Trồng rừng gỗ lớn FSC giá trị cao, nhưng vì sao nhiều người còn e dè, một nông dân Việt Nam xuất sắc chia sẻ kinh nghiệm

Trồng rừng gỗ lớn FSC giúp tăng giá trị

Ở tỉnh Quảng Trị, khi nhắc đến rừng gỗ lớn có chứng chỉ FSC, nhiều người nghĩ ngay đến ông Đặng Thơ, 62 tuổi, trú ở tiểu khu 4, thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong (cũ), nay là xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Ông Thơ là 1 trong 63 Nông dân Việt Nam xuất sắc được tôn vinh tại chương trình “Tự hào Nông dân Việt Nam 2025”.

Ông Thơ cho biết, sau nhiều năm bôn ba từ nghề thu mua phế liệu đến lập công ty vận chuyển thuê, ông “dừng chân” với nghề trồng, chế biến gỗ.

Năm 2005, ông Thơ lập Công ty TNHH MTV Mạnh Triều chuyên sản xuất gỗ nguyên liệu, cung cấp cho công ty liên kết ở thành phố Hồ Chí Minh để làm thành đồ dùng sinh hoạt như bàn, ghế, giường, tủ… xuất sang Châu Âu.

Không chỉ thu mua gỗ nguyên liệu về chế biến, ông Thơ còn mua 500ha đất, trồng rừng gỗ lớn có chứng chỉ FSC (chứng chỉ rừng bền vững).

Hiện nay, mỗi tháng ông Thơ thu mua 2.500 tấn gỗ nguyên liệu từ rừng FSC của người dân địa phương để sản xuất. Nhà máy của ông Thơ tạo việc làm cho 100 công nhân địa phương.

Nhờ trồng, sản xuất từ rừng trồng gỗ lớn, mỗi năm ông Thơ có doanh thu hơn 21 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí lãi hơn 2 tỷ đồng.

Ông Thơ cho hay, mỗi ha ông trồng 2.000 cây tràm hom. Sau 8 năm chăm sóc, trừ tỷ lệ cây chết, mỗi ha ông thu hoạch từ 1.500 đến 1.700 cây, sản lượng trung bình 250 tấn/ha. So với trồng rừng thông thường 4 đến 5 năm thu hoạch, rừng gỗ lớn cho giá trị tăng thêm khoảng 15%.

Theo ông Thơ, không chỉ nâng cao thu nhập, trồng rừng gỗ lớn được cấp chứng chỉ FSC còn góp phần chống xói mòn, bảo vệ môi trường…

Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị cho biết, toàn tỉnh có gần 245.000ha rừng trồng, trong đó gần 38.000ha đã được cấp chứng chỉ FSC. Rừng gỗ lớn FSC đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người trồng, đặc biệt là khi có mối liên kết chặt chẽ giữa nông dân – doanh nghiệp. Không chỉ vậy, trồng rừng còn mang lại hàng triệu tấn tín chỉ carbon.

Những hạn chế cần khắc phục

Số liệu từ Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, hiện nay cả nước có trên 4,5 triệu ha rừng trồng sản xuất, phân bố chủ yếu tại các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và khu vực trung du miền núi phía Bắc.

Sản lượng gỗ khai thác từ rừng trồng sản xuất hàng năm đạt khoảng 30 triệu m³, chiếm trên 70% tổng nguồn cung nguyên liệu cho ngành chế biến gỗ trong nước. Đây là con số đáng ghi nhận, bởi nhờ nguồn nguyên liệu này, Việt Nam đã đảm bảo được phần lớn nhu cầu sản xuất của ngành công nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu, đồng thời giảm áp lực khai thác đối với rừng tự nhiên. Nhờ vậy, công tác bảo vệ và phát triển rừng được cải thiện, góp phần tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.

Bên cạnh những kết quả tích cực, rừng trồng sản xuất của nước ta vẫn tồn tại một số hạn chế. Phần lớn diện tích rừng trồng hiện nay được khai thác ở độ tuổi khá non, chỉ từ 5 đến 7 năm. Điều này dẫn đến sản phẩm gỗ chủ yếu phục vụ chế biến dăm gỗ, giấy hoặc các sản phẩm có giá trị gia tăng thấp.

Hệ quả là nông dân, hộ trồng rừng và hợp tác xã chưa tận dụng hết tiềm năng kinh tế từ cây gỗ lớn, trong khi doanh nghiệp chế biến đồ gỗ cao cấp, nội thất hay gỗ xây dựng lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu phù hợp.

