Bí mật từ bài thuốc gia truyền giữa rừng già - Bài cuối: Đưa hương men lá đến xứ sở phù tang

Radio: Đưa hương men lá đến xứ sở phù tang

Phát triển theo hướng làng nghề

Theo thống kê, toàn xã Đồng Phúc (tỉnh Thái Nguyên) có hơn 300 hộ duy trì nghề làm bánh men và nấu rượu, tập trung chủ yếu tại khu vực Bằng Phúc (cũ) gồm 7 thôn: Bản Chang, Nà Hồng, Bản Khiếu, Phiêng Phung, Bản Mới, Nà Pài và Nà Bay. Sản lượng rượu sản xuất trung bình đạt hơn 200.000 lít mỗi tháng, khoảng 600 lít/ngày, mang lại doanh thu gần 65 tỷ đồng/năm.

Từ những bí quyết gia truyền, nhiều cơ sở và hợp tác xã chuyên sản xuất rượu đã được hình thành tại bảy thôn của Bằng Phúc, tạo việc làm và góp phần giảm nghèo bền vững. Các thương hiệu rượu men lá như Tam Sơn, Tô Hoài, Thanh Tâm hay Bằng Phúc đã dần có chỗ đứng trên thị trường.

Trong đó, Hợp tác xã Thanh Tâm là đơn vị tiêu biểu khi ứng dụng kỹ thuật chế biến và chưng cất truyền thống của người Tày để tạo ra sản phẩm rượu men lá đạt chuẩn OCOP 4 sao. Bà Nông Thị Tâm – Giám đốc HTX, cho biết trước đây rượu men lá chủ yếu nấu để phục vụ lễ, tết, đựng trong can nhựa, chum, vại và không có nhãn mác hay nhận diện.

“Từ khi có HTX và chương trình mỗi xã phường một sản phẩm OCOP, rượu men lá Bằng Phúc đã được đóng gói, mẫu mã đẹp mắt, nhận diện rõ ràng và được người tiêu dùng nhiều tỉnh, thành tin dùng”, bà Tâm nói.

Năm 2022, rượu men lá Thanh Tâm đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh, đủ điều kiện xuất khẩu sang Nhật Bản. Đến nay, HTX vẫn duy trì đơn hàng ổn định tại thị trường này, mở hướng phát triển mới cho nghề truyền thống.

Song song đó, nhiều hộ gia đình đã đăng ký hộ kinh doanh, đầu tư trang thiết bị và xây dựng nhà xưởng để mở rộng sản xuất, từng bước đưa nghề nấu rượu men lá phát triển theo hướng làng nghề. Điểm đặc sắc của rượu men lá Bằng Phúc nằm ở chất rượu thơm dịu, êm, không dùng hương liệu hay phụ gia, không gây nhức đầu nhờ được chưng cất thủ công từ những bánh men làm bằng dược liệu rừng.

Theo ông Hà Văn Kiên – Trưởng thôn Nà Hồng, khi rượu men lá trở thành hàng hóa, đời sống người dân cải thiện rõ rệt. Ông Kiên cho biết: “Thôn có 66 hộ với 278 nhân khẩu. Trước đây tỷ lệ hộ nghèo chiếm 50%. Nhưng từ khi làm nghề, tỷ lệ này giảm mạnh, hiện chỉ còn 6 hộ nghèo”.

Giải quyết việc làm cho lao động địa phương

Ông Triệu Quang Hùng, Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc, cho biết: Rượu men lá Bằng Phúc là sản phẩm đặc hữu được tạo nên từ phương pháp làm men truyền thống, quá trình lên men đặc biệt và nguồn nước riêng có của vùng núi Đồng Phúc.

Cùng với đó, tiểu vùng khí hậu đặc thù và cảnh quan thiên nhiên như một bức tranh thủy mặc đã tạo thêm lợi thế để địa phương thu hút đầu tư, hướng tới xây dựng Bằng Phúc thành làng nghề nấu rượu gắn với du lịch và định hướng xuất khẩu.

“Chúng tôi đã có phương án, trước mắt là xây dựng làng nghề, xây dựng nhãn hiệu tập thể, sau đó sẽ tập trung quảng bá đưa thương hiệu bay xa hơn”, ông Hùng nói.

Theo ông Nguyễn Đình Điệp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, việc HTX Thanh Tâm xuất khẩu rượu men lá sang thị trường Nhật Bản giúp người dân tự tin hơn vào nghề truyền thống của cha ông. Sự phát triển này cũng tạo thêm nhiều việc làm cho hội viên và nông dân trong xã.

Ông La Bảo Duy, nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bắc Kạn, nay là Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên, thông tin: Trước khi sáp nhập, khi Đồng Phúc còn là xã Bằng Phúc của huyện Chợ Đồn (tỉnh Bắc Kạn), Bảo tàng Bắc Kạn đã lập hồ sơ nghiên cứu để hướng tới việc công nhận nghề chế biến men lá của cộng đồng Tày Đồng Phúc là di sản văn hóa phi vật thể cấp tỉnh.

Ông Duy cho biết thêm: dựa trên các giá trị tri thức bản địa và ý nghĩa lịch sử – khoa học của nghề làm men lá, Bảo tàng Bắc Kạn đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm khai thác nghề theo hướng bền vững. Trong đó, công tác tuyên truyền sử dụng rượu có chừng mực, có văn hóa, đảm bảo sức khỏe cá nhân và cộng đồng được đặc biệt chú trọng bởi các cơ quan chức năng của tỉnh Thái Nguyên và xã Đồng Phúc.

* Trong bài có sử dụng âm thanh của tiết mục: Hòa tấu "Tiếng đàn quê hương" theo làn điệu Tằng nặm (Lưu Thủy) trên kênh Youtube Dân Ca Tày.
Biên tập và dàn dựng: NSUT Triệu Thủy Tiên - Nguyễn Bách
Biểu diễn: CLB Đàn và Hát dân ca Trung tâm Văn hóa tỉnh Lạng Sơn

Thính giả có thể nghe thêm các sản phẩm Radio Nông dân hấp dẫn khác tại đây.
Mọi thông tin góp ý, cộng tác bài vở xin gửi về địa chỉ e-mail: radionongdan@gmail.com

×