Trung Quốc giận dữ gửi cảnh báo sắc lạnh tới Úc

Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, Bắc Kinh đã gửi “phản đối mạnh mẽ” tới chính phủ Úc sau khi Canberra tuyên bố rằng một tiêm kích Su-35 của Không quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA-AF) đã chặn đầu máy bay tuần tra P-8A Poseidon của Không quân Hoàng gia Australia (RAAF) “một cách không an toàn và thiếu chuyên nghiệp” hôm Chủ nhật vừa qua. Phía Australia cho biết chiếc Su-35 đã “phóng pháo sáng ở cự ly rất gần” với máy bay của họ khi hoạt động trên vùng trời Biển Đông.

Tuyên bố của Bắc Kinh đáp trả cáo buộc này, nói rằng phát ngôn của Canberra “bóp méo sự thật và vu khống Trung Quốc nhằm che đậy hành vi xâm phạm bất hợp pháp vào không phận Trung Quốc”.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc khẳng định: “Chúng tôi yêu cầu Úc lập tức chấm dứt các hành động khiêu khích và lời lẽ kích động, kiểm soát chặt chẽ lực lượng hải quân và không quân tiền tuyến, tránh gây tổn hại thêm cho quan hệ song phương và hợp tác quốc phòng Trung–Úc".

Phản ứng của Trung Quốc được đưa ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles khẳng định hành động của RAAF hoàn toàn hợp pháp. Ông cho biết máy bay P-8A Poseidon của Úc khi đó đang thực hiện “nhiệm vụ tuần tra hàng hải thường lệ trong vùng không phận quốc tế, trên vùng biển quốc tế, và tuân thủ đầy đủ luật pháp quốc tế”.

Quan hệ giữa hai nước từng rơi xuống mức thấp kỷ lục trong thời kỳ đại dịch COVID-19, sau khi Canberra kêu gọi điều tra nguồn gốc virus corona và Bắc Kinh đáp trả bằng hàng loạt biện pháp trừng phạt thương mại.

Tuy nhiên, kể từ khi Thủ tướng Anthony Albanese lên nắm quyền năm 2022, hai bên đã nỗ lực hàn gắn, với chuyến thăm Trung Quốc của ông Albanese cách đây ba tháng được xem là dấu mốc cải thiện quan hệ.

Dù vậy, vụ đối đầu mới nhất cho thấy căng thẳng quân sự giữa hai nước vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng gay gắt. Úc hiện là đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại khu vực và là thành viên của hiệp ước an ninh AUKUS cùng Anh và Mỹ – sáng kiến hợp tác nhằm phát triển đội tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và tăng cường hiện diện ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Các nhà phân tích cho rằng, Trung Quốc đang cảnh giác trước việc Canberra mở rộng hợp tác quân sự với phương Tây và tăng cường hiện diện ở khu vực mà Bắc Kinh coi là “lợi ích cốt lõi”. Ông Marles từng nhận định Australia đang đối mặt với “môi trường chiến lược phức tạp nhất kể từ Thế chiến II”.

Bất chấp những rạn nứt an ninh, chính phủ Úc vẫn khẳng định muốn duy trì cân bằng giữa quan hệ kinh tế với Trung Quốc và quan hệ an ninh với Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers nói với Bloomberg hôm 21/10 rằng “Úc hoàn toàn có thể vừa hợp tác chặt chẽ với Mỹ, vừa tiếp tục ổn định và đầu tư vào mối quan hệ quan trọng với Trung Quốc”.

Sự việc lần này một lần nữa phản ánh thế tiến thoái lưỡng nan của Canberra trong chính sách đối ngoại: vừa cần duy trì an ninh và cam kết với các đồng minh phương Tây, vừa không thể đánh mất mối quan hệ thương mại khổng lồ với Trung Quốc – đối tác thương mại lớn nhất của Úc, chiếm hơn 1/3 kim ngạch xuất khẩu quốc gia.

Giới quan sát nhận định, nếu hai bên không kiểm soát tốt tình hình, những va chạm kiểu này có thể leo thang thành khủng hoảng ngoại giao mới, đe dọa tiến trình bình thường hóa quan hệ vốn mong manh giữa Bắc Kinh và Canberra.

×