Nhật Bản là đối tác lớn thứ 3 xuất khẩu nông sản của Việt Nam, chỉ sau Mỹ và Trung Quốc

Nhật Bản - thị trường trường nhập khẩu nông sản lớn thứ 3 của Việt Nam

Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, từ ngày 1-3/5 tới đây, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi sẽ thăm chính thức Việt Nam theo lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Đây là lần đầu tiên bà Takaichi đến Việt Nam kể từ khi nhậm chức vào tháng 10/2025.

Việt Nam - Nhật Bản thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1973 và trở thành Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023. Nhật Bản là nước tài trợ ODA và là đối tác hợp tác lao động lớn nhất, nhà đầu tư số 3, đối tác du lịch và thương mại lớn thứ 4 của Việt Nam.

Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Nhật Bản năm 2025 đạt hơn 51,43 tỷ USD. Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam cho biết tính riêng kim ngạch từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay đã tăng 12,7% so với cùng kỳ năm ngoái và kỳ vọng đạt 60 tỷ USD vào năm 2027.

53 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam - Nhật Bản không ngừng được đẩy mạnh và phát triển trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là nông nghiệp. Hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đã đi vào chiều sâu và đang đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế một cách ổn định, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao điều kiện sống cho người dân, bảo đảm an ninh lương thực cho cả hai nước.

Điều này được thể hiện rõ nét khi trong những năm qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (trước đây) - nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Nông lâm ngư nghiệp Nhật Bản đã ký kết Tầm nhìn Trung - dài hạn về hợp tác nông nghiệp các giai đoạn 2015-2019, 2020-2024.

Ngày 4/9/2025, tại Tokyo diễn ra Hội nghị cấp cao Đối thoại hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Nhật Bản lần thứ VI. Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản đã ký Tầm nhìn Trung - dài hạn về Hợp tác Nông nghiệp Việt Nam - Nhật Bản (Giai đoạn 3, 2025-2030).

Về xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025, sau Trung Quốc và Mỹ, Nhật Bản là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của Việt Nam, chiếm 7,1%, tăng tăng 20,5% so với năm 2024. Kết quả này, tiếp tục củng cố vị thế của nông sản Việt Nam tại thị trường trọng điểm là Nhật Bản.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ, cà phê, thủy sản, hạt tiêu, sản phẩm mây, tre, cói và thảm là những nhóm hàng Việt Nam có vị thế cao tại thị trường Nhật Bản và hiện còn dư địa lớn để mở rộng thị phần.

Theo đó, gỗ và sản phẩm gỗ là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất, đạt 2,682 tỷ USD, chiếm 16,6% thị phần nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Nhật Bản, xếp thứ 2 trong số các nước cung cấp.

Xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản đạt 1,69 tỷ USD, tăng 10,3%, chiếm gần 15% tổng xuất khẩu thủy sản. Đây là thị trường ổn định, yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Xuất khẩu cà phê đạt gần 600 triệu USD, chiếm 25% tổng nhập khẩu cà phê của Nhật Bản và xếp thứ 2 về giá trị. Nhật Bản nhập khẩu khoảng 2,45 tỷ USD cà phê, cho thấy dư địa mở rộng thị phần của Việt Nam còn rất lớn nếu đáp ứng tốt tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm.

Xuất khẩu rau quả sang thị trường Nhật Bản đạt 237 triệu USD, tăng 17,97% so với năm 2024. Dựa trên tỷ giá quy đổi 26.000 VND/USD, tổng giá trị xuất khẩu sang thị trường này tương đương khoảng 6.182,8 tỷ đồng.

Ngoài nhóm chủ lực, năm 2025, nhiều mặt hàng khác tiếp tục tăng trưởng. Cà tím đạt 19,9 triệu USD, tăng 17,72%, trong khi xoài đạt 16,8 triệu USD, tăng 13,66%. Một số sản phẩm tăng mạnh trong năm qua như đỗ xanh, sơ ri, dứa, vải và dừa, dù quy mô còn nhỏ. Ngược lại, khoai mỡ, khoai tây, ngô, ớt, thanh long và gừng giảm so với năm trước.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng nhập thủy sản, cao su, sản phẩm từ cao su từ Nhật Bản. Theo số liệu riêng trong Quý 4/2025, nhập khẩu nông sản từ Nhật Bản đạt khoảng 202 triệu USD, tăng 14,4%, trong đó, thủy sản đạt 81 triệu USD, chiếm 40,36%, tăng 24,97%; Cao su đạt 49 triệu USD, chiếm 24,16%, tăng 10,86%; Sản phẩm từ cao su đạt 36 triệu USD, chiếm 17,85%, tăng 9,10% so với cùng kỳ năm 2024.

Theo Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), bước sang năm 2026, nhu cầu thủy sản nhập khẩu tại Nhật Bản đầu năm 2026 được dự báo tăng 3-5% nhờ sự ổn định của phân khúc tiêu dùng gia đình và chuỗi nhà hàng. Các sản phẩm như cá tra, tôm bóc vỏ, cá cắt khúc và hải sản đông lạnh tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Người tiêu dùng Nhật ưu tiên sản phẩm có quy cách nhỏ, tiện lợi, đóng gói sạch và an toàn.

