Thành phố Đồng Nai trong cấu trúc đô thị sân bay (Bài cuối): Du lịch có bứt phá mạnh mẽ?

Sân bay quốc tế Long Thành dự kiến khai thác chuyến bay thương mại đầu tiên giữa năm 2026 đang tạo ra bước ngoặt lớn cho du lịch Đồng Nai.

Du lịch Đồng Nai giàu tài nguyên nhưng thiếu kết nối và trải nghiệm

Nhìn vào bản đồ tài nguyên, du lịch Đồng Nai không hề lép vế địa phương nào. Nhất là sau khi sáp nhập Bình Phước từ năm 2025, địa phương này sở hữu hệ sinh thái đa dạng từ rừng, hồ, sông đến văn hóa bản địa.

Theo quy hoạch đến năm 2030, du lịch Đồng Nai được chia thành 6 vùng, gồm: khu vực cửa ngõ Long Thành, đô thị Biên Hòa, hồ Trị An, rừng Cát Tiên, các vùng văn hóa phía Bắc và vùng trải nghiệm bản địa. Đây là nền tảng đủ để hình thành 1 hệ sản phẩm du lịch phong phú. Tuy nhiên, thực tế phát triển lại chưa tương xứng.

ThS. Hoàng Lê Nam Hải, Viện Đô thị Thông minh và Quản lý (thuộc Đại học Kinh tế TP.HCM - UEH) cho biết, khách du lịch hiện nay chủ yếu tập trung ở khu vực gần TP.HCM, nơi giao thông thuận lợi.

Các vùng sinh thái và văn hóa phía Bắc dù giàu tiềm năng nhưng lượng khách còn thấp, thời gian lưu trú ngắn. Nghiên cứu cho thấy nhiều khu vực chỉ đạt dưới 50% khả năng tiếp cận trong bán kính 100 km. “Điều đó cho thấy điểm nghẽn lớn nhất của du lịch Đồng Nai vẫn là hạ tầng và kết nối”, ThS. Hải nói.

Không chỉ vậy, chuỗi giá trị du lịch còn rời rạc. Khách quốc tế hiện chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượng khách, trong khi 97% là khách nội địa. Sản phẩm du lịch thiếu chiều sâu, chi tiêu bình quân chưa cao.

Ở góc độ liên kết vùng, Sở Du lịch TPHCM cho biết khách quốc tế đến TPHCM chỉ lưu trú trung bình 1,5-2,5 ngày rồi di chuyển đi nơi khác. Đồng Nai, nơi có thể kéo dài hành trình bằng du lịch sinh thái lại chưa có sản phẩm đủ hấp dẫn để giữ chân.

Theo TS. Lê Thị Hạnh An - Phó Trưởng Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH, Đồng Nai có nhiều lợi thế như vị trí cửa ngõ, hạ tầng liên vùng, sân bay Long Thành và tài nguyên phong phú.

Tuy nhiên, các lợi thế này còn rời rạc, chưa kết nối thành hệ giá trị chung, khiến địa phương có nguy cơ trở thành nơi trung chuyển nhiều hơn là một điểm đến. “Điểm nghẽn lớn nhất không chỉ là hạ tầng, mà là chưa chuyển hóa vai trò cửa ngõ thành bản sắc đô thị đủ sức giữ chân du khách”, TS. An phân tích.

Sân bay Long Thành tạo cú hích, du lịch Đồng Nai buộc phải thay đổi

Sự xuất hiện của sân bay Long Thành đang làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Khi các đường bay quốc tế kết nối trực tiếp, du lịch Đồng Nai có cơ hội tiếp cận dòng khách từ Mỹ, châu Âu, châu Úc, là những thị trường có mức chi tiêu cao.

PGS.TS. Trịnh Tú Anh – Viện trưởng Viện Đô thị Thông minh và Quản lý (UEH) cho rằng, sân bay Long Thành phải được xem là hạt nhân phát triển, không chỉ là nơi vận chuyển hành khách.

“Muốn khai thác hiệu quả, cần phát triển hệ sinh thái du lịch và dịch vụ xung quanh sân bay, biến nơi đây thành điểm đến”, bà nói.

Theo kinh nghiệm quốc tế, khu vực quanh sân bay sẽ phát triển theo mô hình đô thị sân bay với các lớp không gian rõ ràng.

Trong bán kính 5-10km là khu Airport City với khách sạn, trung tâm hội nghị, mua sắm miễn thuế và giải trí. Xa hơn là các hành lang kết nối đến TPHCM, Biên Hòa, Vũng Tàu, nơi phát triển các tour ngắn ngày và du lịch công vụ.

