Thị trường tín chỉ carbon: Thêm 51,5 triệu USD tín dụng xanh, doanh nghiệp làm gì để được giải ngân?

Những yếu tố trọng điểm hút tài trợ

Theo Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách nông nghiệp và môi trường Nguyễn Đình Thọ, với diện tích rừng và biển rất lớn tạo cho Việt Nam nguồn cung tín chỉ carbon dồi dào. Các ngành hàng chủ lực xây dựng chiến lược phát triển dựa trên bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, văn hóa bản địa vừa tạo ra hàng hoá sản phẩm xanh, có trách nhiệm, góp phần gia tăng giá trị hàng hoá xuất khẩu vừa có cơ hội tham gia vào thị trường giao dịch tín chỉ carbon để gia tăng lợi nhuận.

Ngoài lợi thế tự thân, yêu cầu từ thị trường xuất khẩu đang khiến cho việc định giá carbon và thiết lập thị trường carbon trở nên bắt buộc, cấp bách. Từ năm 2026, châu Âu chính thức áp thuế CBAM với 5 nhóm sản phẩm là sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón hoá học và hydro. Các doanh nghiệp không tham gia giao dịch tín chỉ carbon nội địa, không mua bán tín chỉ carbon trong nước thì khi xuất khẩu sang châu Âu sẽ không được khấu trừ chi phí carbon.

Hàng hóa Việt Nam không chỉ kém cạnh tranh, không chứng minh xuất xứ xanh, Nhà nước còn có thể mất đi nguồn thu hợp pháp từ tín chỉ carbon - vốn có thể được hạch toán và khấu trừ theo quy định CBAM khi có thị trường carbon minh bạch và vận hành hiệu quả. Ở cấp độ quốc gia, thị trường carbon được xác định là công cụ then chốt để huy động nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh, giảm phát thải và hiện thực hoá mục tiêu Netzero vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết.

Theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật) do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 13/8/2024, có 2.166 doanh nghiệp thuộc diện phải kiểm kê phát thải khí nhà kính.

Để huy động được các nguồn lực tài chính khí hậu và thị trường carbon vận hành hiệu quả, Việt Nam cần hội đủ 3 điều kiện: có nguồn tài chính xanh, có công nghệ xanh và có năng lực hấp thụ, chuyển giao và vận hành công nghệ xanh.

Trong các yếu tố này, điểm yếu lớn nhất của Việt Nam là năng lực con người để tiếp nhận, triển khai công nghệ, tài chính xanh. Nguồn tài chính khí hậu, tài chính xanh trên thế giới là rất lớn, do vậy, trong thời gian tới, quan trọng nhất cần tập trung đào tạo tăng cường chất lượng nguồn nhân lực thông qua hỗ trợ của Chính phủ và các tổ chức quốc tế.

Nhóm ngân hàng Big4 đã sắp xếp nguồn vốn nội địa

Kết nối tài chính xanh với thị trường carbon là một hướng đi quan trọng để thúc đẩy nền kinh tế xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam. Liên kết này giúp mở rộng cơ hội thu hút đầu tư vào các dự án giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Mối quan hệ này cũng tạo điều kiện cho Việt Nam tiếp cận các nguồn vốn quốc tế, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi sang các mô hình kinh tế xanh, giảm thiểu sự phụ thuộc vào năng lượng truyền thống và hướng tới các giải pháp thân thiện với môi trường.

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tính đến cuối năm 2024, dư nợ tín dụng xanh của cả nước khoảng 680.000 tỉ đồng, chiếm hơn 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, tập trung chủ yếu vào các ngành năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh.

Cùng với xu hướng phát triển này, các tổ chức tín dụng ngày càng quan tâm và chú trọng nhiều hơn đến tín dụng xanh.

Các ngân hàng đẩy mạnh việc thu xếp nguồn vốn nhất là nguồn vốn rẻ để cho vay xanh như Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank)…

Ngoài ra, các tổ chức tín dụng cũng chủ động tìm kiếm cơ hội hợp tác với các tổ chức quốc tế để triển khai các chương trình tín dụng xanh, ví dụ như: Dự án phát triển năng lượng tái tạo (Dự án REDP) và Dự án Tiết kiệm năng lượng cho ngành công nghiệp Việt Nam (Dự án VEEIE) với nguồn vốn của Ngân hàng Thế giới, Dự án năng lượng tái tạo từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản…

Với thí điểm cùng đối tác ngân hàng, một trong những tín hiệu sáng đến từ việc Việt Nam đã nhận 51,5 triệu USD từ việc phối hợp với Ngân hàng Thế giới (World Bank). Khoản thanh toán này là cho dịch vụ thỏa thuận chi trả giảm phát thải 6 tỉnh vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) dựa trên các kết quả giảm phát thải.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam nhận được khoản chi trả này, đồng thời là quốc gia đầu tiên ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương được chi trả tín chỉ carbon rừng. Điều này cho thấy vai trò của các tổ chức tài chính trong phát triển thị trường tín chỉ carbon.

×