Cảnh báo nạn mua bán người sẽ gia tăng ở TP.HCM, sau sáp nhập

Chiều hướng gia tăng, phức tạp, khó kiểm soát

Báo cáo số 178/BC-SYT, do Sở Y tế TP.HCM ban hành đầu tháng 7/2025, báo cáo kết quả công tác phòng, chống mua bán người và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán giai đoạn 2021 – 2025 và định hướng đến năm 2030 trên địa bàn TP.HCM. Tại báo cáo này, Sở Y tế TP.HCM cho rằng, trong thời gian tới TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung, tình hình mua bán người ngày càng có chiều hướng gia tăng và phức tạp, khó kiểm soát.

Đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị, nhất là từ cấp cơ sở trong công tác phát hiện, tố giác các loại tội phạm liên quan đến mua bán người. Báo cáo cũng nhấn mạnh, cần sự tham gia của mọi người để giúp đỡ, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán tại địa phương; giúp nạn nhân sớm vượt qua sự mặc cảm, tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống.

Theo Sở Y tế TP.HCM, thì TP.HCM có mật độ dân số cao và số người nhập cư khá đông từ các tỉnh, thành phố khác đến tìm việc làm và mưu sinh, lập nghiệp. Đồng thời, là đầu mối giao thương của cả nước và quốc tế với nhiều bến xe, bến tàu, cảng biển và Cảng hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất. Điều này khiến cho tình hình mua bán người trên địa bàn thành phố có nhiều diễn biến phức tạp.

Chỉ tính riêng trong 9 tháng đầu năm 2024, các cơ quan chức năng đã phối hợp tiếp nhận và xác minh 56 trường hợp nạn nhân bị mua bán. Trong đó, lực lượng công an triệt phá 2 vụ mua bán người dưới 16 tuổi trong nội địa, bắt 16 đối tượng, giải cứu 52 nạn nhân; 1 vụ mua bán người ra nước ngoài, bắt 3 đối tượng, giải cứu 1 nạn nhân (do Campuchia trao trả).

Sở Ngoại vụ đã tiếp nhận, xác minh và giải quyết 114 trường hợp bảo hộ công dân với 95 đơn đề nghị giúp đỡ thân nhân ở nước ngoài. Đây là những trường hợp công dân Việt Nam nghi là nạn nhân bị mua bán, gặp khó khăn như bị mất tích, bị giam giữ, bị bạo hành, mất liên lạc với gia đình...

Trong đó, có 32 trường hợp, chiếm tỷ lệ 22% (đa phần là nam giới) cư trú tại thành phố bị dụ dỗ/bị lừa bán và cưỡng bức lao động ở nước ngoài, tập trung chủ yếu ở Campuchia, Trung Quốc...

Sáp nhập sẽ nhiều cơ hội lẫn thách thức

Sau khi sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của TP.HCM, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tỉnh Bình Dương thành thành phố mới có tên gọi là TP.HCM, với diện tích tự nhiên là 6.772,59 km2 (tăng 223,20%), quy mô dân số trên 14 triệu người (tăng 43%), tổng số đơn vị hành chính cấp xã là 168 xã, phường, đặc khu (tăng 64,71%).

Ông Nguyễn Tăng Minh – Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM nhận định: “Có thể thấy, sau khi sát nhập, là cơ hội để TP.HCM trở thành một siêu đô thị phát triển mạnh mẽ về hàng hải, công nghiệp, tài chính thương mại. Cùng với việc mở rộng địa bàn quản lý và dân số gia tăng nhanh sau sáp nhập, hợp nhất; không chỉ mở ra nhiều cơ hội phát triển cho thành phố, mà còn đặt ra nhiều thách thức rất lớn trong quản lý xã hội.

Đặc biệt là trong công tác phòng, chống mua bán người, tiếp cận, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán - một lĩnh vực khó khăn, tính chất phức tạp và nhiều thách thức trong công tác phối hợp, quản lý địa bàn”.

