Góp ý dự thảo Văn kiện Đại hội XIV: Chuyện sách giáo khoa và những trăn trở với vấn đề giáo dục

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương vừa tổng hợp kết quả triển khai việc tổ chức lấy ý kiến góp ý của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng.

Trong đó, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết một số ý kiến góp ý cho rằng, về kết quả 40 năm cần đi sâu đánh giá thêm về những tồn tại trong công tác cán bộ, lĩnh vực giáo dục và đào tạo, đặc biệt là việc xuất bản sách giáo khoa; việc học thêm, dạy thêm; về xây dựng nhà nước pháp quyền, hệ thống pháp luật chưa thật sự đồng bộ, thủ tục hành chính còn vướng mắc.

Góp ý về dự thảo Văn kiện trình Đại hội Đảng XIV, nhiều đại biểu Quốc hội cũng đã đề cập đến những bất cập trong lĩnh vực giáo dục hiện nay và đề nghị dự thảo Văn kiện cần có giải pháp cụ thể để giải quyết được những bất cập này.

Sách giáo khoa mới "phủ nhận sạch trơn" những ưu điểm của sách cũ

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí (đoàn ĐBQH TP.Hà Nội) đề cập đến nội dung xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới.

Theo đại biểu, chúng ta không còn là "đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo" mà đã có một trọng tâm đổi mới cơ bản. Đó là đổi mới chương trình, sách giáo khoa theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất.

Nhưng trên thực tế, việc đổi mới này lại theo kiểu "phủ nhận sạch trơn" những cái cũ nên chưa mang lại kết quả như mong đợi.

Cụ thể, chúng ta đổi mới sách giáo khoa nhưng hầu như không tiếp thu những điều tiến bộ, tốt của sách giáo khoa cũ, mà xây dựng lại những bộ sách giáo khoa hoàn toàn mới.

Theo đại biểu Nguyễn Anh Trí, những bộ sách giáo khoa được tạo ra từ nhiều thế hệ nhà khoa học. Nhưng sau đó chúng ta lại phủ nhận hết để dùng bằng những bộ sách giáo khoa mới. "Đây là một ý tưởng hay nhưng không phù hợp và không thực tiễn", đại biểu nhận xét.

Mới đây, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh việc quay trở lại dùng một bộ sách giáo khoa thống nhất. "Tôi thấy rất hợp lý, rất đúng đắn", đại biểu nói và mong rằng việc dùng một bộ sách sẽ khắc phục được những nhược điểm đã nêu.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Mạnh (đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) thẳng thắn đánh giá, trong nhiệm kỳ vừa qua, việc thực hiện cải cách những nội dung liên quan đến lĩnh vực giáo dục đều chậm và chưa đạt yêu yêu cầu.

Ví dụ như sách giáo khoa, một bộ sách giáo khoa thống nhất theo Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, Nghị quyết Quốc hội, nhưng đến thời điểm bây giờ mới bắt đầu tập trung vào để xây dựng một bộ sách giáo khoa thống nhất trong toàn quốc.

"Bao nhiêu năm vừa rồi, cả nhiệm kỳ vừa rồi, phụ huynh, học sinh, giáo viên phải lăn lộn, khổ sở trong việc đi lựa chọn sách, tìm sách, mua sách, rất lãng phí, việc này chúng ta phải đánh giá", ông Mạnh nói

Ông cũng chỉ ra những mâu thuẫn trong chính sách, ví dụ như chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai nhưng lại không đưa vào môn thi tốt nghiệp bắt buộc, làm giảm động lực học tập của học sinh.

Ngoài ra, các vấn đề như bạo lực học đường, phân luồng học sinh sau THCS vẫn chưa có báo cáo đánh giá cụ thể về hiệu quả để có hướng điều chỉnh phù hợp.

