Kiểm soát chặt công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm từ 1/4/2026

“Chặn từ đầu” công nghệ gây ô nhiễm

Một trong những điểm siết đáng chú ý của luật mới nằm ở khâu thẩm định công nghệ ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Khoản 2 Điều 13, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ quy định rõ: các dự án sử dụng công nghệ thuộc diện hạn chế chuyển giao hoặc có nguy cơ tác động xấu đến môi trường bắt buộc phải được thẩm định hoặc có ý kiến về công nghệ trước khi được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Nói cách khác, những công nghệ tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm sẽ không còn “cửa” đi vào nếu không vượt qua bước kiểm tra ban đầu này.

Không dừng ở đó, vòng kiểm soát tiếp tục được siết chặt ở bước quyết định đầu tư. Khoản 3 Điều 13, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ tiếp tục yêu cầu: các dự án xây dựng có sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao hoặc có nguy cơ gây tác động xấu đến môi trường phải được thẩm định công nghệ trước khi phê duyệt .

Đáng chú ý, luật không chỉ dừng ở “tiền kiểm” mà còn kiểm soát cả trong quá trình thực hiện dự án. Khoản 4 Điều 13 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ nêu rõ: nếu dự án đã được phê duyệt nhưng có thay đổi nội dung công nghệ, đặc biệt là công nghệ có yếu tố rủi ro, thì phải thực hiện thẩm định lại .

Quy định này nhằm tránh tình trạng “xin một đằng, làm một nẻo” – thay đổi công nghệ sau khi đã được cấp phép.

Song song với đó, cơ chế giám sát cũng được tăng cường xuyên suốt. Khoản 1 và Khoản 2 Điều 21, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ yêu cầu việc ứng dụng công nghệ trong dự án đầu tư phải được kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình triển khai, bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật .

Như vậy, từ khâu xét duyệt đến triển khai, công nghệ đều nằm trong “tầm kiểm soát”, hạn chế tối đa nguy cơ đưa công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm vào Việt Nam.

Mở đường cho công nghệ xanh, công nghệ cao

Ở chiều ngược lại, luật mới không chỉ “siết” mà còn “mở” rất mạnh để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Trước hết, về khái niệm, khoản 5a Điều 2, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ lần đầu tiên bổ sung định nghĩa “công nghệ xanh” là công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, thân thiện môi trường .

Việc luật hóa khái niệm này tạo nền tảng pháp lý để ưu tiên lựa chọn công nghệ trong các dự án đầu tư.

Tiếp đó, định hướng chính sách cũng được xác lập rõ ràng hơn. Khoản 3 Điều 3, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ nhấn mạnh ưu tiên chuyển giao công nghệ cao, công nghệ sạch, công nghệ xanh, đặc biệt với các dự án trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia .

Cùng với đó, khoản 5 Điều 3, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ yêu cầu thúc đẩy lan tỏa công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp trong nước, qua đó nâng cao năng lực công nghệ nội địa .

Đây được xem là điểm mới mang tính “đòn bẩy”, giúp doanh nghiệp Việt không chỉ tiếp nhận mà còn làm chủ công nghệ.

Ở góc độ hỗ trợ, chính sách ưu đãi cũng được mở rộng đáng kể. Điều 35, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ quy định Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các quỹ đổi mới công nghệ, hệ sinh thái khoa học công nghệ và các chương trình hỗ trợ khác nhằm thúc đẩy ứng dụng, đổi mới công nghệ

Bên cạnh đó, cơ chế góp vốn bằng công nghệ quy định tại Điều 8 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ cũng tiếp tục được khuyến khích, mở đường cho việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Có thể thấy, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ lần này đã thiết lập một “bộ lọc kép”: siết chặt công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm ngay từ đầu, đồng thời mở rộng không gian cho công nghệ xanh, công nghệ cao phát triển. Đây là bước đi quan trọng để Việt Nam chuyển sang mô hình tăng trưởng bền vững, giảm phụ thuộc vào công nghệ cũ và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

×