Chủ đề nóng

Nhớ bánh đúc dong riềng xứ Quảng

Tiên Sa Thứ bảy, ngày 10/10/2020 08:00 AM (GMT+7)
Aa Aa+
Cây dong riềng còn gọi là khoai riềng, khoai đao, khương vu, chuối nước, chuối tiên..., là một trong những loại cây lấy củ được trồng phổ biến ở vùng Phú Trung, Phú Quý…, xã Đại Hiệp (huyện Đại Lộc, Quảng Nam) quê tôi.
Bình luận 0
Kể chuyện làng: "Nhớ bánh đúc dong riềng xứ Quảng - Ảnh 1.

Mẹ tôi cho hay, nhược điểm của cây dong riềng là ít tinh bột nhưng ưu điểm là dễ trồng, phát triển tốt nơi bóng râm và củ ăn rất hiền (lành) nên cư dân nơi đây nhà nào cũng trồng ít hay nhiều trong vườn. Trong những năm tháng khó khăn, cũng như ngô, khoai, sắn, củ dong riềng là thứ được dùng để thay thế cho lúa gạo bằng cách luộc ăn hoặc lấy bột làm bánh hoặc chế biến thành miến. 

Giống như chuối nước, cây dong riềng già đúng độ cũng sẽ trổ hoa. Những nụ hoa nhỏ, dài, đầu loe ra giống hệt hoa chuối, có màu đỏ  tươi khá dễ thương. Và thêm một điểm đặc biệt khiến lũ nhỏ chúng tôi rất ưa thích là chúng tôi thường chơi trò "trốn kiếm" núp nơi vạt dong riềng. Lúc nầy, vừa lom khom "ẩn núp" vừa cầm kèn hoa rút mạnh, nụ sẽ bứt khỏi đài và đưa lên miệng mà mút mút, sẽ thưởng thức được chất mật ngọt của nụ hoa tiết ra khá ngon.

Ngày xưa, xóm nghèo nhà tôi là xóm chuyên trồng cây dong riềng trong vườn để ngày giáp Tết bán có tiền chi tiêu. Còn nhớ cuộc sống nông thôn ngày xưa thiếu thốn trăm bề, khi mà hạt gạo làm ra không đủ ăn, nhà nhà phải chắt chiu từng hạt để đủ ăn ba bữa thì món bánh đúc, nhất là bánh đúc dong riềng trở thành "đặc sản", không phải lúc nào cũng được ăn cho thỏa nỗi thòm thèm.

Kể chuyện làng: "Nhớ bánh đúc dong riềng xứ Quảng - Ảnh 2.

Tuổi thơ chúng tôi lớn lên bên đống dong riềng cao ngất ngưởng trước hiên nhà. Nhiệm vụ của mấy đứa trẻ con chúng tôi, ngoài giờ đi học  là làm sạch rễ, vảy củ dong riềng bằng một con dao nhỏ, sau đó mẹ tôi mài củ dong riềng trên một tấm tôn mỏng (lật ngửa) có đục nhiều lỗ để lấy bột. Qua nhiều lần gạn lọc, bột dong riềng được phơi khô cất vào chum để dành nấu cháo hay các loại bánh, ngon nhất là  bánh đúc dong riềng mà ngày xưa mẹ nấu anh em chúng tôi ăn, giờ đây tóc đã lên màu sương khói nhưng chẳng thể nào quên.

Để làm bánh đúc, mẹ cho vào một ít muối và vôi vào bột dong riềng, sau đó thêm nước vào khuấy đều cho tan bột và bắc lên bếp khuấy. Nghe qua tưởng dễ, nhưng khuấy bột cho đến chín là cả một quá trình, vì lúc đầu bột rất quánh, quấy rất nặng tay, sau khi bột chín dẻo mới nhẹ nhàng một chút nên nhìn mẹ quấy bột mạnh tay và đều, khuấy liên tục, nếu không sẽ bị khét mà cảm thấy thương mẹ vất vả đủ điều.