Ông Minh cho biết, từ ngày 1/3/2025, Sở Y tế tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn xã hội từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội. Trong đó, có nhiệm vụ tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán. Với vai trò là cơ quan chủ trì trong công tác hỗ trợ nạn nhân bị mua bán; đòi hỏi Sở Y tế cũng như các sở, ngành thành phố phải xây dựng lại các cơ chế phối hợp có liên quan với Công an, Bộ đội Biên phòng, Hội Liên hiệp Phụ nữ; các sở, ngành, quận, huyện và các tổ chức xã hội có liên quan phù hợp với các quy định hiện hành.

Tuy nhiên, việc xây dựng lại các cơ chế này cần có thời gian, sự thống nhất và hướng dẫn từ cấp Trung ương để hạn chế sự chồng chéo, bất cập, bỏ sót đối tượng trong công tác phối hợp, tiếp nhận, hỗ trợ theo quy định, không làm gián đoạn trong khâu tiếp nhận, hỗ trợ và theo dõi nạn nhân.

Phần lớn nạn nhân bị mua bán là những người có khó khăn về kinh tế hoặc sinh sống ở những nơi có hoàn cảnh khó khăn, trình độ hiểu biết pháp luật còn thấp; nhận thức, hiểu biết xã hội và các thủ đoạn tinh vi của tội phạm mua bán người còn hạn chế nên họ dễ trở thành mục tiêu bị dụ dỗ, lôi kéo của tội phạm mua bán người.

Mặt khác, do tâm lý mặc cảm, cam chịu, e ngại, xấu hổ, nỗi lo sợ bị trả thù... nên nhiều người không mạnh dạn trong việc tố cáo tội phạm và cũng không được địa phương giúp kịp thời trợ giúp.

Trong lúc đó, nguồn kinh phí phòng, chống mua bán người được phân bổ hằng năm cho Sở Y tế (thông qua Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội) bình quân khoảng 162,2 triệu đồng (811 triệu đồng/giai đoạn 5 năm 2021-2025).

Với nguồn kinh phí ít ỏi, nên thời gian qua, Sở Y tế gặp khó khăn trong công tác tổ chức đào tạo, tập huấn chuyên sâu, tổ chức các hội thảo chuyên đề hoặc tổ chức cho cán bộ tham quan, học tập kinh nghiệm về công tác phòng, chống mua bán người, công tác tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân tại các tỉnh bạn.

Hiện nay, công tác điều tra, giải cứu và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán gặp nhiều khó khăn trong việc phát hiện để kịp thời ngăn chặn hành vi phạm tội, từ đó gây khó khăn cho việc xác định, giải cứu người bị hại. Nguyên nhân là do các đối tượng tội phạm liên quan đến mua bán người hình thành nhiều đường dây, băng nhóm liên tỉnh, xuyên quốc gia với phương thức, thủ đoạn hoạt động phạm tội ngày càng tinh vi.

Có sự câu kết, móc nối chặt chẽ với nhau; đồng thời tội phạm mua bán người thường lợi dụng “sự đồng thuận của người bị hại” bằng hình thức đi du lịch, tham quan, ký kết làm ăn, xuất khẩu lao động, lấy chồng nước ngoài,... Nhưng khi đến nơi thì bị bán vào các ổ hoạt động mại dâm hoặc đưa vào đường dây lừa đảo xuyên quốc gia hoặc bị cưỡng bức lao động,...

Địa bàn rộng lớn cũng là một trong những khó khăn, thách thức đối với các cơ quan chức năng, các ngành, các cấp trong công tác tuyên truyền, tập huấn, vận động người dân, khó khăn trong công tác điều tra, khám phá và xử lý.

Theo thông tin từ Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (Bộ Công an), trong 6 tháng đầu năm 2024, cả nước xảy ra 39 vụ án liên quan đến hành vi mua bán người (tăng 18,2% so với cùng kỳ năm 2023). Lực lượng Công an đã khởi tố 35 vụ, 104 đối tượng về hành vi này.

×