Thủy sản Việt Nam tạo ra 1 triệu tấn phụ phẩm/năm mà chỉ có 40% được tái sử dụng kiểu kinh tế tuần hoàn, vì sao vậy?

Nếu mô hình kinh tế tuần hoàn không được áp dụng, ước tính đến năm 2050 sẽ cần có 3 trái đất mới đáp ứng được nhu cầu con người

Phát biểu khai mạc, TS. Đào Xuân Hưng – Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: “Kinh tế tuần hoàn không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu cho sự phát triển bền vững. Đây là giải pháp tối ưu để sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và thúc đẩy đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp”.

Khẳng định tầm quan trọng của kinh tế tuần hoàn này, theo PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam là nước đầu tiên ở ASEAN đưa kinh tế tuần hoàn thể chế hóa thành quy định pháp luật thống nhất từ trung ương tới địa phương.

Việt Nam đã xác định chuyển đổi xanh, chuyển đổi số là "chuyển đổi kép" để nâng cao được chất lượng và đáp ứng được yêu cầu tăng trưởng, đưa nước ta phát triển đạt mục tiêu tăng trưởng GDP năm nay từ 8%.

Mô hình kinh tế tuần hoàn có ưu điểm so với các mô hình kinh tế trước đây là đầu ra chất thải của ngành này là đầu vào của ngành khác. Từ đó, giúp lưu giữ tài nguyên thiên nhiên, nguyên vật liệu và các sản phẩm trong nền kinh tế.

"Nếu mô hình kinh tế tuần hoàn không được áp dụng thì Liên hợp quốc đã ước tính, cho đến năm 2050, chúng ta sẽ phải cần có 3 trái đất mới đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng lên của con người", Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho biết thêm.

Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn

Hội thảo đã có nhiều tham luận chuyên sâu, tập trung vào các chủ đề: Xu thế toàn cầu và chính sách hỗ trợ kinh tế tuần hoàn, kinh nghiệm quốc tế, phát triển khu công nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ tái chế, tín dụng xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tham luận về thực trạng phát triển khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn, ThS Nguyễn Thị Trà Giang, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công thương cho biết, hiện nay Việt Nam vẫn chưa có khu công nghiệp nào được cấp chứng chỉ khu công nghiệp sinh thái. Việt Nam có 7 khu công nghiệp thí điểm sinh thái, chiếm khoảng 2.3% trong tổng số 304 khu công nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam.

Về chính sách phát triển khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn, ThS Nguyễn Thị Trà Giang đánh giá Việt Nam đã có những mức khởi động quan trọng của chính sách công nghiệp sinh thái từ Nghị định số 82/2018/NĐ-CP đến Nghị định 35/2022/NĐ-CP và mới nhất là thông tư 05. Những chính sách đã dần hình thành khung pháp lý xu thế kinh tế tuần hoàn tuy nhiên so với nhiều nước thì chính sách của Việt Nam vẫn còn đang trên giai đoạn xây nền và cần hoàn thiện nhiều hơn mặt để đi vào thực tế.

Phát biểu về giải pháp công nghệ và dịch vụ hỗ trợ kinh tế tuần hoàn, TS Nguyễn Đình Trọng, Chủ tịch HĐQT, Tập đoàn Công nghệ T-TECH Việt Nam cho biết mỗi ngày cả nước phát sinh khoảng 67.000 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó phần lớn vẫn đang được xử lý theo phương pháp chôn lấp – vừa tốn diện tích, vừa gây ô nhiễm môi trường.

Trong khi đó, các công nghệ xử lý hiện nay phần lớn nhập khẩu, chi phí đầu tư cao, vận hành phức tạp, chưa phù hợp với đặc thù rác thải Việt Nam: độ ẩm cao, chưa phân loại, và có tính chất hỗn hợp.

Trước thực tiễn đó, Tập đoàn Công nghệ T-TECH Việt Nam đã nghiên cứu, làm chủ công nghệ xử lý rác phù hợp với điều kiện Việt Nam. Công nghệ này có ưu điểm tận dụng tối đa năng lượng sinh ra từ quá trình đốt để tự duy trì. Tính đến nay, doanh nghiệp đã triển khai hơn 200 dự án lò đốt rác trên toàn quốc – từ vùng sâu vùng xa, miền núi đến đô thị lớn.

Cũng tại Hội thảo, TS Nguyễn Đình Trọng mong muốn có thêm nhiều nguồn lực hỗ trợ cho những doanh nghiệp, tổ chức khoa học công nghệ trong nước phát triển. Tiềm năng về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn rất lớn nhưng doanh nghiệp vẫn gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận vốn tín dụng xanh. Tập đoàn Công nghệ T-TECH Việt Nam, tuy là một trong những doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam về công nghệ lò đốt, nhưng vẫn chưa vay được vốn tín dụng xanh mà mới chỉ tiếp cận được các gói ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất kinh tế bền vững.

Phát biểu về áp dụng kinh tế tuần hoàn trong ngành thủy sản, bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, khẳng định việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn và hiệu quả tài nguyên là con đường tất yếu để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

Theo Phó Tổng Thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu 9-11 tỷ USD, ngành thủy sản Việt Nam trong những năm qua đã đạt được những bước tiến vượt bậc, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, tạo sinh kế cho hàng triệu người dân ven biển và nông thôn, đồng thời giữ vững vị thế trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.

Tuy nhiên, ngành cũng đang đối mặt với hàng loạt thách thức lớn mang tính hệ thống, đòi hỏi phải có những cách tiếp cận và giải pháp phát triển mới mẻ, bền vững hơn. Trong đó, kinh tế tuần hoàn là mô hình phát triển phù hợp để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, kinh tế tuần hoàn đang từng bước hình thành thông qua nhiều giải pháp công nghệ và sinh học như hệ thống tuần hoàn nước (RAS), công nghệ xử lý nước không hóa chất, quản lý thức ăn và dinh dưỡng...

Trong lĩnh vực chế biến thủy sản, kinh tế tuần hoàn được hiện thực hóa mạnh mẽ nhất thông qua việc khai thác và tái chế phụ phẩm. Theo đó, hiện ngành chế biến thủy sản Việt Nam tạo ra khoảng 1 triệu tấn phụ phẩm mỗi năm, tuy nhiên mới chỉ khoảng 40% được khai thác để sản xuất sản phẩm giá trị gia tăng.

Những công nghệ sấy thông minh, công nghệ enzyme... đang được đưa vào ứng dụng để sản xuất các sản phẩm từ phụ phẩm chế biến thủy sản. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp như Minh Phú Bio, Grobest, De Heus, Aqua Mina... đã chủ động đầu tư, sáng tạo và dẫn đầu trong việc triển khai kinh tế tuần hoàn trong chuỗi thủy sản.

×