Đại biểu Quốc hội "bắt bệnh" địa phương có vốn nhưng không tiêu được

Vẫn còn những nơi có vốn nhưng không tiêu

Chiều 21/4, Quốc hội khóa XVI tiếp tục thảo luận ở Hội trường về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch tài chính 05 năm quốc gia giai đoạn 2026-2030; Kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030; Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (Cao Bằng) cho rằng, tình trạng giải ngân chậm, không đồng đều giữa các bộ, ngành, địa phương vẫn còn tồn tại. Vẫn còn những địa phương có vốn nhưng không tiêu được, điều này đã phản ánh những điểm “nghẽn” mang tính hệ thống từ thể chế, thủ tục đến năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm của người đứng đầu.

Từ thực tiễn đó, bà An kiến nghị Chính phủ tiếp tục tập trung mạnh hơn vào hoàn thiện thể chế theo hướng đơn giản, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đi đôi với kiểm tra, giám sát, phân định rõ trách nhiệm, nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư và đặc biệt khơi thông tâm lý e ngại, sợ sai, tạo động lực cho cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Nhìn từ thực tế tại tỉnh Cao Bằng, bà An cho biết, tuyến cao tốc Đồng Đăng - Lạng Sơn, cao tốc Trà Lĩnh - Cao Bằng là dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Với lộ trình triển khai rõ ràng, giai đoạn 1 chuẩn bị từ năm 2020 - 2023 và giai đoạn thực hiện từ năm 2023 đến năm 2028, chia thành 2 giai đoạn đầu tư. Giai đoạn 1 đã được khởi công từ ngày 1/1/2024 và đến nay đã đạt khoảng 80% giá trị hợp đồng, cho thấy tiến độ được kiểm soát tốt, tạo niềm tin rất lớn cho nhân dân.

Đối với giai đoạn 2, Chính phủ đã có chỉ đạo rất kịp thời tại Thông báo số 43 ngày 13/2/2025, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý về nguyên tắc triển khai ngay giai đoạn 2. Đến ngày 19/8/2025, giai đoạn 2 đã chính thức được khởi công phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 trong năm 2026.

Những kết quả này, cho thấy khi có sự chỉ đạo sát sao và quan tâm vào cuộc của Trung ương, địa phương có quyết tâm chính trị cao, quyết liệt, cả hệ thống chính trị vào cuộc, doanh nghiệp đồng hành, nhân dân đồng thuận thì không có khó khăn nào là không thể vượt qua.

Vì vậy, bà An kiến nghị Quốc hội, Chính phủ cho phép dự án cao tốc Đồng Đăng - Lạng Sơn, cao tốc Trà Lĩnh - Cao Bằng giai đoạn 2 được đưa vào danh mục dự án chuyển tiếp của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.

Đồng thời, có cơ chế ưu tiên bố trí nguồn lực đủ mạnh, đủ ổn định để bảo đảm dự án được triển khai liên tục, không gián đoạn.

Có giải pháp khắc phục việc phân bổ vốn đầu tư chậm

Đại biểu Trịnh Trung Tín (An Giang) đề xuất tới Chính phủ một số nội dung:

Thứ nhất, Chính phủ xem xét tiếp tục cho kiểm tra và rà soát chỉ số ICOR do luôn ở mức cao như hiện nay. Điều này thể hiện hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thấp.

Ông cũng đề nghị tiếp tục rà soát thêm các nguyên nhân làm chỉ số tăng cao và kéo dài, đồng thời cần đánh giá kỹ, chỉ ra nguyên nhân, các giải pháp khắc phục, giảm chỉ số ICOR để đầu tư và sử dụng vốn có hiệu quả hơn.

Thứ hai, kiến nghị Chính phủ có giải pháp khắc phục việc phân bổ vốn đầu tư chậm, nhất là vốn đầu tư các chương trình mục tiêu quốc gia hàng năm.

Thứ ba, kiến nghị Chính phủ cần xem xét lại việc chỉ đạo, vì muốn hoàn thành nhanh các công trình dự án đầu tư dẫn đến dùng mệnh lệnh hành chính để đẩy nhanh tiến độ nhưng chưa quan tâm đến các yếu tố kỹ thuật, dẫn đến chất lượng công trình kém.

Thứ tư, kiến nghị Chính phủ sớm điều chỉnh định mức kinh tế kỹ thuật trong đầu tư công, đặc biệt là yếu tố về giá vật liệu xây dựng.

Hiện nay, các nhà thầu xây dựng đang rất khó khăn, giá cát, đá lên và rất khan hiếm về cát đá. Tuy nhiên, giá theo quy định để thực hiện thanh quyết toán thì không đồng bộ với giá thực tế.

Tại khu vực phía Nam, nhất là khu vực đồng bằng sông Cửu Long, rất khan hiếm và thiếu cát đá, do đó kiến nghị điều chỉnh sớm định mức kinh tế kỹ thuật về giá cát đá để tháo gỡ khó khăn trong đầu tư công.

×