Thị trường tín chỉ carbon: Kiến nghị tháo điểm nghẽn "thu nhưng khó chi" carbon lâm nghiệp

Còn chồng chéo nguyên tắc quản lý tài chính

Sau 3 năm thí điểm trên địa bàn 6 tỉnh vùng Bắc Trung Bộ, Thỏa thuận ERPA – thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) ký kết với Ngân hàng Thế giới (WB).

Tính đến cuối tháng 6/2025, kinh phí điều phối về các tỉnh lần lượt là Thanh Hóa 199,16 tỷ đồng; Tỉnh Nghệ An 356,07 tỷ đồng; Tỉnh Hà Tĩnh 158,59 tỷ đồng; Tỉnh Quảng Bình 299,3 tỷ đồng; Tỉnh Quảng Trị 65,44 tỷ đồng; và Thành phố Huế 136,12 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ NN&MT cho biết một số tồn tại, hạn chế đã phát sinh trong thời gian thí điểm. Theo đó, Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng cấp tỉnh và một số chủ rừng là tổ chức còn thận trọng, chậm lập, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch tài chính và sử dụng nguồn thu từ ERPA.

Việc giải ngân từ Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng cấp tỉnh đến các chủ rừng còn chậm, do sự phối hợp với các cơ quan đơn vị có liên quan trong việc rà soát các đối tượng hưởng lợi chưa kịp thời.

Việc lập và phê duyệt kế hoạch tài chính của chủ rừng là tổ chức còn chậm, dẫn đến tỷ lệ giải ngân để chi trả còn thấp, do đây là vấn đề mới, có sự nhận thức khác nhau nên mất nhiều thời gian trao đổi, thảo luận, tranh luận về một số vấn đề.

Bên cạnh đó còn có sự chồng chéo, theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 3 của Nghị định số 107/2022/NĐ-CP, “chi phí triển khai thực hiện bảo đảm nguyên tắc hợp lý, không chồng chéo với các khoản chi khác của ngân sách nhà nước”.

Trong khi hiện nay các chủ rừng đang quản lý rừng tự nhiên trên địa bàn 6 tỉnh vùng Bắc Trung bộ đã nhận nguồn kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước cho công tác bảo vệ và phát triển rừng.

Ngoài ra, việc rà soát diện tích rừng đã giao, cho thuê hoặc khoán bảo vệ cho các đối tượng trong thời gian qua để làm cơ sở xác định các đối tượng được chi trả tiền dịch vụ ở một số địa phương, tổ chức còn chậm do có nơi ranh giới không rõ ràng.

Cụ thể hóa giá tín chỉ carbon rừng

Do những vướng mắc, tồn tại nêu trên, Bộ NN&MT đề xuất xây dựng Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng, mục đích nhằm tiếp tục thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong việc thúc đẩy phát triển thị trường carbon trong nước, cụ thể hóa quy định tại Luật Lâm nghiệp.

Hàng lang pháp lý này sẽ tạo sự thuận lợi cho các địa phương, các chủ rừng đóng góp vào nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính thông qua việc tham gia trao đổi, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon rừng, tạo nguồn thu mới để đầu tư vào công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời nâng cao thu nhập cho người làm nghề rừng.

Theo Bộ NN&MT Nghị định cần được xây dựng trên quan điểm phù hợp với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường các-bon; bám sát các quy định của Luật Lâm nghiệp, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, phù hợp với tình hình đàm phán, triển khai các quy định của quốc tế về trao đổi, chuyên nhượng kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon.

Bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước, chủ rừng, các đối tác và tổ chức, cá nhân khác có liên quan trong trao đổi, chuyển nhượng, chia sẻ lợi ích nguồn thu từ kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon rừng. Đơn giản hóa quy định về thủ tục hành chính, tạo điều kiện để tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư thực hiện các quy định được thuận lợi, tiết kiệm chi phí.

Đề xuất có một số điểm đáng chú ý như bổ sung quy định về mức chi trả theo hướng mức chi trả là giá trao đổi, chuyển nhượng 1 tấn CO2 hoặc tín chỉ carbon rừng. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tham gia vào việc xác định giá đối với rừng thuộc sở hữu toàn dân, coi đây là giá khởi điểm trên sàn giao dịch carbon trong nước.

Theo Bộ NN&MT, việc xây dựng Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng là cần thiết, tạo nguồn tài chính mới để đầu tư vào bảo vệ và phát triển rừng, cải thiện sinh kế cho những người làm nghề rừng, thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu.

×