Dòng sông và những ngọn núi

Radio online: Dòng sông và những ngọn núi

Lần nào tôi cũng đứng trên lưng chừng núi ấy để ngắm nhìn sông Lô, như bao thiên niên kỉ đã qua, cứ mùa đông thì nước xanh trong như ngọc, mùa hè thì đỏ ngầu vì lũ. Lần gần nhất, tôi đứng ở đó và chợt nhận ra một điều: Cho dù về mặt hành chính có thay đổi thế nào đi nữa, tên gọi cũ cũng không còn, nhưng núi này, sông này vẫn vẹn nguyên không hề suy suyển. Nói vui là "chẳng ai có thể mang dòng sông của - tôi đi đâu được".

Bên kia, ngay đối diện tầm mắt tôi là một bản người Dao, bản Nùng Áng. Xưa người địa phương hay gọi họ là người Mán. Mấy cô Dao thỉnh thoảng xuất hiện bên này sông, mang một ít nông sản đi bán ở chợ huyện, hoặc đơn giản là bán cho mấy gia đình người Kinh quen biết. Các cô mặc áo quần xanh chàm, vấn khăn gọn ghẽ trên đầu, những tấm khăn viền đỏ, đi chân đất. Những bàn chân thô mộc, đầy vết gai cào, nhựa cây, những ngón chân bè ra. Điều đặc biệt là cô nào cũng tỉa lông mày hình vòng cung, nhỏ tí xíu, mảnh như sợi chỉ.

Người Dao ở quê tôi không nhiều, sống tập trung với nhau ở một vài làng bản, rất hiếm khi có một gia đình người Dao lọt giữa bản người Tày hoặc người Kinh. Căn bản là do khác tiếng nói, khác phong tục, khác tập quán canh tác. Người Tày trồng lúa nước, chăn nuôi gia súc gia cầm, đánh cá dưới sông suối... nên họ luôn ở dưới chân núi, nơi có nguồn nước dồi dào. Người Dao lại ở lưng chừng núi. Họ trồng lúa nương.

Lúa nương của người Dao cho ra thứ gạo ngon nhất trên đời mà tôi từng ăn. Bạn hình dung được không? Là lúa nhưng gieo hạt ở trên nương. Lúa cạn. Lúa nương hạt dẻo, mọng, thơm phức. Nấu một nồi cơm bằng gạo nương thì khi nó chín, hương thơm bay sang tận nhà hàng xóm. Nếp nương thì còn ngon hơn nữa. Hạt nếp to gấp đôi nếp đồng bằng, hạt hơi trong chứ không trắng đục, dẻo thơm thì thôi rồi. Tuy nhiên lúa nương năng suất thấp. Người Dao thường trồng thêm sắn, ngô và vài loại hoa màu.

Tôi đứng bên này sông nhìn sang nương của họ là từ phía Tây nhìn sang phía Đông. Những ngày mùa hè, buổi sáng nắng ở sườn núi bên kia, buổi chiều nắng bên này. Người Dao chặt những tàu cọ có cành dài, cắm ngay sau lưng để che nắng. Họ cứ cuốc, cào trong cái bóng mát tròn tròn đường kính tầm hơn 1 mét ấy, hết thì lại nhấc tàu cọ lên cắm tiếp. Hết buổi chiều có khi tàu cọ kịp di chuyển một lượt chiều ngang sườn núi rồi lại quay về, nhìn từ xa cứ hình dung như có đàn kiến nhỏ khuân những tảng thức ăn quá lớn, chầm chậm băng ngang qua những vạt nương dốc đứng.

Thính giả có thể nghe thêm các sản phẩm Radio Nông dân hấp dẫn khác tại đây.
Mọi thông tin góp ý, cộng tác bài vở xin gửi về địa chỉ e-mail: radionongdan@gmail.com

×