Đề xuất thành lập "Quỹ phát triển năng lực và học tập quốc gia"

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Nhị Hà (đoàn ĐBQH TP.Hà Nội) nhấn mạnh, để giáo dục thực sự là "quốc sách hàng đầu", cần phải xác định đây là một quyền cơ bản của người dân và là một dịch vụ công thiết yếu, không được thương mại hóa quá mức.

Bà chỉ ra một nghịch lý đáng lo ngại khi đầu tư công cho giáo dục có xu hướng giảm, trong khi xã hội hóa lại được đẩy mạnh nhưng thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng. Hệ quả trực tiếp là sự gia tăng bất bình đẳng về cơ hội học tập giữa các vùng miền và tình trạng học phí tăng nhưng chất lượng không tăng tương xứng.

"Chúng ta cần đẩy mạnh đầu tư công cho lĩnh vực giáo dục, phải có chỉ tiêu cụ thể", bà Trần Thị Nhị Hà nói.

Bà Nhị Hà cho hay, các báo cáo đều nhận định đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chưa gắn kết với thị trường lao động. Nguyên nhân là chúng ta còn thiếu một Khung năng lực Quốc gia thống nhất - công cụ để kết nối giáo dục, đào tạo nghề và việc làm.

Nữ đại biểu kiến nghị trong Chương trình hành động cần bổ sung rõ định hướng xây dựng Khung năng lực Quốc gia gắn với chuẩn đầu ra ngành nghề và Khung trình độ Quốc gia. Hiện Việt Nam mới chỉ có Khung trình độ Quốc gia tập trung chủ yếu vào trình độ bằng cấp, trong khi đó Khung năng lực Quốc gia gắn với việc mô tả năng lực, kỹ năng và hành vi nghề nghiệp thì đang thiếu.

"Muốn thay đổi được tư duy tuyển dụng theo bằng cấp thì phải xây dựng Khung năng lực Quốc gia làm căn cứ để thực hiện việc tuyển dụng. Đây là nền tảng để chuẩn hóa chất lượng nhân lực Việt Nam, bảo đảm tính liên thông, hội nhập và thích ứng với chuyển đổi số", bà Trần Thị Nhị Hà nói.

Bên cạnh đó, cả 3 báo cáo văn kiện đều thống nhất chủ trương "xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy học tập suốt đời" tuy nhiên, chủ trương này chưa được cụ thể hóa trong Chương trình hành động.

"Chúng ta nói về học tập suốt đời nhưng thực tế hầu hết người Việt Nam chỉ học hết bậc đại học (khoảng trên 20 tuổi), nguyên nhân vì chúng ta chỉ có chính sách hỗ trợ học phổ thông, học đại học nhưng không có chính sách hỗ trợ học tập suốt đời", bà Hà nói.

Từ đó, nữ đại biểu đề xuất đưa vào trong Chương trình hành động phải có những giải pháp cụ thể như thành lập "Quỹ phát triển năng lực và học tập quốc gia" để tài trợ cho người dân học và chuyển nghề như một số quốc gia trên thế giới.

Nhận định "xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại ngang tầm với khu vực và thế giới" là một quan điểm rất đúng, nhưng theo đại biểu Quốc hội Mai Văn Hải (đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa), chương trình giáo dục phổ thông mới phải chú trọng vấn đề phát huy năng lực của người học. Ngoài ra, cần đặc biệt chú trọng đến giáo dục truyền thống lịch sử của dân tộc và địa phương.

Cạnh đó, ông Hải cũng đề xuất cần có chính sách về phát triển giáo dục, con người, đặc biệt chính sách về vùng miền để thu hẹp được khoảng cách phát triển giáo dục giữa miền núi và miền xuôi, đảm bảo sự tiếp cận bình đẳng.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh sự cần thiết phải có những chính sách vượt trội để phát triển giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, biến các trường đại học, cao đẳng thành những trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo , từ đó cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

"Tôi đề nghị trong văn kiện cũng nên nghiên cứu để có chủ trương trong việc phát triển giáo dục nghề cũng như giáo dục đại học", đại biểu đoàn Thanh Hoá nói.

×