Bế tắc kéo dài, nguy cơ mất vốn tại loạt dự án thủy điện nước ngoài tại doanh nghiệp do EVN "khai sinh"

Lãi quý I/2026 vài chục triệu đồng

Công ty CP EVN Quốc tế (EVNI) vừa công bố kết quả kinh doanh Quý I/2026 với mức doanh thu bán hàng sụt giảm, đặc biệt trong bối cảnh doanh thu không đuổi kịp chi phí.

Theo đó, doanh nghiệp chỉ thu về 1,7 tỷ đồng doanh thu thuần, giảm 18,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá vốn bán hàng vẫn chiếm tỷ trọng 64,1%, đưa lãi gộp của EVNI chỉ còn hơn 375 triệu đồng. Chi phí quản lý doanh nghiệp còn cho thấy mức “phình” 45,8%.

Nguồn lực chủ yếu của EVNI đến từ doanh thu hoạt động tài chính, với mức ghi nhận gần 2 tỷ đồng trong kỳ, tăng mạnh 73% so với Quý I/2025. Do đó, lãi thuần của doanh nghiệp không âm mà về mức dương 101 triệu đồng.

Kết quả, cả Quý I/2026, EVNI chỉ thu về lãi ròng 81 triệu đồng, dù vậy, con số này cao gấp gần 5 lần so với mức 16,4 triệu đồng năm ngoái.

Về tổng tài sản, EVNI ghi nhận mức 452 tỷ đồng trong kỳ đầu năm 2026, gần như đi ngang so với năm ngoái.

Tài sản dài hạn chiếm 66,3%, ở mốc gần 300 tỷ đồng. Doanh nghiệp có 139 tỷ đồng các khoản đầu tư ngắn hạn, tương tự so với cùng kỳ năm trước.

Trước đó, Báo cáo tài chính năm 2025 của EVNI cũng cho thấy điểm sáng của Công ty không nằm ở mảng dịch vụ truyền thống mà đang ở hoạt động tài chính.

Theo đó, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2025 ghi nhận mức 11,6 tỷ đồng, tăng 6,3%, lợi nhuận gộp chỉ vỏn vẹn 1,6 tỷ đồng, giảm 16% so với năm kề trước.

Trong khi đó, doanh thu hoạt động tài chính ghi nhận 96,6 tỷ đồng vào năm 2025, tăng 42% so với năm 2024.

Do đó, dù chi phí quản lý doanh nghiệp tăng mạnh 45,3%, song lãi thuần của EVNI ghi nhận tăng trưởng 38,7% so với năm ngoái, lên mức 70 tỷ đồng.

Kết quả, Công ty mang về 54 tỷ đồng lãi ròng năm 2025, tăng nhẹ 7,1% so với năm kề trước.

Về doanh nghiệp, EVNI tiền thân là Công ty CP EVN Campuchia, do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và một số đơn vị trong EVN, cùng đối tác lớn khác. Vốn điều lệ tại thời điểm đó là 2.400 tỷ đồng, nhưng đã điều chỉnh về vốn thực góp vào năm 2016, còn 366,7 tỷ đồng.

Doanh nghiệp thành lập với mục đích triển khai các dự án năng lượng tại nước ngoài, chủ yếu tại Campuchia và Lào. Với mỗi dự án, Công ty tham gia góp vốn cùng đối tác trong và ngoài nước để trực tiếp điều hành dự án.

Tới cuối năm 2025, các cổ đông lớn của EVNI gồm Tổng công ty Phát điện 1, giữ 26,05%; Công ty cổ phần Nhiệt điện Phả Lại 19,30%; Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam 11,78%; Ngân hàng TMCP An Bình 10,31%; Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam 7,69%; và Tổng Công ty CP XNK và XD Việt Nam (VINACONEX) 5,83%.

Nguy cơ mất vốn đầu tư

Theo báo cáo thường niên năm 2025, EVNI đang quản lý các dự án gồm thủy điện Hạ Sê San 2, thủy điện Hạ Sê San 1/Sê San 5, Sê Kong và Nậm Mô 1.

Tuy nhiên, chỉ duy nhất dự án thủy điện Hạ Sê San 2 đã phát điện thương mại từ giữa tháng 12/2018 và thu về lũy kế cổ tức các năm 2019–2025 là 20,468 triệu USD, tương đương 485,7 tỷ đồng, đạt 210,2% giá trị vốn góp đã đầu tư.