Chuẩn bị khay để hấp bánh, trên khay bánh mẹ thoa đều một lớp dầu ăn để dễ dàng lấy bánh ra khi bánh chín. Sau đó cho vào khay một lớp bột với độ dày khoảng 1cm, cho khay vào nồi hấp khoảng 7-8 phút thì mở ra xem bánh đặc lại chưa, cho tiếp thêm một lớp bột nữa vào khoảng 1cm rồi hấp tiếp cho đến khi bánh chín rồi mang ra ngoài để nguội.

Để làm nhân bánh, mẹ lấy tôm khô cho vào nước ấm ngâm khoảng 30 phút cho tôm mềm ra, sau đó rửa sạch, để ráo. Thịt heo ba chỉ xắt nhỏ (hạt lựu) đem ướp  với gia vị theo khẩu vị, sau đó để  khoảng 15 phút cho ngấm.  Củ nén, hành tím và tỏi băm nhuyễn, nấm mèo thái sợi, sau đó bắc chảo lên bếp đun nóng, khi dầu già mẹ cho củ nén, hành tím, tỏi vào phi thơm, rồi tiếp tục cho thịt vào xào đến khi gần chín thì đổ tôm khô và nấm mèo vào đảo đều tay, nêm nếm lại gia vị và tắt bếp.

Để chấm với bánh đúc dong riềng, mẹ tôi pha nước mắm ngon với chanh đường và ít nước sôi để nguội khuấy đều trong chén. Tiếp theo cho ớt, tỏi băm nhuyễn vào khuấy đều và nêm nếm lại nước chấm cho vừa ăn. Đôi khi mẹ làm nước chấm bánh là mắm cái (hay mắm nêm) gia vị ớt tỏi, đường, bột ngọt và đậu phộng rang giã nhỏ.

Khi ăn dùng thanh tre vót mỏng (như mái chèo), xắt bánh ra từng miếng vừa ăn, sau đó đặt lên miếng lá chuối. Bánh được ăn kèm với chén mắm nêm với đầy đủ gia vị gồm ớt, tỏi, đường, bột ngọt rắc thêm ít đậu phộng rang vàng giã dập lên trên nền bánh. Bánh đúc dai dai, giòn giòn, thi thoảng mùi dong riềng và vôi tôi, tất cả quyện hòa hương vị đồng quê trong miếng bánh dân dã này.

Món bánh đúc dong riềng giản dị mộc mạc do mẹ tôi chế biến được là cả một bầu trời kỉ niệm về ký ức thời ấu thơ của biết bao người dân xứ Quảng, trong đó có anh chị em tôi. Tuy là món ăn bình dân, nhưng cuộc sống nông thôn ngày xưa quá thiếu thốn, khi mà "tối ăn cơm đi ngủ, sáng ăn củ đi làm", thì món bánh đúc dong riềng là một thứ rất xa xỉ, vì thế, chỉ khi thu hoạch thì đám trẻ con mới được mẹ bỏ công chế biến cho anh em chúng tôi ăn cho đỡ thòm thèm.

Báo điện tử Dân Việt mở chuyên mục "Kể chuyện làng" từ 4/3/2020. Chuyên mục dành cho tất cả các tác giả chuyên và không chuyên có tình yêu với làng quê và muốn chia sẻ câu chuyện thật của mình với bạn đọc.

Bài viết phải chưa được đăng tải trên bất kì phương tiện thông tin đại chúng hoặc ấn phẩm nào. Các tác giả vui lòng ghi rõ họ tên, bút danh (nếu có), địa chỉ liên hệ, email, số điện thoại, số tài khoản nhận nhuận bút.

Các bài viết hay nhất, chất lượng nhất sẽ được lựa chọn để trao giải thưởng 2 tháng/lần.

Bài viết cộng tác với chuyên mục "Kể chuyện làng" xin gửi về email: kechuyenlang@gmail.com; ĐT liên hệ: 0903226305.

Rất mong được sự hợp tác, cộng tác của quý bạn đọc, của tác giả!

Mời các bạn đồng hành cùng báo Dân Việt trên mạng xã hội Facebook để nhanh chóng cập nhật những tin tức mới và chính xác nhất.
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày Xem