Từ “pha tự hủy hoại tên tuổi” của Phạm Thoại, nghĩ về việc kiểm soát các KOL - KOC “ngáo quyền lực"

Phạm Thoại đã "tự hủy tên tuổi" khi "nổ" mình là Đại sứ?

Vụ Phạm Thoại tự nhận mình được bổ nhiệm làm “Đại sứ” của chương trình “Top nông sản Nông sản Về phố Vietnam Ocopex 2025" - một sự kiện do Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Liên minh HTX Việt Nam tổ chức mới đây tiếp tục “náo loạn” cộng đồng mạng.

Câu chuyện bắt đầu khi tiktoker Phạm Thoại chia sẻ trên các nền tảng mạng xã hội rằng bản thân “vinh dự đảm nhận vai trò Đại sứ chương trình Top nông sản Nông sản về phố – Vietnam OCOPEX 2025” – một sự kiện được cho là do Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng Liên minh HTX Việt Nam phối hợp tổ chức. Đi kèm là hình ảnh backdrop có logo các bộ ngành cùng dòng chữ “Đại sứ Phạm Thoại”.

Tuy nhiên, ngay sáng 31/7, Bộ Công Thương ra công văn khẳng định không bổ nhiệm/sử dụng cá nhân nào làm đại sứ của chương trình và không cho phép cơ quan hoặc tổ chức phối hợp nào thực hiện việc nêu trên, ngay lập tức Phạm Thoại đã khóa trang Facebook.

Chia sẻ với Dân Việt, chuyên gia truyền thông Nguyễn Ngọc Long cho rằng, động thái của Bộ Công Thương cho thấy mức độ nghiêm trọng trong cách truyền thông gây hiểu lầm của Phạm Thoại.

Phạm Thoại đã rất sai khi tự quảng bá mình là “Đại sứ chương trình Top nông sản Nông sản Về phố Vietnam Ocopex 2025” trong khi chỉ được mời tham gia phiên livestream bán hàng tiêu thụ nông sản – một hoạt động rất nhỏ trong một sự kiện lớn.

“Trong giới truyền thông, đây được xem là một “pha tự huỷ” điển hình – nơi sự thiếu hiểu biết về nguyên tắc truyền thông trong môi trường chính thống đã đẩy một cá nhân vào thế khủng hoảng không cần thiết.

Vì quá hấp tấp trong việc tự công bố và đẩy mạnh truyền thông cá nhân, cộng với cách dùng danh xưng vượt quá phạm vi được giao, Phạm Thoại không những khiến bản thân vướng vào rắc rối truyền thông mới mà còn vô tình tự đánh mất cơ hội “ghi điểm” sau hàng loạt ồn ào liên quan đến vụ kêu gọi từ thiện”, chuyên gia Nguyễn Ngọc Long nhận định.

Theo chuyên gia Nguyễn Ngọc Long, sai lầm của Phạm Thoại lần này tưởng nhỏ nhưng đủ sức phủ bóng lên mọi nỗ lực tích cực khác. Có thể nói, đây là tình huống “mất cả chì lẫn chài” – danh tiếng chưa kịp hồi phục thì lại tiếp tục chao đảo; cơ hội hợp tác trong môi trường bán hàng chính thống chưa kịp phát triển thì đã gây nghi ngại từ phía các đối tác tiềm năng.

Cộng hưởng với dư âm từ vụ việc cũ, vụ “tự phong đại sứ” lần này là minh chứng rõ ràng cho việc một hành vi truyền thông thiếu kiểm soát có thể biến một cơ hội thành một cuộc khủng hoảng.

Trong khi đó, Founder Lê Thạch lại cho rằng, Phạm Thoại đã mượn oai của sự kiện do cơ quan nhà nước tổ chức để làm màu cá nhân – trò không mới nhưng lần này quá lố.

“Tất cả chỉ là một màn ngụy xưng, gắn mác cơ quan công quyền để làm sang cho một cá nhân từng dính hàng loạt scandal bẩn. Không ai cấm một cá nhân tham gia truyền thông nông sản nhưng mạo danh cơ quan nhà nước để đánh bóng tên tuổi thì không chấp nhận được”, người này nói.

