Từ giống lúa Ngọc Nương 9 và cơ giới hóa, nhiều nông dân Hà Nội thu lãi gấp đôi

Câu chuyện từ mô hình cánh đồng mẫu lớn ở Đại Xuyên đang phản ánh một xu thế được Hà Nội thúc đẩy mạnh mẽ: chuyển từ canh tác lúa năng suất trung bình sang các giống chất lượng cao, gắn với cơ giới hóa đồng bộ và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, lao động nông thôn ngày càng khan hiếm, việc tìm ra mô hình sản xuất vừa hiệu quả vừa giải phóng sức lao động đang là bài toán cấp thiết với ngành nông nghiệp Thủ đô.

Một vụ xuân "khác biệt" trên cánh đồng Đại Xuyên

Đứng trên cánh đồng lúa trải dài gần 400 ha tại xã Đại Xuyên vào những ngày cuối tháng 5, ông Nguyễn Phú Toản, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái không giấu được vẻ phấn khởi. "Bông đều, bông dài, cây cứng, ít sâu bệnh, chúng tôi chưa cần phun thuốc lần nào", đó là những nhận xét ông Toản chia sẻ với chúng tôi về giống lúa Ngọc Nương 9 mà HTX lần đầu đưa vào sản xuất đại trà.

Là người trực tiếp sản xuất, bà Nguyễn Thị Xuân, nông dân xã Đại Xuyên cho biết: "Ngọc Nương 9 có độ đồng đều cao, vàng đẹp, không bị khô vằn như mấy giống cũ". Điều khiến bà và nhiều xã viên HTX Phú Xuân Khai Thái thực sự thuyết phục là giống không kén thời tiết, phát huy tốt khi cấy máy, chăm sóc nhàn hơn hẳn mà lúa vẫn đạt chuẩn. Chế độ bón phân không có gì khác biệt, nhưng năng suất cao hơn rõ rệt. Vụ tới, bà Xuân quyết định chuyển toàn bộ diện tích sang sản xuất bằng giống lúa Ngọc Nương 9.

Ngọc Nương 9 là giống lúa thuần chất lượng cao bản quyền của Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam(Vinaseed) không phải cái tên xa lạ trong sản xuất nông nghiệp, nhưng đây là lần đầu tiên giống lúa thuần chất lượng cao này được đưa vào sản xuất đại trà theo mô hình cơ giới hoá đồng bộ tại Hà Nội. Trung tâm Khuyến nông Hà Nội là đơn vị chủ trì triển khai, với nguồn hỗ trợ 50% giống và 50% vật tư phân bón từ chương trình khuyến nông thành phố vụ Xuân 2026.

“Kết quả theo dõi vụ Xuân 2026 tại xã Đại Xuyên cho thấy cây lúa Ngọc Nương 9 sinh trưởng đồng đều trong 130 ngày, chiều cao trung bình 110–115 cm, bộ lá đứng lòng mo. Đặc biệt, số bông/khóm đạt 9 bông, số hạt chắc/bông lên tới 145 hạt, hạt thon dài, màu vàng sáng khi chín. Về kháng sâu bệnh: trong cả vụ, lúa Ngọc Nương 9 chỉ nhiễm nhẹ bệnh khô vằn ở tỷ lệ rất thấp, không cần phun thuốc phòng trừ, điều mà với nhiều giống lúa khác là hiếm có” ông Toản chia sẻ thêm.

Đây không chỉ là cảm nhận của một người làm nghề, mà còn được xác nhận bằng những con số cụ thể từ kết quả thực hiện mô hình do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội tổ chức.

Theo ông Dương Quang Sáu, Phó Tổng Giám đốc Vinaseed, Ngọc Nương 9 là giống có hai ưu điểm hiếm thấy ở cùng một dòng lúa: "vừa năng suất cao, vừa chất lượng cao". Giống này đã được xuất khẩu khoảng 10.000 tấn/năm sang thị trường châu Âu với mức giá cao hơn nhiều giống lúa khu vực Đông Nam Á.

Phổ thích nghi của Ngọc Nương 9 tương đối rộng, từ đồng bằng sông Hồng lên Tây Nguyên và các tỉnh miền Bắc. Với Hà Nội, nơi đang có khoảng 80.000 ha canh tác lúa và tỷ lệ lúa chất lượng cao đã đạt gần 80% thì Ngọc Nương 9 là một trong những giống được Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo mở rộng mạnh trong các vụ tới.

Chìa khoá nhân lên hiệu quả kinh tế

Điểm tạo nên sự khác biệt của mô hình tại Đại Xuyên không chỉ là giống lúa, mà là sự kết hợp giữa Ngọc Nương 9 với kỹ thuật gieo mạ khay cấy máy. Vụ Xuân 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai 300 ha mô hình mạ khay cấy máy tại 4 xã, trong đó 100 ha Ngọc Nương 9 tại HTX Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái là điểm có quy mô lớn nhất và kết quả nổi bật nhất.

