Tang lễ PGS.TS Nguyễn Lân Cường: Nhà sử học Dương Trung Quốc, nhạc sĩ Giáng Son ngậm ngùi nói lời tiễn biệt

PGS.TS Nguyễn Lân Cường (sinh 1941) là người con thứ tư của cố Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư Nguyễn Lân – một học giả uy tín và là người đặt nền móng cho ngành giáo dục học tại Việt Nam. Các anh chị em của ông đều là những chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau, tiêu biểu như: Giáo sư Nguyễn Lân Dũng, Giáo sư Nguyễn Lân Tuất, chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Lân Hùng...

PGS.TS Nguyễn Lân Cường là một nhà khoa học và nghệ sĩ đa tài, để lại dấu ấn sâu đậm trong các lĩnh vực cổ nhân học, âm nhạc và hội họa tại Việt Nam.

Theo TS Nguyễn Việt – Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á, vào tháng 12/2024, PGS.TS Nguyễn Lân Cường vẫn miệt mài và lăn lộn với khu mộ táng Vườn Chuối (Hoài Đức, Hà Nội). Rồi ông bị đau bụng nhiều ngày, khi vào Bệnh viện Đại học Y Hà Nội thăm khám thì phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn cuối.

“Anh Lân Cường đã có 6 tháng phải nằm trị bệnh với hi vọng phục hồi, có đủ sức khỏe để có thể cắt bỏ phần dạ dày bị ung thư, tiếp tục vui với đời. Nhưng rồi như ngọn đèn hết dầu, anh đã vĩnh biệt chúng ta. Anh vốn là người rất dẻo dai, mẫn tiệp, nghịch ngợm và yêu đời”, TS Nguyễn Việt nói.

Tiến sĩ khảo cổ học Nguyễn Thị Hậu - Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM cũng chia sẻ, cuối thàng 3/2025, bà cùng một số đồng nghiệp phía Nam đến bệnh viện thăm PGS.TS Nguyễn Lân Cường. Lúc đó, ông còn vui vẻ ký tặng bà cuốn sách là công trình đồ sộ mà ông mới xuất bản. Ông còn dự định, tháng 12 tới đây mời bà ra Hà Nội dự đêm nhạc mừng sinh nhật 85 tuổi của mình. Ông còn hứa, những ai ở phía Nam không có tiền mua vé máy bay ra dự đêm nhạc, ông lẽ lo chu toàn.

“Tôi sẽ nhớ mãi những quãng thời gian khai quật khảo cổ học ở Cần Giờ (TP.HCM) gian khổ. Tôi sẽ nhớ mãi giọng nói, tiếng cười vui vẻ của anh Lân Cường. Nhớ mãi con người hồn hậu hết lòng vì khoa học, vì đồng nghiệp đàn em, vì học trò thân yêu của anh”, TS Nguyễn Thị Hậu nói.

Nhà sử học Dương Trung Quốc xúc động kể về PGS.TS Nguyễn Lân Cường

Nhà sử học Dương Trung Quốc kể rằng, ấn tượng của ông về PGS.TS Nguyễn Lân Cường là ở tuổi ngoài 80 vẫn luôn phóng xe máy vèo vèo đến nơi khai quật hoặc các buổi tọa đàm/hội thảo và cả những buổi hòa nhạc.

“Ấn tượng cuối cùng của tôi về anh Lân Cường là lần đến thăm công trường khai quật Di chỉ Vườn Chuối, cách thời điểm anh đổ bệnh phải vào bệnh viện điều trị không lâu. Với vóc người nhỏ bé, anh Lân Cường leo lên, leo xuống các hố khai quật vẫn thoăn thoắt giữa nắng. Anh vẫn đầu trần giới thiệu tỉ mỉ những bộ hài cốt mà anh đánh giá là vô cùng đặc sắc.

Anh nói rằng, trong cuộc đời 60 năm hành nghề, chưa bao giờ được khai quật một di chỉ đặc sắc và quan trọng như thế này. Chỉ trên 6000m2 (một nửa không gian được cấp phép) đã phát lộ tới hai trăm bộ hài cốt trải dài qua các tầng văn hóa từ Phùng Nguyên, Đồng Đậu đến Đông Sơn... và cho tới thời hiện đại này đã thu được nhiều tấn mảnh gốm và vô số các hiện vật...

Là chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về “người xưa”, với PGS.TS Lân Cường đó là một mỏ vàng di sản. Anh quả quyết so sánh “Vườn Chuối” với “Hoàng thành Thăng Long” như một “cặp đôi hoàn hảo”. Một bên là cung điện, hạ tầng của một kinh thành; một bên là chủ nhân lâu đời của vùng đất này. Vậy mà không lâu sau buổi gặp đó, tôi đã nghe tin anh phải nhập viện. Sau này còn được biết vào cái thời điểm thuyết trình ở Vườn Chuối, bệnh đã ủ trong cơ thể anh rồi”, nhà sử học Dương Trung Quốc kể.

Nhà sử học Dương Trung Quốc tâm sự thêm, khi ông cùng một số người bạn đến bệnh viện thăm PGS.TS Nguyễn Lân Cường, mặc dù ông đang rất mệt mỏi nhưng bạn bè đến, ông nén đau vào chuyện ngay. Ông nhắc lại với nhà sử học Dương Trung Quốc phải làm sao quảng bá được giá trị của Vườn Chuối và nhất thiết phải giữ lại phần chưa khai quật làm “công viên khảo cổ học”. Ông cũng nói nhiều về mấy cuốn sách mà ông đang dự kiến xuất bản và tái bản.

“Lúc chia tay với người thân của anh Lân Cường, chúng tôi được biết thêm những dự liệu xấu vì căn bệnh quá nặng, chúng tôi ra về lòng bùi ngùi... Vậy mà, chỉ trước ngày anh qua đời chừng một tuần, đang có công việc ở nơi xa, tôi nhận được điện thoại của anh, vẫn giọng nói không có gì là ốm yếu.

Anh nhắc tôi đến dự cuộc hội thảo ở Chùa Đậu, nơi anh đã có nhiều năm gắn bó nghiên cứu và có những cống hiến to lớn về việc bảo tồn di sản... Vậy mà hôm nay phải tiễn anh lên đường đến cái chốn không có đất để khai quật...”, nhà sử học Dương Trung Quốc xúc động.

Nhạc sĩ Giáng Son cũng chia sẻ với Dân Việt rằng, chị luôn nhớ những kỷ niệm hồi mới quen biết PGS.TS Nguyễn Lân Cường. Ông luôn chào chị một câu rất hài hước “Em chào chị ạ!”.

“Ngoài 80 tuổi, PGS.TS Nguyễn Lân Cường vẫn phóng xe máy vù vù. Bị gãy chân chữa khỏi xong lại phóng tiếp. Đi đâu ông cũng nhanh nhẹn, năng lượng tràn đầy, nụ cười ánh mắt tươi rói, hóm hỉnh, yêu đời lắm lắm.

Mới đây, ông còn tặng tôi cuốn sách về khảo cổ nặng phải đến 3 - 4 kg. Tôi mới đọc được một ít nhưng thấy khâm phục sức làm việc của ông. PGS.TS Nguyễn Lân Cường đã có một cuộc đời viên mãn, thành công nhiều mặt”, nhạc sĩ Giáng Son bày tỏ.

×