Bình luận
0
Là Trạng nguyên triều Mạc nhưng sau lại làm quan triều Lê, Nguyễn Thiến không chỉ là người bạn tâm giao của Trạng Trình, mà còn là viễn tổ của thi hào Nguyễn Du.
Đình làng Canh Hoạch, xưa thuộc phủ Thanh Oai (nay là làng Canh Hoạch, xã Dân Hòa, huyện Thanh Oai, thuộc TP Hà Nội)
Theo sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, Nguyễn Thiến sinh năm nào không rõ, chỉ biết ông mất năm 1557 tại Thanh Hoa. Sinh thời, ông được nhà Mạc phong là Thư quận công, rồi Thượng thư. Tuy nhiên, gần đây phát hiện một số nguồn sử liệu cho rằng ông sinh năm 1495.
Nguyễn Thiến quê nội ở làng Tảo Dương, quê ngoại làng Canh Hoạch thuộc phủ Thanh Oai (làng Canh Hoạch, xã Dân Hòa, huyện Thanh Oai, thuộc TP Hà Nội). Ông đỗ Trạng nguyên khoa Nhâm Thìn, năm Đại Chính thứ ba (1532) triều vua Mạc Thái Tông, và từng được phong giữ chức Thượng thư bộ Lễ.
Làng Canh Hoạch có Trạng nguyên Nguyễn Đức Lượng cũng là bác của Nguyễn Thiến. Mẹ ông là Nguyễn Thị Hiền giỏi giang, xinh đẹp lại thi thư quý phái.
Bà làm vợ của công tử Nguyễn Doãn Toại, con trai Thám hoa Nguyễn Doãn Địch. Việc Nguyễn Doãn Toại làm chồng Nguyễn Thị Hiền và chết ngay trong đêm đó, sau này được người đời truyền tụng khá ly kỳ, khó tin.
Cuộc tình duyên này cho bà Hiền một con trai là Nguyễn Thiến. Ông ngoại của Nguyễn Thiến là Tiến sĩ Nguyễn Bá Ký (khai khoa làng Canh Hoạch).
Ông nội Nguyễn Thiến là Nguyễn Doãn Địch, quê gốc là thôn Tảo Dương, sang cư trú ở Canh Hoạch từ lâu. Khi Nguyễn Thiến lên 6 tuổi đã được mẹ cho theo học bác ruột là Trạng nguyên Nguyễn Đức Lượng.
Trạng nguyên Nguyễn Thiến đỗ và làm quan triều Mạc, nhưng sau phải theo triều Lê. Ảnh minh họa: IT.
Một số nguồn sử liệu cũng cho rằng, Nguyễn Thiến là bạn học của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ông rất quý trọng, tin phục và giao du thân tình với Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Ông được Trạng Trình đánh giá là người “thành tín, chính trực, hiểu biết nhiều”. Nguyễn Bỉnh Khiêm đã từng ở nhờ nhà Nguyễn Thiến và làm thầy dạy cho Nguyễn Quyện (con trai Nguyễn Thiến) trước khi đỗ Trạng nguyên năm Ất Hợi (1535).
Nguyễn Thiến được nhà Mạc trọng dụng. Ông cùng Thái tể Lê Bá Ly là thông gia. Sau khi vua Mạc Đăng Doanh mất (1540), Thượng hoàng Mạc Đăng Dung đau buồn mà chết (1541), vua Mạc Phúc Hải cũng chết yểu (1546). Nhà Mạc biến loạn, nội bộ lục đục.
Năm 1550, Thái tể Lê Bá Ly mâu thuẫn với cha con sủng thần Phạm Quỳnh - Phạm Dao và bọn Nguyễn Văn Thái, Đặng Văn Trị... từ ngấm ngầm đến chia rẽ, đối địch. Thượng thư Nguyễn Thiến đứng về phía Thái tể Bá Ly. Khiêm vương Mạc Kính Điển phụ chính đại thần lo phe phái mạnh của Mạc Chính Trung và có ơn với nhà Phạm Quỳnh nên không làm chủ được chính sự.
Trong khi tình hình phe phái lục đục, vua Mạc Phúc Nguyên còn trẻ lại tin lời xúc xiểm của loạn thần. Cha con Phạm Quỳnh, Phạm Dao bất ngờ đưa quân cấm vệ đến vây dinh Thái tể Lê Bá Ly và Thượng thư Nguyễn Thiến. Hai ông trốn thoát đã đem binh Sơn Tây và Kinh Bắc về đánh lại quân của Phạm Quỳnh và Phạm Dao.
