Giải báo chí về nông nghiệp, nông dân, nông thôn: Nối dài những câu chuyện truyền cảm hứng của người đồng bằng

Năm 2025 là năm có nhiều sự kiện trọng thể của đất nước, trong đó có dấu mốc đặc biệt tròn 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sự kiện này được lãnh đạo Báo và Phát thanh, truyền hình Vĩnh Long quan tâm chỉ đạo, định hướng các phòng chuyên môn xây dựng kế hoạch nội dung tuyên truyền từ sớm và xa.

Loạt Ký sự truyền hình: "Đồng bằng sông Cửu Long 50 năm vươn ra biển lớn" được ekip đề xuất ý tưởng nội dung và triển khai thực hiện trên định hướng chủ điểm tuyên truyền này và mong muốn chuyển tải đến khán giả thông điệp về bãn lĩnh, trí tuệ, sự linh hoạt thích ứng, tư duy năng động đổi mới của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông nghiệp trở thành trụ cột quốc gia.

Nội dung trọng tâm của loạt ký sự được chọn lọc trên các lĩnh vực nông nghiệp chủ lực của vùng như: lúa gạo, trái cây, thủy sản và hơn hết chính là yếu tố con người. Một thế hệ cư dân trẻ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long bằng tri thức và tình yêu quê hương, xây dựng giá trị mới cho tài nguyên bản địa, giúp làng quê nông thôn đổi mới, làm giàu cho nông dân.

Quá trình triển khai loạt ký sự này có những thuận lợi như được lãnh đạo cơ quan tạo mọi điều kiện để ekip triển khai tiền kỳ. Do chọn đúng những nội dung chủ lực của vùng nên được các lãnh đạo địa phương ở các tỉnh thành nhiệt tình ủng hộ. Đặc biệt là nhờ có quá trình chuẩn bị kế hoạch chặt chẽ nên việc liên hệ, gặp gỡ nhân vật, tổ chức hình ảnh được tiến hành chỉnh chu. Ekip thực hiện cảm thấy may mắn khi được gặp, được nghe và được kể lại những câu chuyện thực tế sinh động về sự chuyển mình vươn ra biển lớn sau 50 năm thống nhất đất nước trên vùng đất chín rồng.

Khi thực hiện nội dung về Gạo ngon nhất thế giới, chúng tôi đã được gặp gỡ Anh hùng lao động Hồ Quang Cua, nhà khoa học của nông dân. Người luôn nặng lòng với câu chuyện tìm giá trị mới cho hạt gạo Việt. Trong căn phòng làm việc đơn sơ, giản dị, cũng là nơi ông miệt mài thực hiện mục tiêu khẳng định đẳng cấp gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế, chúng tôi được nghe ông kể say sưa về quá trình gần ba thập kỷ bền bỉ với việc nghiên cứu, lai tạo. Từ ST3 cho đến ST25 là một hành trình trải qua nhiều thất bại, gian truân để có thành quả ngọt ngào: gạo ST25 đã 3 lần được vinh danh là gạo ngon nhất thế giới.

Ở Con tôm và ngành hàng tỷ đô, thì ấn tượng nhất chính là câu chuyện nuôi tôm sinh thái hữu cơ của bà con nông dân vùng ven biển Sóc Trăng (nay thuộc thành phố Cần Thơ ) và Cà Mau. Ở đây, mối liên kết giữa doanh nghiệp và hộ nuôi được thiết lập để xây dựng thành công mô hình con tôm ôm cây lúa cho thành quả lúa thơm, tôm sạch. Chuyện nuôi tôm rừng ở vùng rừng ngập mặn Ngọc Hiển, Cà Mau, bà con vừa giữ rừng, vừa nuôi tôm sinh thái, hướng đến sự phát triển xanh, đưa Cà Mau trở thành địa phương có diện tích rừng ngập mặn lớn nhất nước và tôm sinh thái đang dần trở thành sản phẩm chiến lược trên thị trường xuất khẩu cho ngành hàng tỷ đô này.

Tập Trái ngọt miền Tây thật sự là câu chuyện mới về ngành hàng trái cây của vùng khi chuỗi logistics từng bước được hoàn thiện. Như cây dừa, doanh nghiệp liên kết cùng nông dân để xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ, đưa vào chế biến sâu và xuất khẩu mạnh trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Trong xu thế liên kết để nâng cao giá trị nông sản, khơi mở tiềm năng cho tài nguyên bản địa thì ở vùng đất khó Tri Tôn, An Giang đã có một bạn trẻ chịu nghĩ mới và làm khác để đất khó nở hoa. Chau Ngọc Dịu đã chọn cách đi cùng bà con nông dân Khmer làm nghề truyền thống nấu đường thốt nốt, thay đổi cách làm cũ, xây dựng thành chuỗi chế biến khép kín, trở thành đơn vị đầu tiêu và duy nhất của Việt Nam sản xuất sản phẩm từ thốt nốt đạt chuẩn hữu cơ Canada - USCOEA, Mỹ - USDA và Châu Âu - EU, xuất khẩu sang các quốc gia: Hàn Quốc, Ba Lan, Phần Lan, Nhật Bản và Anh Quốc.