Đáng chú ý, mô hình du lịch quá cảnh có thể trở thành lợi thế mới. “Khách chỉ cần vài giờ chờ chuyến bay cũng có thể trải nghiệm dịch vụ, mua sắm hoặc tham quan ngắn. Đây là cách mà nhiều sân bay lớn trong khu vực đã tận dụng hiệu quả”, TS. Trịnh Tú Anh chia sẻ.

Tuy vậy, thách thức vẫn không nhỏ. Thời gian từ nay đến quý IV/2026 không còn nhiều, trong khi nhiều hạn chế vẫn tồn tại: Thiếu khách sạn tiêu chuẩn cao, thiếu hệ thống thông tin du lịch, dữ liệu còn phân tán.

“Một thực tế đáng chú ý là khi khách xuống sân bay, họ chưa có đủ thông tin để quyết định đi đâu, làm gì tại Đồng Nai. Nếu không cải thiện, dòng khách này sẽ nhanh chóng rời đi”, ông Trương Trung Thành - Phó Giám đốc sân bay Long Thành chia sẻ.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra mang tính cấp bách. Trước hết là xây dựng hệ thống dữ liệu và nền tảng số cho du lịch Đồng Nai, giúp quảng bá và cá nhân hóa trải nghiệm. Song song đó là đầu tư hạ tầng kết nối, đặc biệt là giao thông công cộng, để rút ngắn thời gian di chuyển.

Một hướng đi được đề xuất là phát triển hành lang du lịch TPHCM - Đồng Nai. Trong đó, TPHCM là điểm đón khách, còn Đồng Nai là không gian nghỉ dưỡng sinh thái. Sự kết hợp này có thể kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

Ông Nguyễn Kim Long – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai:

Du lịch không đứng riêng mà gắn với hạ tầng, logistics và dịch vụ. Tỉnh xác định sân bay Long Thành sẽ là cửa ngõ lớn để phát triển du lịch. Khi sân bay đi vào vận hành với lưu lượng khách lớn, áp lực cạnh tranh cũng tăng lên. Nếu không chuẩn bị từ sớm, cơ hội sẽ rơi vào tay địa phương khác.

Tỉnh tập trung vào du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và MICE, thay vì phát triển dàn trải. Hệ thống cao tốc, vành đai khi hoàn thiện, thời gian di chuyển từ sân bay đến các điểm du lịch rút ngắn, đủ sức hình thành các tour ngắn ngày, giữ chân khách quá cảnh.

Các khu như Trị An – Mã Đà, Cát Tiên, núi Chứa Chan sẽ được đầu tư bài bản để tạo sản phẩm khác biệt, có chiều sâu. Khu Long Thành, Biên Hòa phát triển du lịch MICE, hướng tới nhóm khách doanh nhân, khách quốc tế, giá trị chi tiêu cao.


TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn- Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners:

Thách thức lớn nhất của sân bay Long Thành là suất đầu tư trên mỗi hành khách, hiện ở mức 156–180 USD/khách, cao hơn đáng kể so với nhiều sân bay trong khu vực gi. Áp lực hoàn vốn vì thế là rất lớn nếu chỉ dựa vào nguồn thu hàng không.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, phần giá trị gia tăng thực sự nằm ở hệ sinh thái phi hàng không, gồm đô thị sân bay, logistics và dịch vụ thương mại. Vì vậy, Long Thành buộc phải đi theo hướng này nếu muốn vận hành hiệu quả.

Tỉnh cần đẩy mạnh phát triển du lịch gắn với đô thị sân bay, cụ thể hóa các dịch vụ phi hàng không theo quy hoạch của Đồng Nai. Đặc biệt, nên nghiên cứu mô hình khu thương mại tự do (FTZ), tích hợp mua sắm, giải trí, MICE để tăng chi tiêu tại chỗ. Khi đó, sân bay mới trở thành điểm đến, thay vì chỉ là nơi trung chuyển.


ThS. Phan Văn Hải - Trường Đại học Lạc Hồng (Đồng Nai):

Trong bối cảnh du lịch Việt Nam tăng trưởng mạnh, vấn đề không còn là đón bao nhiêu khách mà là phục vụ ở đẳng cấp nào. Với Long Thành, áp lực càng lớn khi sân bay trở thành cửa ngõ quốc tế, kéo theo nhu cầu dịch vụ cao cấp. Tuy nhiên, nguồn nhân lực hiện nay chưa đồng đều, còn khoảng cách với tiêu chuẩn khu vực và quốc tế.

Vì thế, đào tạo phải đi trước. Cần chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, tăng thực hành, ngoại ngữ và kỹ năng số, đồng thời gắn chặt với doanh nghiệp để sinh viên ra trường làm được việc ngay. Nếu không làm kịp, chúng ta sẽ hụt hơi. Nhưng nếu làm đúng, Long Thành có thể trở thành trung tâm dịch vụ du lịch chất lượng cao.

×