Vua Mạc Phúc Nguyên trốn ra ngoài thành và xuôi thuyền bí mật về Kinh Dương để gặp Mạc Kính Điển. Trong tình thế cấp bách, Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến đã không kịp hỏi kế Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm mà vội dẫn gia quyến đi suốt đêm trốn vào ải Thanh Hóa xin hàng nhà Lê.
Trong các con đi theo có Nguyễn Quyện và nhiều người đang làm tướng triều Mạc như Lê Khắc Thận, Nguyễn Miễn... Mỗi người đem hơn trăm quân bản bộ.
Khu lăng mộ bác cháu Trạng nguyên Nguyễn Đức Lượng - Nguyễn Thiến.
Quân Mạc thua chạy, Trịnh Kiểm chiếm được kinh thành nhưng lường được binh lực nhà Mạc còn mạnh, trong khi vùng đất căn bản của Nam triều đang để ngỏ nên đã kéo quân vào lại Thanh Hoa.
Nguyễn Bỉnh Khiêm vì nhà Mạc đã làm bài thơ gửi cho Nguyễn Thiến với ý thuyết phục ông trở về với nhà Mạc. Trong đó có câu: Cố ngã tồn cô duy nghĩa tại/ Tri quân xử biến khá cam tâm…/Vận chuyển nhất chu ly phục hợp/Tràng giang khởi hữu hạn đông nam.
Nghĩa là: Ta giúp con côi vì nghĩa trọng/ Ông khi xử biến khá cam lòng…/Vận chuyển một vòng tan lại hợp/Trường giang đâu có hạn đông nam.
Nguyễn Thiến xem thư, trong lòng cảm thấy bứt rứt. Năm 1557, cả Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến cùng mất ở Thanh Hoa. Các con ông là Nguyễn Quyện, Nguyễn Miễn đã cùng nhau trở về theo lại nhà Mạc và Nguyễn Quyện trở thành danh tướng dưới quyền Mạc Kính Điển – phụ chính đại thần giỏi của vua Mạc Phúc Nguyên.
Việc Nguyễn Quyện trở về hàng Mạc đã góp phần tạo nên nhiều thắng lợi to lớn của Bắc triều trong cuộc chiến với phe Lê – Trịnh. Trong sự kiện tướng Nguyễn Quyện về hàng nhà Mạc có vai trò thuyết phục quan trọng của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Năm 1557, Tuyên Tông Mạc Phúc Nguyên biết Nguyễn Quyện là tướng tài nhà Lê - Trịnh nên lấy làm lo ngại, hỏi kế của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trạng Trình đã xin vua Mạc mang theo một trăm tráng sĩ sai đi phục sẵn ở bờ Bắc sông và gửi thư mời anh em Nguyễn Quyện, Nguyễn Miễn sang bên thuyền để cùng uống rượu, nói chuyện tâm tình.
Nhờ uy tín của Trạng Trình cộng với ơn thầy dạy là Nguyễn Bỉnh Khiêm nên tháng 8/1557, Nguyễn Quyện và Nguyễn Miễn nghe lời rủ nhau trốn khỏi nhà Lê về với nhà Mạc. Sự trở về của hai anh em Nguyễn Quyện làm Mạc Tuyên Tông và Khiêm Vương Mạc Kính Điển rất vui mừng.
Mạc Kính Điển gả con gái Ngọc Tỷ cho Nguyễn Quyện và Ngọc Điểm cho Nguyễn Miễn. Mạc Tuyên Tông cũng phong cho Nguyễn Quyện tước Văn Phái hầu, Nguyễn Miễn làm Phù Hưng hầu.
Ngôi đình làng Canh Hoạch gọi là đình Vác, còn có tên nữa là đình Đụn, một ngôi đình với kiến trúc thời Lê - Mạc. Cách đình không xa, có nhà thờ Trạng nguyên cũng là nhà thờ họ Nguyễn có ba nhà khoa bảng lớn là: Bá Ký, Đức Lượng và Khuông Lễ.
