Vụ 300 tấn thịt lợn bệnh lọt vào trường học: Phải chăng “con voi thực phẩm bẩn” đang chui lọt qua “lỗ kim” kiểm dịch?

Ngày 29/3, Công an TP.Hà Nội cho biết, Cơ quan cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 8 bị can trong đường dây giết mổ, tiêu thụ heo bệnh xảy ra tại thành phố.

Trong đó, Nguyễn Thị Hiền (31 tuổi, trú tại Hà Nội), Đỗ Văn Thanh (43 tuổi, trú tại Phú Thọ), Nguyễn Thị Bình (53 tuổi, trú tại Hà Nội), Nguyễn Văn Thành (55 tuổi, trú tại Hà Nội, Giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát) bị khởi tố về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Lê Ngọc Anh (52 tuổi, Trạm trưởng Trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ - Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội), Nguyễn Phong Nam (43 tuổi, cán bộ trung tâm), Nguyễn Thị Phương Lan (42 tuổi, cán bộ trung tâm) bị khởi tố về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.

Riêng Vũ Kim Tuấn (53 tuổi, cán bộ Trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm dịch động vật - Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y tỉnh Phú Thọ) bị khởi tố về tội giả mạo trong công tác.

Trước đó ngày 17/3, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Hà Nội tiến hành kiểm tra hoạt động giết mổ heo tại lò mổ của bà Nguyễn Thị Hiền trong cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, Hà Nội). Đây là một lò mổ cung cấp lượng thịt heo lớn chủ yếu cho các chợ đầu mối, chợ dân sinh và các cung ty cung cấp thực phẩm lớn của thành phố.

Cảnh báo lỗ hổng kiểm dịch thực phẩm vào trường học: Nguy cơ từ chuỗi cung ứng thiếu kiểm soát

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh - chuyên gia công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, vụ việc trên cho thấy có thể tồn tại lỗ hổng lớn trong chuỗi cung cấp thực phẩm vào trường học, chợ đầu mối, quán ăn tại Hà Nội.

Hiện nay, Luật An toàn thực phẩm và các nghị định quy định chi tiết về kiểm soát an toàn thực phẩm, nguồn cung thực phẩm đã được ban hành. Theo đó, thực phẩm trước khi vào chuỗi cung ứng đều phải được kiểm dịch. Nếu thực phẩm không được kiểm dịch thì không được đưa ra thị trường, cũng như cung cấp cho các trường học, chợ đầu mối.

“Như vậy, cơ quan kiểm dịch đóng vai trò quan trọng. Do đó, cơ quan chức năng cần làm rõ nguồn gốc thực phẩm được đưa vào chuỗi cung ứng đã được kiểm dịch hay chưa. Nếu có thì việc kiểm dịch có đúng quy trình hay không, hay chỉ mang tính hình thức. Trường hợp phát hiện các cá nhân, tổ chức vi phạm cần phải xử lý nghiêm để tạo tính răn đe”, PGS.TS Thịnh băn khoăn.

Theo ông, thông qua vụ việc này, ngành giáo dục cũng cần đặt vấn đề an toàn thực phẩm ngang tầm với nhiệm vụ giáo dục. Cần xây dựng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu tiếp nhận thực phẩm, lưu mẫu đến bảo quản và chế biến, với các chuẩn mực rõ ràng.

Đối với hiệu trưởng các nhà trường, cần có bộ phận giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng nhằm phát hiện sớm rủi ro, cảnh báo kịp thời và phối hợp xử lý các đơn vị vi phạm. Đồng thời, phải quy rõ trách nhiệm người đứng đầu.

Cùng với đó, có thể thành lập bộ phận an toàn thực phẩm tại các trường có đông học sinh để hằng ngày kiểm tra, giám sát nguồn thực phẩm đưa vào trường. Đối với các trường ít học sinh, có thể giao cho một bộ phận chuyên trách thực hiện nhiệm vụ này. Trong quá trình kiểm tra, giám sát, đối với thực phẩm không đạt tiêu chuẩn cần kiên quyết không tiếp nhận, thậm chí ngừng hợp tác.

Ngoài ra, nhà trường cũng cần tổ chức tập huấn, nâng cao nhận thức cho hiệu trưởng và nhân viên bếp ăn, giúp họ hiểu rõ trách nhiệm và nguy cơ khi bỏ qua khâu kiểm tra.