Trong khi đó, các dự án còn lại đều lâm vào cảnh “tối tăm”, mất nhiều năm nhưng vẫn chưa tìm được đối tác để chuyển giao hoặc góp vốn đầu tư theo phương án của EVNI đề ra.

Ngược lại, dự án Hạ Sê San 1/Sê San 5 được EVNI quản lý theo Công văn số 5239/CV-EVN-TCCB&ĐT ngày 4/10/2007 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (cùng với dự án Hạ Sê San 2) bắt đầu gặp vướng mắc từ năm 2016, với khởi nguồn chỉ từ khoản phí khoảng 550 triệu đồng mỗi năm.

Theo đó, khi EVNI đề nghị gia hạn biên bản ghi nhớ, phía Campuchia yêu cầu nộp lệ phí 90 triệu Riel mỗi năm (tương đương khoảng 548 triệu đồng) để được gia hạn.

Tuy nhiên EVNI đề nghị miễn hoặc giảm khoản phí này do đặc thù dự án nằm trên biên giới, mỗi quốc gia có 50% diện tích mặt hồ. Doanh nghiệp đã gửi công văn vào các năm 2016, 2019, nhưng đến ngày 31/12/2025 vẫn chưa nhận được phản hồi.

Trong kế hoạch năm 2026, EVNI vẫn chưa tìm được phương pháp giải quyết triệt để Hạ Sê San 1/Sê San 5. Doanh nghiệp vẫn đồng thời đưa ra hai phương án tiếp tục tìm kiếm đối tác, hoặc chấm dứt hoạt động, dừng thực hiện vĩnh viễn.

Với thủy điện Sê Kong, dự án được triển khai trên cơ sở biên bản ghi nhớ năm 2009 giữa Bộ Công nghiệp, Mỏ và Năng lượng Campuchia và EVNI. Biên bản này hết hiệu lực vào giữa tháng 3/2016.

EVNI cho biết dù đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và nộp vào tháng 6/2012, nhưng phía Campuchia dừng gia hạn do lo ngại ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên và xã hội.

Tuy nhiên EVNI đưa ra góc nhìn khác, cho rằng nguyên nhân do Công ty không triển khai dự án thủy điện Hạ Sê San 2 mà chuyển giao và chỉ góp vốn 10%, ảnh hưởng đến các dự án điện tại Campuchia khiến phía nước này không gia hạn biên bản ghi nhớ.

Trong khi đó, dự án Nậm Mô 1 được ký biên bản ghi nhớ từ năm 2010 giữa EVNI và Lào. EVNI cho biết Bộ Năng lượng và Mỏ Lào chậm xem xét hồ sơ tiền khả thi dù Công ty nhiều lần kiến nghị qua các kênh ngoại giao và tìm giải pháp hợp tác hoặc chuyển giao nhưng chưa đạt hiệu quả.

Tới tháng 9/2025, ĐHĐCĐ EVNI đã thông qua chủ trương chấm dứt hoạt động, dừng vĩnh viễn đối với hai dự án Sê Kong và Nậm Mô 1, đồng thời giao HĐQT tiếp tục tìm đối tác để chuyển giao, thu hồi chi phí và ghi nhận tổn thất đối với hai dự án này.

Theo số liệu, tổng giá trị đầu tư thực tế tại Sê Kong ở Campuchia và Nậm Mô 1 ở Lào là 15,9 tỷ đồng, trong đó Sê Kong là 8,7 tỷ đồng và Nậm Mô 1 là 7,1 tỷ đồng.

Trong khi đó, tổng giá trị đầu tư tại dự án Hạ Sê San 1/Sê San 5 đến thời điểm lập báo cáo năm 2025 là 24,3 tỷ đồng. Khoản này hiện được ghi nhận tại mục chi phí xây dựng cơ bản dở dang và được kiểm toán nhấn mạnh trong báo cáo tài chính năm 2025.

Đáng nói, dù các dự án vướng mắc kéo dài nhiều năm, EVNI vẫn đưa ra nhận định lạc quan về khả năng chuyển giao các dự án trong tương lai.

×