Trong nhà thờ này còn có đôi câu đối (tạm dịch): “Cậu Trạng nguyên, cháu Trạng nguyên, khoa danh đỗ đầu sáng danh sử sách/ Cha Tiến sĩ, con Tiến sĩ, tám đời quyền quý phúc ấm đầy nhà”. Ngoài nhà thờ Trạng nguyên, ở Canh Hoạch có nhà sắc - còn gọi là Đình sắc, tọa lạc trên nền nhà cũ của bà Hiền thân mẫu Trạng nguyên Nguyễn Thiến.
Nam Dương hầu Nguyễn Nhiệm (cháu nội Nguyễn Thiến) vào Tiên Điền ẩn cư và lập ra họ Nguyễn Tiên Điền. (Ảnh: Thi hào Nguyễn Du là hậu duệ đời thứ 8 của Trạng nguyên Nguyễn Thiến).
Thoạt đầu Đình sắc được dân làng dựng lên để quản giữ những đạo sắc vua phong cho các vị Thành hoàng làng. Về sau, thành là nơi thờ danh tướng Nguyễn Quyện và là nơi ghi giữ công tích của gia tộc Trạng nguyên Nguyễn Thiến.
Sách “Nhị Khê Nguyễn thị thế phả” và một số nguồn sử liệu ghi Nguyễn Thiến là viễn tổ của thi hào Nguyễn Du. Con trai thứ của Trạng nguyên Nguyễn Thiến là Phù Hưng hầu Nguyễn Miễn. Con trai thứ ba của Nguyễn Miễn là Nam Dương hầu Nguyễn Nhiệm, năm 1601 đã tụ binh ở vùng Hoàng Giang (Ninh Bình) để chống lại nhà Lê.
Thất bại, Nguyễn Nhiệm chạy vào ẩn cư ở Tiên Điền và là tổ của họ Nguyễn ở Tiên Điền. Về Đình sắc có liên quan đến hai người con gái của danh tướng Nguyễn Quyện. Người chị là Nguyễn Thị Nguyệt đoan trang tươi đẹp, được tấn phong Hoàng hậu của Mạc Mậu Hợp. Người em là Nguyễn Thị Niên, làm vợ Quận công Bùi Văn Khuê.
Nhưng khi thấy bà Nguyễn Thị Niên dung nhan mỹ lệ, vua Mạc Mậu Hợp liền yêu mê và có ý nài hoa ép nguyệt. Bùi Văn Khuê đã phải đưa vợ và một số thủ hạ vào giữ đất Ninh Bình, rồi cho con là Bùi Văn Nguyên vào Thanh Hóa xin quy thuận nhà Lê.
Vua Lê và chúa Trịnh Tùng chưa thực tin, cho tướng Phan Ngạn ra quản thúc vợ chồng Bùi Văn Khuê. Rồi Phan Ngạn lại mê mẩn trước sắc đẹp của bà Niên, đã lập mưu giết ông Khuê và ép bà làm vợ mình. Bà Niên xin làm tuần chay tế chồng cũ rồi mới dám lấy chồng mới.
Và đêm đó trên sông Gián Khẩu, sau tuần chay, Phan Ngạn xuống thuyền bà Niên đúng như bà trù liệu. Có hiệu lệnh, thủ hạ của bà giết chết Phan Ngạn. Bày rượu tế chồng xong, bà Niên bảo đưa thuyền ra vực Bông, chỗ sâu nhất khúc sông Gián rồi trẫm mình tự vẫn.
Người chị Nguyễn Thị Nguyệt, sau bị quân của Trịnh Tùng bắt, rồi chết ngày 25 tháng 11 năm 1592… Hiện ở Đình sắc có đôi câu đối chữ Nôm: “Bến Gián nhô lên gươm tiết nghĩa/ Vực Bông gieo xuống gánh cương thường”.
Một người tài nữ nữa là em ruột của tướng Nguyễn Quyện, bà Nguyễn Thị Ngọc Cẩm, hiệu là Nữ chúa Huệ Lan, dân chúng gọi bà là Bà Chúa Thuận. Là vợ Chúa Trịnh, bà có uy thế lập bàn thờ Nguyễn Quyện ngay nơi Đình sắc.
Như vậy, Đại thi hào Nguyễn Du là hậu duệ đời thứ 8 của Trạng nguyên Nguyễn Thiến. Tính từ đời Nguyễn Thiến trở đi, gia tộc họ Nguyễn tổ làng Canh Hoạch liên tục thi đỗ, làm quan hoặc trở thành các tướng lĩnh lẫy lừng thời loạn.
