Quy định mới nhất về hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp

Tăng hạn mức nhận chuyển nhượng, mở rộng cơ hội tích tụ ruộng đất

Theo Điều 177 Luật Đất đai năm 2024, hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân không vượt quá 15 lần hạn mức giao đất nông nghiệp tương ứng được quy định tại Điều 175 của Luật này.

Quy định này đã thay thế mức “10 lần” theo Luật Đất đai 2013, phản ánh chủ trương mở rộng quy mô sản xuất, thúc đẩy tích tụ ruộng đất một cách hợp pháp.

Cụ thể: Đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thủy sản, làm muối: tối đa 45 ha tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ; 30 ha tại các tỉnh, thành khác (theo khoản 1, 2 Điều 175 và khoản 1 Điều 177).

Đất trồng cây lâu năm: tối đa 150 ha tại vùng đồng bằng, 450 ha tại vùng trung du, miền núi (khoản 3 Điều 175 và khoản 1 Điều 177).

Đất rừng phòng hộ, rừng sản xuất là rừng trồng: không quá 450 ha (khoản 4 Điều 175 và khoản 1 Điều 177).

Đáng chú ý, khoản 4 Điều 177 cũng cho phép Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ điều kiện kinh tế, xã hội, đặc điểm đất đai và quy hoạch sử dụng đất để quyết định hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp phù hợp tại địa phương. Đây là cơ chế linh hoạt, giúp chính quyền địa phương chủ động điều chỉnh để khuyến khích mô hình sản xuất quy mô lớn.

Bỏ điều kiện “trực tiếp sản xuất” khơi thông thị trường quyền sử dụng đất

Một điểm mới quan trọng khác là việc bãi bỏ điều kiện “phải trực tiếp sản xuất nông nghiệp” đối với người nhận chuyển nhượng đất trồng lúa, quy định từng có trong Điều 191 Luật Đất đai 2013. Theo Điều 190 Luật Đất đai 2024, người nhận chuyển nhượng đất trồng lúa chỉ cần có phương án sử dụng đất và đảm bảo sử dụng đúng mục đích, không còn bắt buộc phải là người trực tiếp canh tác.

Quy định này được đánh giá là bước tiến lớn, mở ra cơ hội thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức kinh tế đầu tư vào nông nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp vận hành thực chất hơn, phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Bên cạnh đó, Luật Đất đai 2024 lần đầu tiên ghi nhận và phân biệt rõ hai khái niệm “tập trung” và “tích tụ” đất nông nghiệp tại Điều 192 và Điều 193.

Tập trung đất nông nghiệp là việc gom các thửa đất nhỏ lẻ lại để thuận tiện canh tác, thông qua hình thức dồn điền đổi thửa, thuê, hợp tác.

Tích tụ đất nông nghiệp là việc tăng diện tích đất canh tác thông qua nhận chuyển nhượng, góp vốn hoặc thuê dài hạn quyền sử dụng đất.

Hai quy định này giúp phân định rõ ràng mục tiêu của từng hình thức, đồng thời khuyến khích tổ chức, cá nhân mở rộng quy mô sản xuất nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ pháp luật về đất đai.

Hướng dẫn thủ tục tích tụ đất nông nghiệp, tạo hành lang pháp lý minh bạch

Để cụ thể hóa các quy định của Luật Đất đai 2024, Nghị định số 102/2024/NĐ-CP ngày 18/7/2024 của Chính phủ đã ban hành Chương VI, quy định rõ trình tự, thủ tục tập trung và tích tụ đất nông nghiệp.

Theo đó, quá trình thực hiện gồm 3 bước cơ bản:

Lập phương án sử dụng đất nông nghiệp, đảm bảo phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được duyệt.

Thỏa thuận chuyển nhượng hoặc góp vốn, giữa các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức kinh tế theo nguyên tắc tự nguyện, công khai.

Đăng ký biến động đất đai, tại cơ quan đăng ký đất đai theo quy định tại Nghị định số 101/2024/NĐ-CP về đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cơ sở dữ liệu đất đai.

Việc bổ sung quy trình này không chỉ tạo tính minh bạch và thống nhất trong quản lý, mà còn giúp ngăn chặn tình trạng gom đất trái phép, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân và nhà đầu tư.

Những thay đổi trong Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn cho thấy chủ trương mạnh mẽ của Nhà nước trong việc hợp pháp hóa quá trình tích tụ, tập trung đất nông nghiệp. Việc nới hạn mức nhận chuyển nhượng, bỏ điều kiện trực tiếp sản xuất và phân biệt rõ hai khái niệm “tập trung”,“tích tụ” sẽ góp phần tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển nông nghiệp hiện đại, quy mô lớn, nâng cao giá trị đất đai và thu nhập của nông dân.

Luật Đất đai 2024 (Điều 175, 177): nâng hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp lên 15 lần hạn mức giao đất. Điều 190: bỏ quy định “phải trực tiếp sản xuất nông nghiệp” khi nhận chuyển nhượng đất trồng lúa. Điều 192 – 193: lần đầu tiên quy định riêng về tập trung và tích tụ đất nông nghiệp. Nghị định 102/2024/NĐ-CP: hướng dẫn chi tiết thủ tục tích tụ, tập trung đất nông nghiệp. UBND cấp tỉnh được quyền điều chỉnh hạn mức nhận chuyển nhượng phù hợp điều kiện thực tế địa phương.

×