Trồng táo Đại mật kiểu này sản lượng tăng 1,5 lần, lãi hàng trăm triệu, đây là mô hình khuyến nông ở Ninh Bình

Ứng dụng khoa học kỹ thuật nâng cao sản lượng, chất lượng giống táo mới - táo Đại mật 06

Cây táo là một trong những loại cây ăn quả đã được trồng từ lâu đời tại Việt Nam. Tại một số vùng, cây táo đã hình thành được các khu sản xuất tập trung, từng bước khẳng định hiệu quả kinh tế và vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn.

Tuy nhiên, tại khu vực phía Bắc, cây táo vẫn chưa phát huy tương xứng với lợi thế sẵn có. Diện tích sản xuất còn hạn chế, quy mô nhỏ lẻ; sản lượng chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường nội vùng và các khu vực lân cận; cây táo chưa được xác lập là một ngành hàng có vị trí rõ nét trong cơ cấu cây trồng chủ lực của địa phương.

Nguyên nhân chủ yếu là do phần lớn diện tích hiện nay vẫn sử dụng các giống táo truyền thống có năng suất thấp, chất lượng quả không đồng đều, khả năng chống chịu sâu bệnh hạn chế, thời gian bảo quản ngắn, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao và sức cạnh tranh thấp.

Bên cạnh đó, việc tiếp cận giống mới, nguồn giống đạt tiêu chuẩn, cũng như việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong canh tác còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về điều kiện đầu tư, trình độ sản xuất và tập quán canh tác truyền thống của người dân.

Trước những yêu cầu từ thực tiễn, từ năm 2023, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình xây dựng mô hình trồng giống táo Đại mật 06 trong nhà lưới tại thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình.

Thông tin thêm về mô hình này, theo ông Nguyễn Đức Hải, Trưởng phòng Đào tạo huấn luyện - Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, giống táo Đại mật 06 hiện đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép Viện Nghiên cứu Rau quả phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia chuyển giao vào sản xuất.

Giống táo mới này có nhiều đặc điểm ưu việt về kích thước, độ mọng, ngọt, kết cậu thịt quả..., có tiềm năng phát triển thành đối tượng sản xuất quy mô lớn và hình thành vùng hàng hóa tập trung. Đặc biệt, giống táo này có thời gian thu hoạch kéo dài từ rằm tháng Chạp đến Tết Nguyên đán – đúng vào thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, giá bán duy trì ở mức cao.

Tại xã Lý Nhân (Ninh Bình), giống táo Đại mật 06 đã được trồng từ năm 2023. Qua quá trình triển khai cho thấy, quy trình kỹ thuật trồng cơ bản đáp ứng yêu cầu, tuy nhiên vẫn còn “khoảng trống” trong việc kiểm soát sâu bệnh hại, đặc biệt ở giai đoạn quả phát triển.

Xuất phát từ thực tế đó, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã đề xuất triển khai mô hình trồng táo trong nhà lưới nhằm hạn chế sâu bệnh, nhất là ruồi vàng – đối tượng gây hại chính làm giảm năng suất và chất lượng táo đại mật.

Hiện, Trung tâm đã hỗ trợ xây dựng mô hình nhà lưới tại hộ gia đình ông Trần Đình Hạnh (thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình) với quy mô 4.000 m², hỗ trợ 100% chi phí. Kết quả bước đầu cho thấy sản lượng và chất lượng táo được cải thiện rõ rệt: trước đây, khoảng 30-40% sản lượng táo bị ảnh hưởng bởi ruồi vàng, nay tỷ lệ này chỉ còn khoảng 3–5%.

Là hộ tham gia dự án, ông Trần Đình Hạnh khẳng định, mô hình trồng táo trong nhà lưới đã giúp ông nâng cao năng suất và chất lượng quả táo rõ rệt. Dù đã "bén duyên" với cây táo hơn 7 năm nhưng trong suốt 5 năm đầu, vườn táo nhà ông Hạnh vẫn không đạt sản lượng như mong muốn do thiên tai, dịch bệnh, sâu hại, đặc biệt là con ruồi vàng.

Từ khi chuyển đổi 4.000m2 vườn táo sang trồng trong nhà lưới, vườn táo nhà ông đã cải thiện năng suất rõ rệt, táo trồng trong nhà màng nên không lo sâu bệnh hại từ ngoài, đảm bảo thời gian cách ly sau phun thuốc (90 ngày) nên có thể ăn ngay tại vườn. Táo bán đúng mùa cao điểm nên khách đặt hàng nhiều không xuể, gia đình ông trồng không đủ bán.

"Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật và ứng dụng công nghệ nhà lưới do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia hỗ trợ, vườn trồng táo của gia đình tôi gần như không phải lo lắng dịch bệnh, sâu hại. Năm nay, sản lượng táo trong vườn áp dụng mô hình đã tăng đến 1,5 lần. Ước tính, 4000m2 vườn có thể cho thu 13-14 tấn, trong đó có 7 tấn có thể thu hoạch trong dịp Tết này. Với lượng táo năm nay, ước tính nhà tôi có thể lãi hàng trăm triệu đồng", ông Hạnh chia sẻ thêm.

Hướng tới vùng sản xuất táo Đại mật 06 ứng dụng công nghệ cao tại Ninh Bình

Đánh giá hiệu quả mô hình, ông Trương Quốc Hưng, Bí thư Đảng ủy xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình (trước đây thuộc huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) khẳng định, mô hình trồng táo Đại mật 06 của hộ gia đình ông Trần Đình Hạnh là một mô hình điển hình trên địa bàn xã, đồng thời cũng là mô hình tiêu biểu của tỉnh Ninh Bình hiện nay.

So với phương thức sản xuất nông nghiệp truyền thống theo tập quán địa phương, mô hình này thể hiện rõ hướng chuyển đổi sang ứng dụng khoa học công nghệ cao và chuyển đổi số trong nông nghiệp, được Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đầu tư, hỗ trợ triển khai.

Mô hình được vận hành theo quy trình khép kín từ canh tác đến tiêu thụ. Táo được sản xuất an toàn, đạt chứng nhận VietGAP, có mã QR truy xuất nguồn gốc minh bạch. Sản phẩm được đóng gói bài bản, áp dụng kỹ thuật điều tiết hoa trái giúp thu hoạch rộ vào dịp Tết, tối ưu hóa lợi nhuận và khẳng định vị thế nông sản nội địa trước các dòng trái cây nhập khẩu.

Chia sẻ thêm về những điểm mới của mô hình này, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, mô hình trồng táo Đại mật 06 được triển khai theo quy trình công nghệ tương đối khép kín, từ khâu ghép cải tạo, chăm sóc đến kiểm soát sâu bệnh.

Theo ông Thanh, đối với giống táo Đại mật 06, kiểm soát sâu bệnh từ giai đoạn hình thành quả non đến khi thu hoạch là yếu tố then chốt. Nếu không áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp, rất khó đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như duy trì tỷ lệ quả trên cây đến cuối vụ.

“Nếu ứng dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, hoàn toàn có thể hình thành vùng sản xuất táo Đại mật tập trung, tiến tới xây dựng thương hiệu riêng.

Đây là mô hình đòi hỏi tính khép kín cao. Trường hợp không áp dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là giải pháp màng phủ ở giai đoạn quả hình thành và chín, người sản xuất buộc phải sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật, trong khi việc kiểm soát dư lượng đối với sản phẩm ăn tươi là rất khó”, ông Thanh nhấn mạnh.

Việc áp dụng công nghệ màng lưới giúp cách ly hiệu quả cây trồng với côn trùng và các tác nhân ngoại cảnh. Nhờ đó, trong suốt giai đoạn từ khi hình thành quả đến thu hoạch, mô hình không sử dụng bất kỳ loại thuốc bảo vệ thực vật nào, vừa đảm bảo năng suất, chất lượng, vừa đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cũng xác định quan điểm xuyên suốt là tích hợp khoa học công nghệ nhưng phải phù hợp với đặc điểm cây trồng.

Việc phủ màng liên tục trong suốt chu kỳ sinh trưởng không được khuyến khích, bởi cây vẫn cần phát triển tự nhiên. Màng lưới chỉ được sử dụng ở những giai đoạn thực sự cần thiết, nhất là khi hình thành quả và trước thu hoạch, nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Các dạng màng lưới được thiết kế theo hướng linh hoạt, dễ tháo lắp, chỉ cần vài nhân công là có thể che phủ hoặc tháo dỡ cho 1 ha trong vài giờ. Cách làm này không chỉ giảm chi phí đầu tư mà còn giúp bảo vệ hệ thống màng phủ trước tác động của mưa bão, nắng nóng.

Với cây táo, thời gian phủ màng chỉ khoảng 90–100 ngày, thời gian còn lại cây được canh tác bình thường. Khi gặp điều kiện thời tiết bất lợi như gió bão, màng có thể hạ xuống để hạn chế rủi ro.

"Chúng tôi xác định đây là cách tiếp cận thuận thiên, kết hợp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo nhưng vẫn tôn trọng quy luật tự nhiên và chu kỳ sinh học của cây trồng. Chính vì vậy, mô hình nhận được sự đồng thuận rất nhanh từ người dân.

Thực tế cho thấy, dù là công nghệ cao nhưng mô hình trồng cây ăn quả trong màng lưới dễ áp dụng, phù hợp điều kiện canh tác địa phương và mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt với chi phí thấp. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình này, không chỉ với cây táo đại mật 06 mà còn cả với những cây trồng khác”, ông Lê Quốc Thanh cho biết thêm.

×