Ngày càng nhiều bạn trẻ chọn trở về quê để đánh thức nghề truyền thống và làm giàu cho quê hương. Đôi vợ chồng Đình Ngãi và ChalThy ở Tiểu Cần, Trà Vinh (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) đã hồi sinh nghề lấy mật hoa dừa ở địa phương, ứng dụng hiệu quả khoa học công nghệ để chế biến đa dạng sản phẩm từ mật hoa dừa như đường, nước tương, mật hoa dừa cô đặc đạt chứng nhận OCOP 5 sao, tiêu thụ mạnh trong nước và xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới. Chọn con đường làm nông nghiệp hạnh phúc, các bạn không chỉ chế biến sâu đặc sản mà còn giúp cho bà con khơ me địa phương có thêm sinh kế mới, gia tăng thu nhập trên cùng đơn vị diện tích đất canh tác.

Qua mỗi câu chuyện đều cho thấy sự chuyển động mạnh mẽ của những ngành hàng chủ lực ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long từ lượng sang chất. Sau 50 năm đất nước thống nhất, sản vật miền Tây nâng tầm vượt biển, khẳng định thương hiệu và vị thế trên thị trường thế giới, đóng góp kim ngạch tỷ đô cho đất nước. Người miền Tây bản lĩnh, trí tuệ, thích ứng linh hoạt để hướng đến sự phát triển xanh, bền vững.

Qua thực tế thực hiện chương trình, đi sâu đi sát nhiều vùng quê nông thôn, ekip cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của công cuộc xây dựng nông thôn mới, bởi nhờ đó mà nông thôn mới khang trang, bà con hăng hái lao động, khởi nghiệp, phát triển ngành nghề truyền thống để từng bước nâng cao thu nhập, xây dựng nông thôn trở thành những miền quê đáng sống.

Đặc biệt, Nghị quyết số 19-NQ/TW về tam nông được các cấp cơ sở triển khai thực hiện nghiêm túc, tích cực, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, phát huy được vai trò đặc biệt quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn và khẳng định "nông nghiệp là lợi thế quốc gia, nông thôn là địa bàn kinh tế quan trọng, là nơi gìn giữ văn hóa hồn cốt của dân tộc, nông dân là lực lượng quan trọng và là chủ thể trong quá trình phát triển".

Về hình thức thể hiện, ekip chủ động sáng tạo cách thể hiện phù hợp với từng nội dung cho mỗi tập. Đặc biệt là phóng viên viết kịch bản, đồng thời cũng là người dẫn chương trình, hòa nhập vào từ khung hình, từng phân khúc của câu chuyện, lặn lội cùng nhân vật để kết nối và tạo cảm xúc chân thực cho người xem.

Mỗi đoạn phỏng vấn nhân vật sẽ được thực hiện trong bối cảnh thực tế tại đồng ruộng, vườn cây, ao cá, ao thu hoạch tôm, xưởng chế biến,… trang phục bình dị, cách dẫn dắt mộc mạc, nhân vật chia sẻ gần gũi, âm thanh thực tế chân thực là yếu tố giúp ký sự mang hơi thở cuộc sống và truyền tải thông điệp hiệu quả.

Là phóng viên gắn bó nhiều năm viết về Đồng bằng sông Cửu Long, chúng tôi cũng có những trăn trở khi nhiều loại nông sản vẫn chưa có đầu ra ổn định do cung vượt cầu. Ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, hạn mặn, thời tiết cực đoan ngày càng gay gắt, tạo nên nhiều thách thức mới. Đặc biệt chuỗi liên kết 6 nhà: Nhà nước, nông dân, nhà khoa học, doanh nghiệp, ngân hàng, nhà phân phối vẫn chưa được chặt chẽ.

Chuỗi cung ứng từ giống, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ vẫn còn đứt gãy. Những trăn trở này cũng sẽ tiếp tục là động lực để ekip suy nghĩ thêm nhiều góc nhìn mới về đề tài, nhằm có thể đưa chính sách gần hơn với cuộc sống, góp phần xây dựng nền nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long trở thành lợi thế quốc gia trong hội nhập quốc tế.

Chúng tôi cũng xin được trân trọng cảm ơn Ban Tổ chức Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam năm 2025 đã cho tác phẩm này được vinh danh, cũng như tạo điều kiện để ekip cũng như các anh em làm báo cả nước có cơ hội được gặp gỡ, trao dồi chuyên môn.

Những lời nhận xét chân tình từ Hội đồng giám khảo là sự khích lệ mạnh mẽ cho đội ngũ làm báo tiếp tục hành trình, lắng nghe, đi sâu, đi sát thực tiễn để sáng tạo nên nhiều tác phẩm báo chí chất lượng, khẳng định sức mạnh của báo chính chính thống trên mặt trận tuyên truyền, lan tỏa sâu rộng những câu chuyện đẹp, những mô hình hay, những con người tận tụy vì sự thịnh vượng của nông nghiệp Việt Nam.

Chúng tôi cũng cảm thấy vô cùng hạnh phúc bởi sau những chuyến đi dài thì những câu chuyện mà chúng tôi kể, qua cuộc thi này sẽ tiếp tục được nối dài, vùng Đồng bằng sông Cửu Long giàu tiềm năng và dư địa sẽ được kích hoạt phát triển bền vững.

×