Nhiều đề xuất mở toang cơ hội để nhà thầu tham gia nhiều gói thầu đường sắt quan trọng

Thống nhất với đề xuất của Bộ Xây dựng

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 164/NQ-CP ngày 9/6/2025 về dự án Luật Đường sắt (sửa đổi).

Theo đó, Chính phủ thống nhất với đề xuất của Bộ Xây dựng về việc đưa ra khỏi Chương trình lập pháp năm 2025 đối với Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư phát triển hệ thống đường sắt và điều chỉnh thời gian xem xét, thông qua dự án Luật Đường sắt (sửa đổi) trong Chương trình lập pháp năm 2025 để Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 9 theo quy trình tại 1 kỳ họp.

Thông qua Hồ sơ dự án Luật Đường sắt (sửa đổi) sau khi đã bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư phát triển hệ thống đường sắt đang được quy định trong dự thảo Nghị quyết của Quốc hội.

Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Tờ trình của Chính phủ báo cáo Quốc hội về việc: điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2025; nội dung dự án Luật Đường sắt (sửa đổi) sau khi đã bổ sung các cơ chế, chính sách để đầu tư phát triển hệ thống đường sắt theo kết luận của cấp có thẩm quyền.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng báo cáo Quốc hội giao Chính phủ chủ trì và phối hợp với Cơ quan chủ trì thẩm tra, các cơ quan liên quan nghiên cứu giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật trên cơ sở ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Cơ quan chủ trì thẩm tra, cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan; tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật theo yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội.

Khuyến khích tư nhân đầu tư dự án đường sắt

Trước đó, tại dự thảo Dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi), Bộ Xây dựng đã đề xuất quy định doanh nghiệp đầu tư, phát triển công nghiệp đường sắt, kinh doanh hạ tầng đường sắt được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp; Miễn thuế nhập khẩu với hàng hóa, thiết bị không sản xuất được trong nước hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật dự án; Miễn thuế với vật tư, linh kiện dùng để chế tạo thiết bị, phụ tùng cho đường sắt.

Bộ Xây dựng đề xuất đa dạng hóa nguồn vốn: Giao Thủ tướng Chính phủ quyết định sử dụng các nguồn vốn như phát hành trái phiếu, vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài, tăng thu - tiết kiệm chi...; Khai thác quỹ đất vùng phụ cận nhà ga nhằm tạo nguồn lực tài chính tái đầu tư cho đường sắt; Cho phép UBND cấp tỉnh quyết định các chỉ tiêu kỹ thuật, sử dụng đất trong khu vực phát triển định hướng giao thông (TOD).

Điểm được đáng quan tâm tại dự thảo là quy định, các dự án đường sắt đô thị (bao gồm TOD) không cần thực hiện thủ tục thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư như luật đầu tư hiện hành. UBND cấp tỉnh được quyết định điều chỉnh dự án trong nhiều trường hợp thay đổi so với phê duyệt ban đầu.

Đặc biệt, dự án có thể sử dụng thiết kế FEED thay cho thiết kế cơ sở. Các công trình đường sắt không bắt buộc phải thi tuyển phương án kiến trúc, và được phép thực hiện các bước chuẩn bị đầu tư song song như chuyển mục đích sử dụng rừng, tạm sử dụng đất rừng.

Một quy định khác được nhiều nhà thầu trong nước đang quan tâm tại Dự thảo đó là cho phép chỉ định thầu đối với nhiều gói thầu đường sắt quan trọng, đặc biệt là trong các dự án xây dựng tổ hợp công nghiệp, chuyển giao công nghệ. Trong một số trường hợp, chủ đầu tư không phải tuân thủ quy định bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với nhà thầu lập báo cáo khả thi, thiết kế kỹ thuật…

Nhằm thực hiện Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, Dự thảo Luật quy định khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư dự án đường sắt bằng nguồn vốn ngoài Nhà nước. Nhà nước sẽ đảm bảo toàn bộ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Tuy nhiên, nhà đầu tư không được chuyển nhượng dự án hoặc tài sản sau đầu tư cho nhà đầu tư nước ngoài, nhằm đảm bảo quốc phòng - an ninh. Sau khi hết thời hạn hoạt động, nhà đầu tư phải bàn giao tài sản cho Nhà nước mà không được bồi hoàn.

Nhằm ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí, Dự thảo Luật quy định rõ trách nhiệm giám sát của các cơ quan Nhà nước. Việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu các gói thầu EPC, EC, EP có sự tham gia của đại diện các bộ ngành như: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Kiểm toán, Thanh tra Chính phủ…

×