Làng này ở Bình Định, nay là tỉnh Gia Lai có bảo vật quốc gia là cặp voi đá cổ xưa, kích thước lớn, người ta "tò mò"

Hai tượng voi đá cổ vùng Kinh đô Đồ Bàn của Vương quốc Champa xưa là bảo vật quốc gia

Hai tượng voi đá Thành Đồ Bàn được đặt đứng chầu trước cửa Vệ môn (thành Nội) thuộc khu di tích Thành Hoàng Đế.

Thành Hoàng Đế được nhà Tây Sơn xây dựng trên cơ sở kinh thành Đồ Bàn của Champa và mở rộng thêm về phía Đông, được Bộ Văn hoá (nay là Bộ VH,TT&DL) xếp hạng di tích quốc gia năm 1982.

Theo hồ sơ di tích, 2 tượng voi đá này là những tác phẩm thuộc nền điêu khắc Chăm, được tạo từ chất liệu là đá sa thạch và được xem là hiện vật gốc, độc bản trong phong cách điêu khắc Chăm.

Trong đó, tượng voi cái cao 1,76m, dài 2,2m, rộng 0,85m, trọng lượng ước khoảng 750kg. Tượng được tạo tác trong tư thế động, thân voi thẳng, dáng đang đi, hai chân sau được tạo liền khối với hai chân trước và đế tượng, đồ trang sức thể hiện những đặc điểm của nghệ thuật điêu khắc Champa.

Tượng được tạo tác đẹp, động tác tự nhiên, sống động, toát lên vẻ quyền quý và vương giả.

Tượng voi đực cao 2m, dài 2,4m, rộng 1m, trọng lượng ước khoảng 800kg. Tượng được tạc trong tư thế động, đứng trên bệ đá liền khối hình chữ nhật, hai chân bên trái đang bước tới phía trước.

Đầu voi ngẩng cao, vòi buông xuôi xuống như đang dùng vòi nhổ cây lên, một hình tượng phổ biến trong nghệ thuật tạc tượng voi Champa.

Theo người dân địa phương, vào các dịp lễ Tết, không chỉ người dân trong vùng mà còn có rất nhiều người từ xa, thậm chí ở tỉnh khác cũng tìm đến chiêm bái hai tượng voi đá.

“Người dân tin rằng, hai tượng voi đá này như "hai vị thần" ở đây bảo vệ, che chở cho dân làng”, bà Nguyễn Thị Nga nói.

Tôn vinh giá trị lịch sử gắn với Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc; giữ gìn hiện trạng khu Thành Đồ Bàn

Khảo sát thực tế khu di tích quốc gia Thành Đồ Bàn (Thành Hoàng Đế) tại phường An Nhơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh, Thành Đồ Bàn là di tích đặc biệt mang giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu của 3 tầng văn hóa gồm Chămpa, Tây Sơn và triều Nguyễn. 

Đây cũng là vùng đất hai lần được lựa chọn làm kinh đô trong lịch sử, vì vậy việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích cần được triển khai bài bản, đồng bộ, bảo đảm giữ gìn nguyên vẹn các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc.

Theo bà Lịch, các ngành chức năng khẩn trương khảo sát, lập quy hoạch tổng thể khu di tích Thành Hoàng Đế; phối hợp với các chuyên gia lịch sử, văn hóa, khảo cổ xây dựng đề án nghiên cứu, rà soát, đánh giá toàn diện các giá trị lịch sử, khảo cổ và văn hóa của khu di tích. Việc nghiên cứu phải được tiến hành song song với công tác lập quy hoạch chuyên ngành và quy hoạch tổng thể.

“Quy hoạch phải gắn với quy chế quản lý kiến trúc đô thị, bảo đảm hài hòa giữa yếu tố bảo tồn di sản với cảnh quan, mỹ quan đô thị và không gian văn hóa lịch sử. Cần triển khai quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết gắn với quy chế quản lý kiến trúc; ưu tiên các hạng mục cần duy tu, bảo tồn, tôn tạo cấp thiết”, bà Lịch nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cũng lưu ý cần quan tâm tôn vinh giá trị lịch sử gắn với Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc; giữ gìn hiện trạng khu Thành Đồ Bàn. Đặc biệt, chỉnh trang cảnh quan sạch đẹp, kết nối không gian nhằm tạo điểm nhấn và phát huy điểm nhấn của khu di tích lịch sử.

Riêng đối với di tích Đàn Nam Giao, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai thống nhất phương án kiến trúc đề xuất, đồng thời yêu cầu trong quá trình triển khai cần tiến hành khảo cổ học theo quy định; chú trọng trồng bổ sung cây bản địa, cây mai nhằm tạo cảnh quan đặc trưng, hài hòa với không gian di tích.

Thành Đồ Bàn được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ X và là quốc đô của Vương quốc Chămpa. Năm 1471, sau khi vương quốc Chiêm Thành suy vong, thành Đồ Bàn bị phá hủy nặng nề. Đến thế kỷ XVIII, Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc là thủ lĩnh phong trào Tây Sơn đã cho xây dựng và mở rộng thành trên nền thành Đồ Bàn cũ và chọn nơi đây làm kinh đô, lấy tên là Thành Hoàng Đế.

Chính tại thành này đã diễn ra nhiều trận chiến lịch sử khốc liệt giữa nhà Tây Sơn và quân triều Nguyễn. Năm 1799, Nguyễn Ánh chiếm được thành và đổi tên thành Bình Định. Đến năm 1816, vua Gia Long ra lệnh phá bỏ, dời thủ phủ về Quy Nhơn.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, việc tu bổ, tôn tạo các điểm di tích thuộc Di tích lịch sử quốc gia Thành Hoàng đế gắn với tôn vinh Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc nhằm tạo sự đồng bộ trong việc phát huy giá trị di tích trọng điểm trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

×