Đầu tư cho y tế, giáo dục là khoản đầu tư chiến lược và hiệu quả cho giảm nghèo bền vững

Dù Quốc hội đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn và sát thực tế, công tác giảm nghèo bền vững vẫn đối mặt với không ít thách thức khi triển khai tại địa phương.

Tại buổi tọa đàm "Quốc hội đồng hành kiến tạo: Nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững" do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức, các chuyên gia đã chỉ ra những rào cản và giải pháp đột phá để người dân có thể giảm nghèo một cách thực chất và hiệu quả.

Cán bộ cơ sở phải là người truyền cảm hứng, khơi dậy ý chí thoát nghèo

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, việc chuyển sang cách tiếp cận giảm nghèo đa chiều hiện nay là một định hướng rất đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Cách tiếp cận này không chỉ là "cho con cá" (hỗ trợ trực tiếp) hay "cho cần câu" (cung cấp công cụ), mà cốt lõi là "trang bị năng lực" để người dân tự câu cá. Năng lực đó đến từ việc người dân được tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, thông tin.

"Anh phải tiếp cận được các dịch vụ mà nâng cao năng lực của con người. Ví dụ như phải tiếp cận được dịch vụ y tế, phải tiếp cận được giáo dục, phải tiếp cận được thông tin... những thứ giúp nâng cao năng lực của con người", TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

Ông cho rằng, khi người dân có sức khỏe, có tri thức, có thông tin, họ sẽ có năng lực để tự tạo sinh kế, tự vươn lên và quan trọng hơn là tự chống chọi với những rủi ro. Cách tiếp cận này cũng giúp tránh "khuyến khích ngược", tức là tình trạng một số người không muốn thoát nghèo để tiếp tục nhận trợ cấp. Khi sự hỗ trợ tập trung vào việc xây dựng năng lực, nó sẽ khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, biến người nghèo từ đối tượng thụ hưởng thành chủ thể của quá trình phát triển.

Đồng tình với TS. Nguyễn Sĩ Dũng, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Đại biểu Quốc hội khóa XIII chỉ rõ, tâm lý ỷ lại, trông chờ ở một bộ phận người dân chính là rào cản lớn trong công cuộc giảm nghèo. Điều này đòi hỏi cán bộ cơ sở phải là người truyền cảm hứng, khơi dậy ý chí vươn lên, giúp người dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Họ phải thực sự "cầm tay chỉ việc", đồng hành cùng người dân trong từng bước đi nhỏ nhất.

"Chủ trương, chính sách dù đúng đắn đến đâu cũng sẽ không thể đi vào cuộc sống nếu khâu tổ chức thực hiện yếu kém. Vấn đề chính của chương trình là hạn chế do chuyện năng lực tổ chức thực hiện ở địa phương. Phải nói thẳng như thế", bà An nói.

Theo bà An, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, từ khâu tuyển chọn, đào tạo đến đãi ngộ, chính là chìa khóa để tháo gỡ điểm nghẽn và đưa chính sách giảm nghèo vào thực tiễn một cách hiệu quả nhất.

Năng lực ở đây không chỉ là sự nhiệt tình, tâm huyết, mà bao gồm kiến thức tổng hợp về kinh tế, quản trị, sự thấu hiểu sâu sắc về điều kiện thổ nhưỡng, văn hóa, tập quán của địa phương.

"Một người cán bộ cơ sở giỏi phải biết làng mình, thôn xóm mình có thế mạnh gì, nên trồng cây gì, nuôi con gì, và quan trọng hơn là bán cho ai... Đó phải là tổ hợp tất cả kiến thức và kinh nghiệm từ thực tiễn", bà An nhấn mạnh.

Phát huy sức mạnh cộng hưởng từ "ba trụ cột" chính

Để giải quyết bài toán giảm nghèo bền vững, theo các chuyên gia, không thể chỉ dựa vào duy nhất một nguồn lực mà cần có sự phối hợp nhịp nhàng, tạo ra sức mạnh cộng hưởng từ "ba trụ cột" chính.

Cụ thể, nhà nước đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt, tạo ra môi trường thuận lợi thông qua việc xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu như đường sá, điện, internet... Đồng thời, ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi, và cung cấp nguồn lực ban đầu.

Doanh nghiệp là động lực lâu dài, tạo ra việc làm, khai thác các tiềm năng thương mại của địa phương, từ tài nguyên đến bản sắc văn hóa, du lịch...

Còn cộng đồng là nền tảng xã hội vững chắc, đóng vai trò để người dân chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và đặc biệt là nâng đỡ về tinh thần, tạo ra sự đoàn kết để cùng nhau vươn lên.

Để tiếp tục đẩy mạnh công cuộc giảm nghèo bền vững, PGS.TS Bùi Thị An đề xuất, Quốc hội và Chính phủ cần có những chính sách khuyến khích đủ mạnh để kêu gọi doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi có tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Thực tế cho thấy, các nhà đầu tư thường e ngại những khu vực này vì lợi nhuận thấp, do đó, sự hỗ trợ của Nhà nước là yếu tố then chốt và mang tính nền tảng.

Khi công nghiệp phát triển, việc làm ổn định sẽ được tạo ra, kinh tế địa phương được nâng lên. Điều này cũng tạo ra nhu cầu lao động, từ đó thúc đẩy người dân phải tự học hỏi, nâng cao kỹ năng để có thu nhập và cải thiện cuộc sống. Nếu không có giải pháp này, việc phát triển đồng đều sẽ rất khó khăn và dễ rơi vào tình trạng thiếu bền vững, "được hôm nay, mất ngày mai".

TS. Nguyễn Sĩ Dũng thì cho rằng Quốc hội trong nhiệm kỳ tới cần có những hành động quyết liệt và thực chất hơn. Ông đề xuất các đại biểu, các ứng cử viên ngay từ khâu tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử cần đưa ra những lời hứa, cam kết cụ thể với người nghèo và coi đó là kim chỉ nam cho hành động trong suốt nhiệm kỳ.

Bên cạnh đó, công tác lập pháp và giám sát cần được nâng lên một tầm cao mới. Quốc hội cần tiếp tục tổng kết, đánh giá và điều chỉnh Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững để phù hợp hơn với thực tiễn. Đặc biệt, việc "đánh giá tác động chính sách" phải được làm một cách thực chất và chất lượng hơn. Bất kỳ một dự án luật, một chính sách nào khi ban hành cũng phải phân tích rõ nó tác động đến người nghèo ra sao, để đảm bảo chính sách mang lại sự công bằng và không tạo ra những hệ lụy không mong muốn.

Cuối cùng, đầu tư cho y tế và giáo dục phải được xem là khoản đầu tư chiến lược và hiệu quả cho giảm nghèo bền vững.

"Sức khoẻ là vấn đề rất quan trọng. Có khi vươn lên được rồi nhưng mà anh ốm trở lại một cái thì lại lại trở về số 0. Tôi nghĩ rằng Tổng Bí thư Tô Lâm đã thúc đẩy những chuyện đó là rất đúng đắn. Bây giờ tính làm sao tất cả người dân mỗi năm được khám sức khoẻ một lần, khám ra bệnh thì được chữa. Bởi vì nếu không có sức khỏe thì quả thực là không có điều kiện để vươn lên đâu. Anh ốm sáng ốm, chiều ốm lặt vặt thì không làm được. Điều kiện để giảm nghèo bền vững thì gồm nhiều thứ nhưng chăm sóc sức khỏe của người dân là một vấn đề cần ưu tiên", TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

×