Từ 1/3, doanh nghiệp sẽ có những "đặc quyền" chưa từng có từ Luật Đầu tư mới

Luật Đầu tư 2025 phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt trong triết lý quản lý của Nhà nước: Thu hẹp phạm vi can thiệp hành chính trực tiếp để tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, đồng thời mở rộng quyền tự chủ trong đầu tư cho doanh nghiệp.

Mục tiêu cốt lõi của lần thay đổi Luật Đầu tư này là giải quyết các điểm nghẽn hành chính tồn đọng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong việc thu hút cả dòng vốn nội địa lẫn quốc tế, theo phân tích từ các luật sư của công ty luật Indochine Counsel (có trụ sở tại TP.HCM và Hà Nội).

Theo đó, thay đổi đáng chú ý nhất đối với khối ngoại là việc xóa bỏ rào cản về trình tự thành lập doanh nghiệp, khi nhà đầu tư nước ngoài hiện được phép thành lập tổ chức kinh tế ngay cả trước khi được cấp hoặc sửa đổi Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC).

Quy định mới này giúp các nhà đầu tư quốc tế nhanh chóng định vị chiến lược và thiết lập cấu trúc doanh nghiệp mà không phải chờ đợi các thủ tục hành chính, đồng thời củng cố nguyên tắc đối xử bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Bên cạnh đó, các dự án đặt tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và các khu kinh tế trọng điểm sẽ được hưởng cơ chế “luồng xanh”. Cơ chế này cho phép nhà đầu tư bỏ qua các thủ tục tiền kiểm phức tạp như thẩm định công nghệ, đánh giá tác động môi trường, giấy phép xây dựng, cũng như các khâu phê duyệt và nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy. Điều kiện tiên quyết là chủ đầu tư phải đưa ra cam kết bằng văn bản về việc tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật.

Luật Đầu tư 2025 được kỳ vọng sẽ thúc đẩy lĩnh vực đầu tư và tạo nhiều điều kiện thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp hoạt động. Ảnh minh họa: VOV

Đối với công tác quản lý dự án, luật đầu tư mới đã minh bạch hóa khung pháp lý bằng cách định nghĩa cụ thể 20 danh mục dự án bắt buộc phải có chấp thuận chủ trương đầu tư. Phân tích của hãng luật Indochine Counsel cũng lưu ý về việc quyền hạn phê duyệt đã được phân cấp mạnh mẽ. Thủ tướng phê duyệt 8 danh mục dự án, trong khi Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền phê duyệt đối với 13 danh mục khác thay vì thuộc về tập thể UBND như trước.

Đáng lưu ý, Luật Đầu tư 2025 vẫn duy trì yêu cầu phê duyệt chủ trương đối với các hạ tầng nhạy cảm như cảng biển, hàng không, viễn thông và các dự án có tác động môi trường lớn, nhưng đã bãi bỏ hoàn toàn thủ tục này đối với các dự án phổ biến như nhà ở thương mại, đô thị khi đã được lựa chọn qua đấu thầu hoặc đấu giá.

Để tăng tính linh hoạt trong quá trình triển khai, doanh nghiệp sẽ không còn phải thực hiện điều chỉnh chủ trương đầu tư khi có sự thay đổi về công nghệ đã thẩm định hoặc khi tổng vốn đầu tư biến động từ 20% trở lên dẫn đến thay đổi quy mô. Đồng thời, thị trường giao dịch dự án cũng được khơi thông khi luật mở rộng phạm vi tất cả các dự án bất động sản đã có quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đều được phép chuyển nhượng.

Trong lĩnh vực đầu tư ra nước ngoài, quy trình cũng được tối giản khi bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương, thậm chí các dự án của tập đoàn nhà nước hoặc dự án có vốn dưới ngưỡng quy định chỉ cần đăng ký giao dịch ngoại hối. Các trường hợp còn lại sẽ do Bộ Tài chính cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài thay vì quy trình phê duyệt đa tầng như trước.

Một nội dung quan trọng khác là việc cắt giảm khoảng 38 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chuyển đổi mô hình quản lý sang hậu kiểm thông qua việc công bố các tiêu chuẩn thay vì cấp phép trước.

Tuy nhiên, hãng luật Indochine Counsel khuyến cáo các nhà đầu tư cần lưu ý rằng riêng các quy định về ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Điều 7 và Danh mục kèm theo sẽ có hiệu lực muộn hơn, bắt đầu từ ngày 1/7/2026 thay vì 1/3.

×