Vai trò của ngành giáo dục không chỉ dừng lại ở giám sát mà còn là dẫn dắt, bảo đảm mọi quy trình được vận hành nghiêm ngặt, từ kiểm tra chất lượng thực phẩm đến xử lý sự cố và minh bạch thông tin với phụ huynh.

Không thể “nương tay”: Cần xử lý hình sự nghiêm vi phạm an toàn thực phẩm

Tiến sĩ luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP.Hà Nội) cho hay, hành vi vi phạm tội của các bị can trong vụ việc cung cấp thịt lợn mắc dịch vào trường học không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật về kinh doanh mà còn vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội, coi thường tính mạng, sức khỏe của người tiêu dùng, trong đó có rất nhiều người là học sinh, thậm chí là các trường mầm non, tiểu học...

Luật an toàn thực phẩm quy định: An toàn thực phẩm là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người. Việc bảo đảm an toàn thực phẩm là trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Sản xuất, kinh doanh thực phẩm là hoạt động có điều kiện; tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về an toàn đối với thực phẩm do mình sản xuất, kinh doanh. Quản lý an toàn thực phẩm phải được thực hiện trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên cơ sở phân tích nguy cơ đối với an toàn thực phẩm.

Vụ việc trên cũng cho thấy việc quản lý hành chính, đảm bảo an toàn thực phẩm chỉ dựa vào các quy định pháp luật cơ bản và đặt niềm tin vào đạo đức cán bộ thôi là chưa đủ. Cần phải tăng cường cơ chế giám sát để kịp thời phát hiện ra những hành vi vi phạm, buông lỏng, thậm chí tiếp tay cho hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

“Cần tăng cường trách nhiệm của cơ sở y tế địa phương để kịp thời phát hiện ra các dịch bệnh trong chăn nuôi, xử lý nghiêm các trang trại chăn nuôi khi không thông báo kịp thời dịch bệnh, bán vật nuôi mắc bệnh dịch ra thị trường. Đồng thời tăng cường kiểm soát các đơn vị giết mổ gia súc, giám sát hoạt động kiểm dịch của cơ quan chức năng để tránh nhiệm vụ việc tương tự có thể xảy ra”, luật sư Cường nói.

Ông Cường cho biết thêm, Luật an toàn thực phẩm cũng nghiêm cấm hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm; Cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả kiểm nghiệm thực phẩm;

Che dấu, làm sai lệch, xóa bỏ hiện trường, bằng chứng về sự cố an toàn thực phẩm hoặc các hành vi cố ý khác cản trở việc phát hiện, khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm.

Với kết quả xác minh bước đầu của cơ quan chức năng thì trong đường dây phạm tội khép kín này có 3 nhóm đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật là các đối tượng mua gom lợn mắc dịch bệnh, chủ lò mỏ và các đối tượng thuộc cơ quan quản lý Nhà nước về thú y.

Cả 3 nhóm đối tượng này đều có các hành vi vi phạm điều cấm của Luật an toàn thực phẩm. Bởi vậy, các đối tượng có chủ đích đi mua lợn mắc dịch bệnh để bán “cho có lợi nhuận cao”, hoặc các đối tượng biết là dịch bệnh nhưng vì hám lợi mà vẫn bán, giúp sức cho việc mua bán hoặc thực hiện các hành vi mua gom, giết mổ và mang đi tiêu thụ thì có thể sẽ bị xử lý hình sự chung 1 tội danh là Tội vi phạm phạm quy quy định về an toàn thực phẩm theo quy định tại Điều 317 Bộ luật hình sự 2015.

Hành vi vi phạm phạm tội của các bị can vi phạm quy định về an toàn thực phẩm trong vụ án này được xác định là có tổ chức nên mức xử phạt thấp nhất có thể là 3 năm tù, cao nhất có thể là 20 năm tù. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Toàn bộ số tiền thu lợi bất chính sẽ bị tịch thu để xung vào công quỹ Nhà nước, ngoài ra khi xử lý thì tòa án còn có thể phạt tiền đối với các đối tượng này là hình phạt bổ sung.

Ngoài ra, trường hợp có đủ căn cứ đối tượng có hành vi cấp giấy tờ giả về giấy chứng nhận kiểm dịch cũng có thể bị xử lý về Tội giả mạo trong công tác theo quy định tại Điều 359 Bộ Luật hình sự 2025 với mức hình phạt thấp nhất là 1 năm tù và mức hình phạt cao nhất có thể tới 20 năm tù.

×