Thực tế, câu chuyện của Phạm Thoại trong scandal vừa xảy ra không phải là câu chuyện cá biệt. Hiện nay, rất nhiều KOL/KOC vì “ngáo quyền lực” hoặc thiếu hiểu biết mà có những pha truyền thông bản thân quá đà, gây nên phản ứng dữ dội trong dư luận.

Thiếu khung pháp lý để kiểm soát và quản lý các KOL/KOC

Theo Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, thực tế cho thấy, hiện nay có không ít KOL/KOC đã lợi dụng sức ảnh hưởng để lan truyền thông tin sai lệch, cổ súy những nội dung độc hại, sai sự thật hoặc quảng cáo sản phẩm kém chất lượng. Đặc biệt, trong môi trường số, một phát ngôn thiếu kiểm chứng, một nội dung lệch chuẩn… gây ra tác động tiêu cực đến cộng đồng và xã hội.

“KOL/KOC cần được tạo điều kiện phát huy sức ảnh hưởng tích cực nhưng cũng cần có cơ chế quản lý phù hợp để định hướng hành vi, tăng cường trách nhiệm xã hội và ngăn chặn những hệ lụy tiêu cực do nội dung sai lệch gây ra”, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhấn mạnh.

Theo Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của KOL/KOC trên không gian mạng hiện chưa thiếu các quy định cụ thể dành riêng cho lĩnh vực tiếp thị ảnh hưởng.

Hiện các hoạt động của KOK/KOC được điều chỉnh bởi một số luật, nghị định và quy định chung liên quan đến cung cấp thông tin điện tử, quảng cáo, thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc giám sát và xử lý vi phạm vẫn còn hạn chế do thiếu quy định cụ thể cho tiếp thị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, các chế tài hiện chưa tương xứng với hậu quả, tác hại do KOL/KOC gây ra. Ví dụ, một tin giả do KOL/KOC đăng tải có thể lan tỏa đến hàng triệu người, gây hoang mang, bất ổn xã hội. Hậu quả, tác hại lớn hơn nhiều so với cùng một tin giả do người dùng bình thường đăng tải. Nhưng hai hành vi chịu cùng một chế tài xử lý. Sự bất cân xứng này khiến thiếu đi sức răn đe.

Ngoài ra, chế tài xử lý hành vi vi phạm so với lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm còn khoảng cách rất lớn khiến nhiều KOL/KOC bất chấp pháp luật để thực hiện hành vi vi phạm, nhất là trong quảng cáo, tiếp thị và kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng.

Đại diện A05 cho rằng, các KOL/KOC có sức ảnh hưởng càng lớn thì phải chịu trách nhiệm càng cao. Một KOL/KOC chân chính không chỉ cần chỉn chu về hình ảnh mà còn phải tỉnh táo trong việc chia sẻ thông tin, trung thực trong quảng cáo, có trách nhiệm với phát ngôn và hiểu rõ ảnh hưởng của mình.

“Để phát huy hơn nữa vai trò của KOL/KOC, bên cạnh hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước của cơ quan chức năng đối với hoạt động của KOL/KOC, chúng tôi cho rằng việc xây dựng cộng đồng KOL/KOC gắn kết, trách nhiệm, có tinh thần dân tộc với các cơ chế tự kiểm soát mạnh mẽ là rất quan trọng.

Để làm được điều đó, cần phải có cơ chế đối thoại, kết nối hiệu quả giữa nhà nước, doanh nghiệp, nền tảng và cộng đồng KOL/KOC để hình thành những quan điểm, tiếng nói, khuôn khổ chung.

Cần có hình thức và cơ chế để tập hợp và xây dựng họ trở thành lực lượng có tầm ảnh hưởng, phát huy sức mạnh tổng hợp, phục vụ các yêu cầu đảm bảo an ninh chính trị, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, truyền tải, lan tỏa những thông điệp, giá trị tốt đẹp, tích cực trong cuộc sống. Từ đó, thúc đẩy các cơ chế hợp tác, hỗ trợ và tôn vinh. 

Cần thúc đẩy các cơ chế tự kiểm soát thông qua quy tắc, chuẩn mực, văn hóa và tiêu chuẩn phù hợp với quy định pháp luật, thuần phong, mỹ tục, văn hóa Việt Nam và yêu cầu thời đại do chính cộng đồng KOL/KOC xây dựng, thừa nhận và tôn trọng”, đại diện Cục A50 chia sẻ.

×