Nguyễn Thiến qua đời năm 1557 đời vua Lê Anh Tông, thọ 63 tuổi. Ông có hiệu là Cảo Xuyên, là danh sĩ có tiếng thế kỷ 16. Ông đỗ Trạng nguyên trước Nguyễn Bỉnh Khiêm một khoa – và là hai người bạn văn chương tâm đắc. Tác phẩm của ông còn lại 16 bài thơ chép trong sách “Toàn Việt thi lục”.
Trong cuộc chạy đua bán marathon mới đây, lần đầu tiên robot hình người của Trung Quốc phá vỡ kỷ lục thế giới của con người.
Chia sẻ
Công an phường An Phú Đông, TP.HCM đang lập hồ sơ, xác minh nhân thân và kiểm tra ma túy đối với nam thanh niên có biểu hiện nghi "ngáo đá", gây rối trật tự và hủy hoại tài sản trên đường Hà Huy Giáp.
Chia sẻ
Giá giảm mạnh, thương lái không thu mua khiến hơn 100 tấn lươn thương phẩm của nhiều hộ dân ở xã An Trạch, tỉnh Cà Mau (địa phận thuộc huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu trước đây) đang “bí” đầu ra.
Chia sẻ
Trần Mạnh Quỳnh là tiền vệ cánh thuộc biên chế SLNA. Cầu thủ 25 tuổi từng có quãng thời gian khoác áo U23 Việt Nam.
Chia sẻ
Sau khi Báo điện tử Dân Việt đăng tải bài viết phản ánh tình trạng “dòng nước đen kịt” xuất phát từ Khu liên hợp xử lý chất thải Sông Công, UBND tỉnh Thái Nguyên đã có văn bản chỉ đạo các cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, xác minh, xử lý theo thẩm quyền.
Chia sẻ
Mỹ nhân Hollywood Jessica Alba đang tận hưởng những ngày tháng rực rỡ nhất bên nam diễn viên Danny Ramirez. Chuyện tình lãng mạn này đánh dấu một trang mới đầy tích cực của cô sau khi khép lại cuộc hôn nhân cũ.
Chia sẻ
Tại nghị trường Quốc hội, Bí thư Đồng Nai Vũ Hồng Văn khẳng định, tỉnh đã sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới với vai trò cực tăng trưởng của cả nước, đồng thời đặt mục tiêu thu ngân sách đạt 150.000 tỷ đồng trong năm 2026.
Chia sẻ
Clip dài 17 giây đang nổi trên mạng xã hội đã được 4,4 triệu lượt xem chỉ trong thời gian ngắn, người đăng rất vui vì nhận được tương tác khủng.
Chia sẻ
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập, nữ sinh Bùi Hà Vy (Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh) gây xúc động với những chia sẻ chân thành, thể hiện lòng tri ân và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay.
Chia sẻ
Em là một học sinh lớp 5, giống như bao bạn nhỏ khác, em cũng có những ước mơ của riêng mình. Ước mơ của em không phải là điều gì quá xa vời nhưng lại rất lớn lao đối với em: Em muốn trở thành một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Mỗi khi nghĩ đến điều đó, trong lòng em lại tràn đầy niềm vui, sự háo hức và cả quyết tâm.
Chia sẻ
Theo các nguồn tin, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance được cho là đang trên đường đến Islamabad để đàm phán trong bối cảnh thời hạn ngừng bắn hiện tại đang đến gần.
Chia sẻ
Ca sĩ Thủy Tiên đăng tải video mới sau 3 tháng không hoạt động trên mạng xã hội, gây chú ý của dư luận.
Chia sẻ
Dù đánh mất khả năng săn bàn, Nguyễn Tiến Linh vẫn được xem là chân sút nội hiệu quả bậc nhất trong tay HLV Kim Sang-sik hiện tại. Chân sút 28 tuổi cần sớm lấy lại phong độ.
Chia sẻ
Thị trường nông sản tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam ghi nhận những diễn biến sôi động thời điểm cuối tháng 4. Trong khi giá heo hơi tiếp tục duy trì ở mức cao, các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực như cà phê và hồ tiêu cũng đang có những bước tiến vững chắc, mang lại tâm lý phấn khởi cho cả người sản xuất lẫn giới kinh doanh.
