Năm 2025: Thêm nhiều "lần đầu tiên" cho ngành ghép tạng Việt Nam

Ngày cuối năm “chạy đua” với ghép tạng

Ngày 31/12, ngày cuối cùng của năm 2026, nhiều phòng ghép tạng ở 3 miền Bắc, Trung- Nam đã đồng loạt sáng đèn.

Người hiến là một người đàn ông (51 tuổi), điều trị tại Bệnh viện Nhân dân 115. Sau những nỗ lực cứu chữa của đội ngũ y bác sĩ, bệnh nhân được chẩn đoán chết não. Gia đình đã gạt đau thương, đồng ý hiến mô, tạng của nạn nhân để cứu sống nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo khác.

Nghĩa cử cao cả đó đã mang lại sự sống cho 8 bệnh nhân ở khắp ba miền Bắc - Trung – Nam, gồm một trường hợp được ghép phổi, một bệnh nhân được ghép tim, hai bệnh nhân được ghép thận, hai bệnh nhân được ghép gan và hai người được ghép giác mạc tìm lại ánh sáng cuộc đời.

Trường hợp hiến tạng từ người chết não vào ngày cuối cùng của năm này đã nâng số trường hợp chết não hiến tạng lên 64 người, tăng gấp rưỡi so với năm 2024 và là kỷ lục chưa bao giờ ngành ghép tạng Việt Nam có được.

Từ 64 người cho chết não, có hàng trăm cuộc đời được cứu sống và hàng trăm cuộc đời có được ánh sáng.

Tính từ năm 1992 khi tiến hành ca ghép thận đầu tiên, đến nay nước ta đã thực hiện thành công hơn 10.000 ca ghép tạng. Hiện Việt Nam có tỉ lệ ghép tạng cao nhất Đông Nam Á (hơn 1.000 ca/năm) với nhiều kỹ thuật ngang tầm khu vực và thế giới.

Năm 2025, ngành ghép tạng Việt Nam có nhiều “lần đầu tiên”

Cuối tháng 11 vừa qua, các bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 ghi dấu một thành tựu y học mới trên bản đồ ghép tạng quốc gia; Đó là thực hiện thành công ca ghép gan bất đồng nhóm máu cho cô gái 20 tuổi, ở Hà Nội. Người hiến gan là bố của bệnh nhân. Đây là ca ghép gan bất tương hợp nhóm máu ở người lớn đầu tiên tại bệnh viện này.

Tại Việt Nam, ghép tạng từ nguồn cho bất đồng nhóm máu ABO đã được thực hiện trên bệnh nhân ghép thận và trên nhóm ghép gan ở trẻ em, tuy nhiên ghép gan bất đồng nhóm máu ở người trưởng thành tại Bệnh viện Quân đội 108 là lần đầu tiên.

Và đầu tháng 10/2025, các bác sĩ Bệnh viện Trung ương quân đội 108 đã thực hiện ca phẫu thuật đầu tiên tại Việt Nam: lấy thận có khối phình mạch ra khỏi cơ thể để tái tạo mạch máu và ghép lại chính cho người bệnh – một kỹ thuật hiếm gặp ngay cả trên thế giới. Bệnh nhân là người phụ nữ 37 tuổi, được chẩn đoán phình động mạch thận trái ở vị trí nguy hiểm, từng được khuyến cáo cắt bỏ thận để tránh vỡ mạch.

Tuy nhiên, sau quá trình chẩn đoán lâm sàng và hội chẩn, các bác sĩ Bệnh viện Trung ương quân đội 108 đã lựa chọn hướng điều trị táo bạo: cắt thận ra bằng nội soi, xử lý khối phình bên ngoài, rồi ghép trở lại vào cơ thể bệnh nhân.

Tháng 9/2025, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện thành công ca ghép đồng thời tim-phổi đầu tiên thành công tại Việt Nam vào tháng 8 năm 2025. Bệnh nhân Trần Như Q. (38 tuổi) mắc đồng thời bệnh tim và bệnh phổi giai đoạn cuối, không đáp ứng các phương pháp điều trị khác.

Đây là loại ghép đa tạng khó nhất, trên thế giới thực hiện rất ít. Cuộc phẫu thuật kéo dài và các bác sĩ phải sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể (ECMO) thay thế tạm thời tim và phổi trong nhiều giờ. Đồng thời, các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã cải tiến kỹ thuật cắt bớt phổi cho phù hợp với lồng ngực người nhận và nối phế quản gốc để đảm bảo tưới máu, tăng khả năng sống.

Sự kiện này đánh dấu bước tiến lớn của y học Việt Nam, mang lại cơ hội sống mới cho bệnh nhân suy tim-phổi nặng. Đánh giá về ca bệnh, TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ: "Điều khiến chúng tôi hạnh phúc nhất chính là đã trả được cho mẹ của bệnh nhân một người con, trả cho con trai 13 tuổi một người mẹ và trả cho các em của bệnh nhân một người chị khỏe mạnh".

Thành công ghép đa tạng tim – phổi đã nối dài chuỗi thành tích về ghép tạng của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Trước đó, bệnh viện đã triển khai ghép đa tạng gồm: Tim-gan; gan-thận; tim-thận trên cùng một bệnh nhân.

Năm 2025, công trình “Ghép đa tạng" từ người hiến chết não tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức của TS Dương Đức Hùng – Giám đốc Bệnh viện và cộng sự được trao Giải Nhất Nhân tài Đất Việt 2025.

Sẽ tiến tới ghép tử cung

Nói về hướng phát triển, TS Dương Đức Hùng bật mí: “Hiện nay, không ít phụ nữ gặp các bệnh lý hay dị dạng tử cung khiến họ không thể mang thai đứa con của mình. Hiện chúng ta cho phép mang thai hộ nhưng điều này không phải lúc nào cũng dễ dàng, thuận tiện. Nhiều phụ nữ vẫn muốn có đứa con “đứt ruột đẻ ra”.

Do đó, chúng tôi xây dựng đề án, trao đổi với các đồng nghiệp bên bệnh viện sản để nghiên cứu về việc ghép tử cung. Ngoài giá trị chuyên môn thì điều này có ý nghĩa nhân văn rất lớn. Sẽ không có gì vui hơn khi có một ngày chúng ta được đón một đứa trẻ sinh ra từ tử cung ghép. Điều này sẽ mở ra cơ hội làm mẹ cho nhiều phụ nữ. Năm 2026, chúng tôi sẽ thực hiện điều này”.

Ghép tạng cần được BHYT chi trả
Tại hội thảo “Đề xuất chi trả bảo hiểm y tế trong hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người” vừa diễn ra, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, cần nhìn nhận hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng như một “chuỗi dịch vụ liên tục” chứ không chỉ là một ca phẫu thuật đơn lẻ.
Việc xây dựng cơ chế chi trả bảo hiểm y tế phải bao quát được toàn bộ chuỗi đó, từ tư vấn, vận động hiến tặng, chẩn đoán và xác định chết não, hồi sức và bảo quản tạng, điều phối và vận chuyển, phẫu thuật ghép, chăm sóc sau ghép, đến theo dõi dài hạn và xử trí biến chứng.
Chỉ khi toàn bộ chuỗi giá trị này được thiết kế quyền lợi rõ ràng, bệnh viện mới mạnh dạn triển khai, người bệnh mới yên tâm tiếp cận dịch vụ. Bên cạnh đó, cần cập nhật, mở rộng danh mục dịch vụ, kỹ thuật và thuốc liên quan đến ghép tạng được quỹ bảo hiểm chi trả, một cách có chọn lọc và dựa trên bằng chứng khoa học...

×