuyển giao công nghệ và đầu tư chiến lược cho lĩnh vực bán dẫn trong nước.

Tiến sỹ Lê Viết Quốc - “Quái kiệt” AI của Google

Sinh năm 1982 tại Thừa Thiên Huế, Lê Viết Quốc từng là học sinh xuất sắc của Quốc Học Huế trước khi du học Úc (2004) và Mỹ. Anh nhận bằng tiến sĩ tại Stanford dưới sự hướng dẫn của GS. Andrew Ng, chuyên về trí tuệ nhân tạo và học sâu.

TS Quốc là đồng sáng lập Google Brain, góp phần vào những đột phá đầu tiên của học sâu trên dữ liệu khổng lồ, như mô hình nhận diện hình ảnh từ hàng triệu video YouTube không cần gán nhãn. Anh đồng phát minh doc2vec và seq2seq, đặt nền móng cho Neural Machine Translation, Google Translate, Google Search và các hệ thống gợi ý, chatbot.

TS Lê Viết Quốc thăm Đại học Bách khoa Hà Nội hồi tháng 3/2025. Ảnh ĐH Bách Khoa.

Được MIT Technology Review vinh danh trong top 35 nhà sáng tạo trẻ toàn cầu (2014), TS Quốc tiếp tục dẫn dắt các dự án như Google Neural Machine Translation, AutoML và chatbot Meena, góp phần đưa AI tiến gần khả năng hiểu ngôn ngữ tự nhiên.

Đầu 2025, anh cùng một số chuyên gia Việt kiều sáng lập AI for Vietnam nhằm xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt mã nguồn mở chất lượng cao, phục vụ đào tạo và đánh giá các mô hình AI hiện đại.

Tiến sỹ Trần Anh Minh - Người có những kỷ lục trong ngành bán dẫn thế giới

Trần Anh Minh, 37 tuổi, là tiến sĩ Kỹ thuật Điện - Máy tính và hiện giữ chức Phó Chủ tịch nghiên cứu tại Nexus Photonics, một công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn. Anh cùng các cộng sự đã nghiên cứu và sản xuất thành công chip quang hoạt động trong dải quang phổ siêu rộng, ứng dụng trong truyền dữ liệu, định vị, xe tự lái, công nghệ lượng tử, cảm biến và thực tế ảo. Anh cũng là người chỉ đạo chính trong nhiều dự án do NASA và Bộ Quốc phòng Mỹ tài trợ.

Sinh ra tại thành phố Vinh, Nghệ An, trong gia đình có bố mẹ đều là giáo viên, Trần Anh Minh sớm bộc lộ niềm đam mê với Toán học. Anh từng đạt giải ba và giải nhì trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia khi học lớp 11 và 12 tại trường THPT chuyên Phan Bội Châu.

Trần Anh Minh, người làm “bán dẫn kỷ lục” và các hệ chip quang lượng tử. Ảnh VNE

Năm 2006, Minh được tuyển thẳng vào Đại học Bách khoa Hà Nội và theo học ngành Điện tử viễn thông. Năm 2008, anh nhận học bổng MEXT của Chính phủ Nhật Bản và theo học tại Đại học Tokyo, nơi anh cùng giáo sư hướng dẫn đã tìm ra cách để tấm silicon phát sáng trong bước sóng khả kiến, một thành tựu được Đại học Tokyo trao giải thưởng nghiên cứu xuất sắc.

Sau đó, anh tiếp tục theo đuổi học vị tiến sĩ tại Đại học California, Santa Barbara, dưới sự hướng dẫn của giáo sư John Bowers, một huyền thoại trong ngành bán dẫn. Những nỗ lực và thành tựu của TS Minh đã đóng góp quan trọng cho lĩnh vực mạch quang tử tích hợp trên thế giới. Giáo sư Shuji Nakamura, chủ nhân Nobel Vật lý 2014, đã đánh giá Minh là người “có giá trị đặc biệt” trong lĩnh vực quang tử tại Mỹ.