Chia sẻ
Bom tấn "Tầm Tần Ký" gây ngỡ ngàng khi trắng tay tại Kim Tượng lần thứ 44 dẫu sở hữu 11 đề cử. Đứng trước sự bức xúc của dư luận, tài tử Cổ Thiên Lạc vừa chính thức lên tiếng chia sẻ về kết quả này.
Chia sẻ
Theo ghi nhận của PV, nhiều cơ sở trong danh mục nằm tại các tuyến đường trung tâm TP Đà Nẵng như Trần Phú, Phan Châu Trinh, Lê Hồng Phong, Thái Phiên, Hùng Vương. Không ít trụ sở đã bỏ trống trong thời gian dài, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực đất đai.
Chia sẻ
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, lấy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính, phát triển các động lực tăng trưởng mới, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Chia sẻ
Sáng 21/4, TAND tỉnh An Giang mở phiên tòa xét xử sơ thẩm bị cáo Lê Văn Mót (60 tuổi, cựu đại tá, nguyên Trưởng Công an TP Phú Quốc trước đây, nay là Đặc khu Phú Quốc) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Rửa tiền”.
Chia sẻ
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã chia sẻ về những tín hiệu tích cực từ thị trường Trung Quốc sau chuyến công tác Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Chia sẻ
Triển lãm “Ngôi nhà Ánh sáng” tại phường Vũng Tàu (TP.HCM) từ 21 đến 25/4 đánh dấu cột mốc mới trong hành trình nâng tầm đời sống văn hóa nghệ thuật tại phố biển và thu hút thêm nhiều du khách.
Chia sẻ
Sáng 21/4, tại Hà Tĩnh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và gần 500 đại biểu đã dự Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập.
Chia sẻ
Giá gas hôm nay 21/4 của nhiều hãng vẫn trên 600.000 đồng mỗi bình 12kg. Dù vậy, một số đại lý, cửa hàng chủ động giảm giá thêm nên giá gas bán lẻ một số nơi có thể dưới 600.000 đồng/bình 12kg.
Chia sẻ
Trong các tập phim "Diệp Vấn" do Chân Tử Đan thủ vai chính, chúng ta được thấy người hùng Diệp Vấn đánh đâu thắng đó và không có đối thủ. Nhưng theo Wikipedia bản tiếng Anh, Diệp Vấn từng thua cuộc dễ dàng trước một đối thủ có thân hình gày gò.
Chia sẻ
Theo Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan, việc thực phẩm bẩn len lỏi vào nhà trường, bếp ăn tập thể cho thấy có sự tiếp tay của một số cá nhân, cùng với sự buông lỏng quản lý, "không thể nói những người có trách nhiệm như ban giám hiệu hay giáo viên lại không nắm được chất lượng bữa ăn của học sinh".
Chia sẻ
Giá lúa gạo hôm nay tại thị trường trong nước tiếp tục duy trì xu hướng đi lên từ tuần trước, với một số chủng loại tăng thêm 50 – 100 đồng/kg. Trong khi đó, giá gạo thơm 5% tấm đã sắp vượt mốc 500 USD/tấn...
Chia sẻ
Cùng với Bộ trưởng các Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Thủ tướng Chính phủ biểu dương đã quyết liệt chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ, đề xuất phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện bảo đảm đạt và vượt tất cả các chỉ tiêu được giao theo Kết luận số 18-KL/TW và Thông báo số 185/TB-VPCP.
Chia sẻ
Dựa trên dữ liệu phong độ và lịch sử đối đầu, siêu máy tính ChatGPT đã đưa ra kịch bản nghẹt thở cho trận đại chiến U17 Việt Nam vs U117 Australia.
Chia sẻ
Đại biểu Lê Ngọc Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) đề xuất nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ.
Chia sẻ
Trong bối cảnh vận tải biển khó khăn, giải pháp vận chuyển bằng đường hàng không giúp trái cây ngon, nông sản Việt tiếp cận nhanh thị trường các quốc gia Trung Đông, duy trì dòng chảy thương mại và nâng cao giá trị xuất khẩu nông sản, trong đó có các mặt hàng trái cây tươi.
Chia sẻ
Thông tư 34 của Bộ GDĐT với quy định giảm hệ số thạc sĩ xuống 0,75 so với tiến sĩ là 1 sẽ tạo ra áp lực, nhưng cũng là cú hích để các trường phải đầu tư nâng cao trình độ giảng viên, tăng số lượng tiến sĩ, thay vì dựa nhiều vào thạc sĩ như trước đây.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Trần Siêu
