Tuyên Quang: Chuyển đổi số nâng tầm thương hiệu mật ong bạc hà Đồng Văn

Công nghệ 4.0 nâng tầm nghề nuôi ong bạc hà trên Cao nguyên đá

Trên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, nghề nuôi ong mật bạc hà từ lâu đã trở thành sinh kế quan trọng, gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào vùng cao nhờ tận dụng điều kiện tự nhiên đặc thù.

Tuy nhiên, trước xu hướng của quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp, nghề nuôi ong truyền thống đang có bước chuyển mình mạnh mẽ khi được nâng tầm nhờ ứng dụng công nghệ 4.0.

Sự thay đổi này không chỉ góp phần bảo tồn giá trị bản địa, nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn khẳng định vị thế thương hiệu mật ong bạc hà đặc hữu của vùng đất này.

Để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh tế, thời gian qua, nhiều hộ nuôi ong tại các xã Lũng Cú, Đồng Văn, Mèo Vạc đã chủ động đầu tư, đưa các thiết bị hiện đại vào quy trình sản xuất. Điểm nhấn nổi bật tại các khu vực này là sự xuất hiện của hệ thống camera giám sát cùng các cảm biến nhiệt độ, độ ẩm được lắp đặt ngay bên trong thùng ong, thay thế cho phương thức quan sát thủ công trước đây.

Đây là mô hình nuôi ong ứng dụng công nghệ cao do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang phối hợp cùng các hộ dân triển khai thực hiện trực tiếp trên địa bàn Cao nguyên đá.

Thông qua "mắt thần" camera, người nuôi có thể theo dõi chính xác tần suất ong ra vào để đánh giá sức khỏe và năng suất của từng đàn. Đặc biệt, hệ thống cảm biến đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát môi trường bên trong thùng ong, giúp người dân kịp thời điều chỉnh trước những biến động thất thường của thời tiết.

Một yếu tố rủi ro thường xuyên xảy ra tại vùng núi cao. Điển hình như hộ ông Hoàng Xuân Bách tại Mèo Vạc, việc làm chủ công nghệ đã giúp gia đình ông tối ưu hóa quy trình, minh chứng cho hiệu quả của việc đưa tri thức số vào sản xuất nông nghiệp bền vững.

Công nghệ 4.0 áp dụng được chuyên gia đánh giá cao

Đánh giá về bước chuyển mình này, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Thái từ Trung tâm Nghiên cứu ong và Nuôi ong nhiệt đới (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) nhận định, việc ứng dụng công nghệ 4.0 đang giúp nghề nuôi ong tiếp cận theo hướng khoa học và bền vững hơn.

Những kết quả rõ rệt bước đầu cho thấy, thông qua hệ thống camera và cảm biến nhiệt, người nuôi không chỉ đánh giá chính xác sức khỏe, năng suất của từng đàn mà còn kịp thời điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc, từ đó hạn chế tối đa rủi ro và nâng cao hiệu quả khai thác.

Song song với việc hiện đại hóa khâu giám sát, tỉnh Tuyên Quang cũng đang tập trung nghiên cứu, xây dựng bộ chỉ số đánh giá chất lượng mật ong bạc hà dựa trên các tiêu chí khoa học như hàm lượng đường và tỷ lệ phấn hoa đặc trưng.

Đây được xem là cơ sở pháp lý và khoa học quan trọng để phục vụ công tác chứng nhận, công bố chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. nỗ lực này nhằm mục tiêu bảo vệ thương hiệu mật ong bạc hà Cao nguyên đá Đồng Văn trước nguy cơ bị trà trộn hoặc làm giả trên thị trường hiện nay.

Bên cạnh đó, vấn đề kỹ thuật khai thác cũng được đặc biệt chú trọng để đảm bảo sức khỏe cho đàn ong. Thực tiễn sản xuất cho thấy, nếu thao tác không đúng kỹ thuật sau mỗi lần lấy mật, đàn ong rất dễ bị xáo trộn và suy giảm sức khỏe.

Để khắc phục tình trạng này, ngành chức năng tỉnh Tuyên Quang đã tích cực khuyến khích người dân chuyển đổi sang mô hình thùng ong kế. Phương pháp này giúp tách biệt hoàn toàn khu vực sinh sản và khu vực luyện mật, cho phép người nuôi chỉ cần nhấc cầu kế để lấy mật khi đến kỳ thu hoạch, giúp hạn chế tối đa những tác động tiêu cực đến đời sống của đàn ong.

Hiệu quả từ việc đổi mới tư duy sản xuất đã được chứng minh rõ rệt qua mô hình của gia đình ông Hoàng Xuân Bách tại xã Mèo Vạc. Theo chia sẻ của ông Bách, nếu như trước đây mỗi lần thu hoạch mật đều phải mở thùng, gây tác động trực tiếp khiến đàn ong bị yếu đi, thì nay với thiết kế thùng ong kế, ong sẽ đưa mật lên tầng trên để luyện chín.

Đến vụ thu hoạch, người nuôi chỉ cần nhấc cầu kế để lấy mật mà không làm xáo trộn đời sống của đàn ong. Phương pháp này không chỉ giúp mật đạt độ sạch và đặc hơn mà còn đảm bảo đàn ong luôn khỏe mạnh, duy trì năng suất ổn định cho các vụ sau.

Đồng hành cùng người dân, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ tiếp cận khoa học công nghệ. Bên cạnh việc lắp đặt thiết bị 4.0, các lớp tập huấn và chuyển giao kỹ thuật được tổ chức thường xuyên nhằm hướng dẫn người dân cách kiểm soát nguồn nước, không khí và lựa chọn vị trí đặt đàn ong xa khu dân cư.

Những nỗ lực này không chỉ hướng tới việc bảo đảm môi trường khai thác tự nhiên bền vững mà còn là nền tảng để xây dựng bộ chỉ số đánh giá chất lượng dựa trên hàm lượng đường và tỷ lệ phấn hoa đặc trưng, giúp bảo vệ thương hiệu mật ong bạc hà trước các nguy cơ hàng giả, hàng nhái trên thị trường.

Ông Nguyễn Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang cho biết, thời gian qua, Sở đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật nuôi ong cho người dân; đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ 4.0 vào quản lý đàn ong, thu hoạch và truy xuất nguồn gốc. Qua thực tế, các mô hình bước đầu phát huy hiệu quả, tạo nền tảng phát triển bền vững cho nghề nuôi ong trên địa bàn.

Thực tế cho thấy, ứng dụng công nghệ 4.0 đã giúp người nuôi ong kiểm soát tốt sức khỏe đàn ong, thời điểm thu mật và chất lượng sản phẩm, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Từ nghề truyền thống, nuôi ong bạc hà trên Cao nguyên đá Đồng Văn đang chuyển mình theo hướng hiện đại, bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và khẳng định giá trị đặc sản của tỉnh Tuyên Quang trong thời đại số.

×