Thực trạng này phản ánh tình trạng sản xuất còn manh mún, thiếu sự gắn kết trong chuỗi giá trị từ trồng rừng đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều diện tích rừng chưa được đầu tư đồng bộ về giống, kỹ thuật trồng và chăm sóc, dẫn đến chất lượng gỗ không cao, năng suất thấp. Bên cạnh đó, việc tổ chức sản xuất chưa được quy hoạch bài bản, vùng nguyên liệu phân tán, nhỏ lẻ, chưa đáp ứng yêu cầu về quy mô và tính ổn định để phục vụ chế biến sâu và xuất khẩu.

Ông Lê Quốc Thanh – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết để nhận diện những khó khăn trong việc trồng rừng gỗ lớn, đơn vị đã tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo để ghi nhận tiếng nói cho người dân, hợp tác xã (HTX).

Sau khi lắng nghe nông dân nói, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã có cái nhìn tổng thể về những khó khăn khi trồng rừng gỗ lớn, rừng FSC.

Trong đó, khó khăn lớn nhất là để trồng rừng gỗ lớn (chu kỳ 8 – 12 năm), người trồng rừng và HTX phải bỏ ra chi phí ban đầu đáng kể cho giống, phân bón, chăm sóc và quản lý. Tuy nhiên, đa số HTX lâm nghiệp hiện nay gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng.

Nguyên nhân chính là do HTX thiếu tài sản thế chấp, trong khi thủ tục vay vốn còn phức tạp, chưa có cơ chế bảo lãnh tín dụng hiệu quả. Hơn nữa, nhiều ngân hàng vẫn coi rừng trồng là tài sản rủi ro cao, chưa sẵn sàng cho vay dài hạn. Trong khi đó, vốn vay ngắn hạn không phù hợp với chu kỳ sản xuất lâm nghiệp, dẫn đến tình trạng người dân và HTX phải khai thác non để có dòng tiền trả nợ, gây lãng phí tiềm năng gỗ lớn.

Một số chương trình tín dụng ưu đãi của nhà nước cho lâm nghiệp tuy đã được triển khai, nhưng mức độ tiếp cận còn hạn chế, thủ tục rườm rà, số lượng HTX được thụ hưởng chưa nhiều. Việc thiếu vốn đầu tư dài hạn khiến các HTX khó mở rộng quy mô, khó duy trì rừng trồng đến tuổi khai thác lớn, vì vậy chưa tận dụng được hết lợi ích kinh tế từ gỗ lớn và chứng chỉ FSC.

Theo ông Thanh, nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện và bổ sung cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển HTX lâm nghiệp. Trong đó, ưu tiên xây dựng các gói hỗ trợ vốn, tín dụng, đất đai, hạ tầng phục vụ sản xuất và tiêu thụ gỗ lớn.

Cụ thể là cần thiết kế các gói vay tín dụng ưu đãi, thời hạn vay phù hợp với chu kỳ sản xuất rừng gỗ lớn từ 8–12 năm. Nhà nước có thể xem xét xây dựng Quỹ tín dụng lâm nghiệp hoặc cơ chế bảo lãnh tín dụng cho HTX lâm nghiệp, giúp HTX và hộ thành viên dễ dàng tiếp cận vốn vay mà không cần tài sản thế chấp. Bên cạnh đó, cần mở rộng chính sách khoanh nợ, giãn nợ hoặc ưu đãi lãi suất cho các dự án phát triển rừng gỗ lớn, gắn với chứng chỉ FSC, nhằm khuyến khích hộ trồng rừng và HTX duy trì rừng đến tuổi khai thác tối ưu, thay vì khai thác non như hiện nay.

Ông Thanh nhấn mạnh, trong bối cảnh ngành chế biến gỗ Việt Nam đang hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường quốc tế, tình trạng khai thác gỗ non và tập trung vào dăm gỗ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh chiến lược phát triển rừng trồng.

Việc thúc đẩy phát triển rừng gỗ lớn, áp dụng các chứng chỉ quản lý rừng bền vững và tăng cường liên kết giữa nông hộ, hợp tác xã với doanh nghiệp chế biến chính là con đường để nâng cao hiệu quả sử dụng rừng trồng, đồng thời khẳng định vị thế của ngành lâm nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

THÔNG TIN CÓ SỰ PHỐI HỢP CỦA VĂN PHÒNG BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG

×