Về lao động, một máy cấy 6 hàng làm việc 8 tiếng/ngày có thể cấy từ 2,5 đến 2,7 ha, tương đương công việc của 45–50 người cấy và nhổ mạ cộng lại. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi lao động nông nghiệp ngày càng thiếu vào thời điểm thời vụ.

Các con số trên cho thấy, chỉ riêng việc chuyển từ cấy tay sang cấy máy trên cùng giống Ngọc Nương 9 đã giúp lợi nhuận tăng thêm 10,6 triệu đồng/ha, tức tăng 169%. Nếu so sánh toàn diện hơn, một nông dân đang trồng Bắc Thơm số 7 cấy tay mà chuyển sang Ngọc Nương 9 cấy máy sẽ tăng lợi nhuận hơn gấp đôi trên cùng diện tích. Đây là chênh lệch đủ lớn để thay đổi quyết định canh tác sau đúng một vụ thử nghiệm.

Ông Nguyễn Phú Toản cho biết, vụ Xuân 2026 HTX đã đưa cấy máy vào hơn 300 trong tổng số hơn 500 mẫu, đạt khoảng 60%. Mục tiêu các vụ tới là đưa tỷ lệ này lên 90%, đồng thời vận động bà con mở rộng diện tích sang Ngọc Nương 9. Phản ứng của người dân cũng đang thay đổi tích cực: những hộ ban đầu còn nghi ngờ về hiệu quả mô hình, sau khi thấy kết quả thực tế trên đồng đã chủ động đăng ký tham gia vụ sau.

Hướng đi phù hợp với chiến lược nông nghiệp Thủ đô

Những kết quả bước đầu từ mô hình Ngọc Nương 9 không phải ngẫu nhiên, đó là kết quả của một định hướng nhất quán trong cơ cấu lại ngành nông nghiệp Hà Nội. Theo số liệu thống kê, năm 2025 Hà Nội gieo trồng gần 150.000 ha lúa, với gần 80% diện tích là giống chất lượng cao. Mục tiêu không chỉ là năng suất, mà là giá trị gia tăng và khả năng tiêu thụ bền vững.

Trao đổi với phóng viên bên lề hội nghị đầu bờ, ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội thẳng thắn nhìn nhận bức tranh thực tế: diện tích đất lúa của Thủ đô chỉ còn khoảng 80.000 ha và đang tiếp tục bị thu hẹp dưới áp lực đô thị hoá, trong khi lao động nông nghiệp ngày càng khan hiếm. Chính trong bối cảnh đó, tư duy "làm ít hơn nhưng giá trị cao hơn" trở thành kim chỉ nam của ngành. Hà Nội không chạy theo diện tích, chúng tôi chạy theo giá trị trên từng đơn vị diện tích", ông Phương nói.

Để hiện thực hoá định hướng đó, Hà Nội đã ban hành Nghị quyết 53, trong đó có nhiều chính sách hỗ trợ trực tiếp tới 50% chi phí cho nông dân và doanh nghiệp tham gia cơ giới hoá và sản xuất lúa chất lượng cao. Sở Nông nghiệp cũng đóng vai trò cầu nối, kết nối doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm với hợp tác xã và nông dân, đảm bảo đầu ra với giá thị trường.

Riêng với Ngọc Nương 9, ông Phương đánh giá đây là giống "vừa năng suất cao, vừa chất lượng cao", điều không dễ tìm ở một giống lúa thuần. “Sản xuất hiệu quả phải dựa trên bộ giống tốt gắn với quy trình kỹ thuật đồng bộ và ý thức tuân thủ của người sản xuất. Thời gian tới, Sở tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp, các xã mở rộng mô hình, thúc đẩy cơ giới hóa, liên kết chuỗi tiêu thụ, đồng thời bảo đảm thu mua theo giá thị trường, hài hòa lợi ích giữa nông dân và doanh nghiệp”, ông Phương nhấn mạnh.

Với chiến lược phát triển giống lúa trong tương lai, ông Dương Quang Sáu cho biết: Tập đoàn Vinaseed xác định Ngọc Nương 9 là giống hàng hoá và đang xây dựng hai hướng phát triển song song: phục vụ thị trường nội địa hơn 100 triệu dân, và hình thành vùng nguyên liệu tập trung đủ lớn để xuất khẩu, trong đó châu Âu là thị trường đã được kiểm chứng với khoảng 10.000 tấn/năm.

Đặc biệt, thị trường gạo chất lượng cao tại Hà Nội đang có nhu cầu tăng trưởng ổn định trong phân khúc gạo thơm, hạt dài, đảm bảo an toàn thực phẩm. Ngọc Nương 9 với hạt thon dài, màu vàng sáng, cơm thơm ngon đang đáp ứng đúng kỳ vọng này, đây là một lợi thế cạnh tranh rõ ràng so với các giống trung bình phổ thông.

Từ cánh đồng Đại Xuyên vụ Xuân 2026, có thể thấy một hướng đi rõ ràng: khi giống tốt gặp kỹ thuật hiện đại và chính sách hỗ trợ đủ mạnh, các mắt xích này được kết nối chặt chẽ, nông dân Thủ đô hoàn toàn có thể làm giàu từ chính thửa ruộng của mình.

×