Thứ rác xưa bị đốt bỏ ngoài đồng, giờ một doanh nghiệp "đánh liều" làm kiểu gì mà bán đi khắp nước, thu tiền tỷ?

Rơm rạ sau thu hoạch lúa: "Kho vàng" từng bị đốt bỏ ngoài đồng

Ông Cao Văn Tiền - Giám đốc HTX Nông nghiệp An Phát Lộc ở xã Vĩnh Gia, tỉnh An Giang cho biết trước đây sau mỗi vụ thu hoạch lúa, người dân tại địa phương thường đốt bỏ rơm nhằm làm sạch ruộng để chuẩn bị làm đất cho vụ mới.

"Nhiều năm trước, cứ vào chiều tối hàng ngày, bà con đua nhau đốt rơm rạ khiến khói bay mù mịt, gây ô nhiễm nặng nề tại các vùng nông thôn. Hơn nữa, việc đốt rơm rạ làm phân bón lợi đâu chưa thấy còn làm đất chai sạn, các vi sinh vật có lợi cho đất bị hủy diệt, ảnh hưởng đến môi trường và mùa màng", ông Tiền khẳng định.

Ông Tiền cho biết thêm, từ khi tham gia vào Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp, hơn 2 năm gần đây, các địa phương đã tích cực tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân hạn chế đốt rơm rạ và thu gom loại phế phẩm này để bán cho các doanh nghiệp làm thức ăn phục vụ chăn nuôi hoặc làm nguyên liệu để trồng nấm, hoa, cây kiểng...

Tính đến nay, HTX An Phát Lộc có 31 thành viên và liên kết với trên 100 hộ dân để sản xuất lúa phát thải thấp. Trong đó, hộ ít nhất cũng có khoảng 5ha lúa nên sản lượng rơm sau mỗi vụ rất lớn. Hiện, nhiều hộ đã tích cực thu gom và bán cho các đơn vị thu mua với giá khoảng từ 20.000 đồng đến 30.000 đồng/kg. Tính ra, trung bình mỗi ha, bà con có thể có thêm nguồn thu hàng chục triệu đồng từ loại phế phẩm này.

Tuy nhiên theo ông Tiền, do giá thu mua rơm của các đơn vị còn khá thấp nên một số hộ dân vẫn chưa thực sự mặn mà với việc thu gom. "Chúng tôi rất mong nhà nước sớm có cơ chế hỗ trợ, các doanh nghiệp tăng giá thu mua sản phẩm để tạo động lực cho người dân tích cực thu gom loại phụ phẩm này, tránh tái diễn việc đốt rơm gây ô nhiễm môi trường", ông Tiền kiến nghị.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, Việt Nam sản xuất khoảng 44 triệu tấn gạo mỗi năm cùng với lượng rơm rạ tương đương. Tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), trên 50% lượng rơm này vẫn bị đốt tại ruộng, gây ô nhiễm không khí, phát thải khí nhà kính và thất thoát giá trị kinh tế. Đây là nghịch lý lớn, những gì đang bị xem phế phẩm hoàn toàn có thể trở thành tài nguyên có giá trị nếu có chính sách và đầu tư phù hợp.

Đối với mỗi ha lúa, nếu nông dân trồng 3 vụ/năm, năng suất có thể đạt 24 tấn, lợi nhuận ròng thu được khoảng 86 triệu đồng/ha/năm.

Nếu bà con sử dụng phân bón hữu cơ từ rơm để trồng lúa, mức lợi nhuận này có thể tăng lên 100 triệu đồng/ha/năm, tức tăng thêm khoảng 14 triệu đồng (nhờ giảm chi phí phân bón vô cơ, tăng năng suất lúa). Cũng với 1ha lúa, nông dân sẽ thu gom được 12 tấn rơm cuộn/năm, lợi nhuận từ dịch vụ cuộn rơm là 3 triệu đồng/ha/năm.

Nếu sử dụng rơm để trồng nấm, 1ha rơm sẽ thu được 1 tấn nấm/năm, lợi nhuận bà con đạt được khoảng 6,5 triệu đồng/năm. Bã nấm sau đó được sử dụng để sản xuất phân bón hữu cơ, nông dân có thể thu thêm lợi nhuận khoảng 9,5 triệu đồng/năm.

Như vậy, tổng giá trị gia tăng từ rơm gồm: dịch vụ cuộn rơm, trồng nấm, làm phân bón hữu cơ từ bã nấm rơm, trồng lúa sử dụng phân bón hữu cơ là 33 triệu đồng/ha/năm (tương đương khoảng 35-40% thu nhập từ trồng lúa, chưa tính rơm).

Xét toàn chuỗi giá trị từ trồng lúa đến phân bón hữu cơ và sử dụng phân bón hữu cơ, nông dân có thể đạt lợi nhuận 133 triệu đồng/ha/năm.

Doanh nghiệp tiên phong cuộn rơm bán đi khắp nước

Ngày 18/3, trao đổi với PV Báo Dân Việt, ông Nguyễn Thanh Phong - Giám đốc Công ty Rơm Phong Phú (An Giang) cho biết, năm 2024, đơn vị đã đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng nhà xưởng, mua sắm thiết bị, lắp ráp dây chuyền băm, ép để sản xuất bánh rơm.

"Thời gian đầu, chúng tôi chỉ sản xuất được khoảng 10.000 bánh rơm, trung bình mỗi bánh khoảng 600kg. Sau hơn 2 năm hoạt động, công ty đã có nguồn nguyên liệu ổn định và tìm được đầu ra cho sản phẩm nên đã tăng sản xuất lên khoảng từ 50.000 đến 60.000 bánh rơm/năm", ông Phong tiến lộ.

Ông Phong cho biết thêm, hiện nay, công ty đang đưa xe, ghe đến thu mua rơm trực tiếp cho người dân ở các xã trên địa bàn tỉnh.

"Chúng tôi liên hệ trực tiếp với nông dân, HTX để đặt hàng. Sau khi thu hoạch lúa, người dân chỉ cần để rơm phơi nắng tại ruộng vài ngày, công ty sẽ cho máy đến cuộn và tập kết đến các bờ kênh, sông chờ ghe đến vận chuyển về kho công ty để sản xuất bánh rơm", ông Phong nói thêm.

Theo đại diện Công ty Rơm Phong phú, hiện nay, sản phẩm của đơn vị được nhiều công ty, tập đoàn chăn nuôi lớn ở khắp các tỉnh, thành đặt mua như Tập đoàn TH, Trường Hải, Việt - Nhật, Vinamilk...

"Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư nâng cấp dây chuyền và mua thêm máy sấy để có thể sản xuất bánh rơm quanh năm nhằm đảm bảo đủ sản phẩm cung cấp cho các doanh nghiệp chăn nuôi trong nước", ông Phong tiết lộ.

×