Các loại trái cây như chuối, xoài, thanh long, vải và nhãn tiếp tục được người Nhật ưa chuộng nhờ hương vị đặc trưng và khả năng bảo quản tốt khi vận chuyển xa. Năm 2026, dự báo Nhật Bản sẽ tăng nhập khẩu trái cây nhiệt đới do nhu cầu tiêu thụ tăng và nguồn cung nội địa hạn chế. Tuy nhiên, thị trường Nhật Bản đòi hỏi rất cao về hình thức, độ ngọt, quy cách đóng gói và kiểm dịch thực vật. Điều này yêu cầu Việt Nam tiếp tục đầu tư nhà máy chiếu xạ, kho lạnh, cùng hệ thống phân loại - đóng gói đạt chuẩn.

Ngoài ra, thị trường Nhật Bản cũng có nhu cầu nhập khẩu lớn một số mặt hàng như gạo, rau củ tươi và rau củ chế biến...

Sự khắt khe của người Nhật là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam

Đánh giá về tiềm năng của thị trường Nhật Bản, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, thị trường Nhật Bản luôn đặt ra tiêu chuẩn cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và quy cách đóng gói, song có sức mua ổn định và sẵn sàng trả giá cao cho sản phẩm đạt chuẩn. Người tiêu dùng nước này ưu tiên chất lượng đồng đều, hình thức đẹp và nguồn cung quanh năm.

Ngoài Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản luôn là thị trường nhập khẩu nhiều mặt hàng rau quả, đặc biệt là trái cây nhiệt đới của Việt Nam (vải, thanh long...). Với nhu cầu lớn như hiện nay sẽ là cơ hội để doanh nghiệp Việt tiếp tục đầu tư sản xuất theo tiêu chuẩn cao, nâng giá trị và đa dạng hóa sản phẩm nhằm giữ vững thị phần tại thị trường này.

Đối với mặt hàng thủy sản, Nhật Bản cũng là đối tác lớn của Việt Nam, theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Nhật Bản từ lâu nổi tiếng là thị trường có yêu cầu rất cao đối với thủy sản nhập khẩu. Từ an toàn thực phẩm, dư lượng kháng sinh, truy xuất nguồn gốc đến quy cách chế biến, đóng gói và thời gian giao hàng đều được kiểm soát chặt chẽ. Chỉ một lô hàng vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ uy tín của doanh nghiệp và thậm chí là hình ảnh ngành hàng.

Chính sự khắt khe này lại tạo nên tính ổn định và bền vững cho thị trường Nhật Bản. Khi sản phẩm đã đáp ứng được tiêu chuẩn, doanh nghiệp có thể duy trì đơn hàng lâu dài và ít bị biến động đột ngột như ở một số thị trường khác.

"Nhật Bản là thị trường không chạy theo giá rẻ. Người tiêu dùng Nhật sẵn sàng trả giá cao cho sản phẩm an toàn, chất lượng ổn định và có trách nhiệm. Việc xuất khẩu sang Nhật tăng trở lại cho thấy thủy sản Việt Nam vẫn giữ được uy tín và vị thế tại thị trường này", ông Nam chia sẻ.

Theo ông Nam, các mặt hàng chủ lực xuất khẩu sang Nhật Bản hiện nay gồm tôm, cá ngừ, cá tra và một số sản phẩm chế biến sâu. Đáng chú ý, nhóm sản phẩm giá trị gia tăng đang tăng trưởng tốt hơn so với hàng sơ chế, phù hợp với xu hướng tiêu dùng tiện lợi tại Nhật.

Đối mặt với những yêu cầu khắt khe, doanh nghiệp thủy sản Việt Nam không còn cách nào khác ngoài việc lấy tiêu chuẩn và chất lượng làm nền tảng phát triển. Nhiều doanh nghiệp cho biết, xuất khẩu sang Nhật Bản đòi hỏi chi phí đầu tư cao hơn, nhưng đổi lại là sự ổn định và uy tín lâu dài.

Là doanh nghiệp có nhiều năm xuất khẩu nông sản vào Nhật Bản, ông Nguyễn Khắc Tiến - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Ameii cho biết, thị trường Nhật Bản thực sự còn nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu, uy tín và còn là nơi góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân Việt Nam, chuyển từ cách làm ăn manh mún không theo tiêu chuẩn sang sản xuất hàng hóa chất lượng cao.

Nhật Bản là thị trường có nhiều tiêu chuẩn rất khắt khe, khi chúng ta vượt qua được các rào cản đó thì mặc nhiên các thị trường khác sẽ công nhận sản phẩm của chúng ta, mở ra cơ hội bán hàng cho các thị trường khác.

Hiện Công ty CP Ameii đang xuất khẩu hơn 10 mặt hàng sang thị trường Nhật, trong đó chủ yếu là vải thiều, dừa tươi, sầu riêng, cà rốt…

"Điều chúng ta có thể tự hào là vải thiều, sầu riêng đang được khách hàng Nhật đánh giá rất cao. Trung Quốc, hay Thái Lan cũng xuất khẩu vải và sầu riêng sang Nhật, nhưng người tiêu dùng Nhật vẫn thích sản phẩm Việt Nam vì có mùi vị đặc trưng", ông Tiến cho biết thêm.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông Nghiệp và Môi trường) khẳng định, Nhật Bản là thị trường có sức tiêu thụ lớn, nhu cầu cao gấp 10 lần thị trường Việt Nam, đặc biệt đối với các sản phẩm nông thủy sản, thực phẩm chế biến, trong khi lao động làm nông nghiệp ở Nhật đang giảm đi. Vì vậy, cơ hội để nông sản Việt thâm nhập vào thị trường Nhật Bản là rất lớn, đặc biệt là những loại nông sản được sản xuất theo tiêu chuẩn Nhật, có chất lượng cao và uy tín.

×