(Còn nữa)

Vai trò của Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam trong việc kết nối, thu hút nhân tài khoa học công nghệ Việt kiều

Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam (VIN – Vietnam Innovation Network) được Chính phủ khởi xướng vào tháng 8/2018 trong chương trình “Kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam” do Bộ Kế hoạch & Đầu tư (tên gọi trước đây, nay là Bộ Tài chính) chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học & Công nghệ, Bộ Ngoại giao và Bộ Giáo dục & Đào tạo.

Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam thành lập nhằm mục đích tập hợp, đoàn kết các chuyên gia khoa học - công nghệ Việt Nam hàng đầu trên thế giới với các nhu cầu thực tiễn trong nước nhằm thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn chất xám phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Đất nước thực hiện Chiến lược 4.0 thông qua xây dựng và phát triển Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam hiện được Bộ Tài chính giao Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) bảo trợ nhằm cụ thể hoá các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về trọng dụng, thu hút nhân tài, tiếp thu các tinh hoa công nghệ của nhân loại, phát huy cao nhất nguồn lực trí tuệ của toàn dân tộc, trong đó có đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.

Cho đến nay, Mạng lưới đã có mặt trên 22 quốc gia, vùng lãnh thổ với hơn 2.000 thành viên là các chuyên gia, nhà khoa học, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng trong các ngành công nghiệp quan trọng. Đồng thời, thực hiện các chủ trương tại các Nghị quyết số 57 và 68 của Bộ Chính trị, bên cạnh 10 Mạng lưới Đổi mới sáng tạo tại các nước, NIC cũng đang bảo trợ cho 05 Mạng lưới Đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển các ngành công nghệ chiến lược để phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và Trung tâm Dữ liệu Quốc gia nhằm giải quyết các bài toán lớn của đất nước.

200 trí thức trẻ Việt Nam ở trong và ngoài nước góp mặt và kết nối tại Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu

Diễn đàn diễn ra hồi cuối tháng 7 vừa qua có chủ đề “Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu góp sức cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới” với sự góp mặt của 200 trí thức trẻ Việt Nam ở trong và ngoài nước.

Tiêu biểu có PGS.TS Đinh Ngọc Thạnh - Phó Chủ tịch Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, Giám đốc Công nghệ GFI Group (Australia) là chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu công nghệ 5G, 6G, Blockchain, AI, IoT. Anh quan tâm việc ứng dụng những công nghệ này vào đời sống giáo dục.

PGS.TS Đinh Ngọc Thạnh cùng Tiến sĩ Trần Quốc Thiện phát triển nhóm PhD.Hub với 80.000 thành viên, cùng với các nhà khoa học trẻ ở nước ngoài, đã hỗ trợ rất nhiều các bạn sinh viên trong nước xin học bổng ở nước ngoài.

Anh cũng cùng với Tiến sĩ Lê Duy Tân và hơn 10 trí thức trẻ Việt Nam trong và ngoài nước đã và đang làm việc ở các viện, trường, và tập đoàn hàng đầu thế giới (MIT, Cambridge, Penn, Monash, NUS, SNU, Google, Microsoft, Uber,VNU-HCM, SHB, Momo,...) xây dựng nền tảng và chương trình Bình Dân Học AI - Phổ Cập AI, mục tiêu phổ cập kỹ năng AI cho hàng triệu thanh niên Việt Nam.

Ngoài ra còn có PGS.TS Nguyễn Duy Tâm hiện là ARC (Australian Research Council) Fellow tại Trường Hóa học, Đại học Monash, Australia. Thông qua Diễn đàn, các hướng nghiên cứu của anh được biết đến nhiều hơn và anh cũng đã thiết lập được một số dự án hợp tác ở trong nước. Điều này không chỉ giúp anh có thêm cơ hội phát triển sự nghiệp nghiên cứu tại Australia, mà còn thực hiện được mong muốn góp phần nâng cao năng lực khoa học, công nghệ ở trong nước.

×