Món ăn nhà nghèo thủa xưa ở Nghệ An nay là đặc sản đạt sao OCOP, bán đắt như tôm tươi, ra mẻ nào hết mẻ đó

Chả dam món ăn nhà nghèo thủa xưa, nay nổi tiếng rần rần, nhà nào cũng tìm mua

Làng Tân Nhượng ở xã Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An (địa phận huyện Hưng Nguyên trước đây) từ bao đời nay vẫn gắn liền với cái tên làng chả dam.

Ngôi làng nổi tiếng cũng bởi món chả dam ngon không nơi nào sánh kịp. Cái tên làng chả dam cũng in đậm trong ký ức của nhiều thế hệ người dân nơi đây.

Chỉ cần nghe tên làng chả dam là người ta nhớ ngay đến một thời cái nghèo, cái đói bủa vây dân làng.

Trong những năm tháng thiếu ăn, những người mẹ, người bà nơi làng quê ấy đã bất đắc dĩ sáng tạo ra món chả dam.

Món ăn dùng để cải thiện bữa ăn hàng ngày. Người dân ra ruộng bắt cua đồng (người dân nơi đây gọi là con dam), ốc về chế biến thành thức ăn với rau dưa quanh vườn.

Thời xưa con ốc, con cua ngoài đồng nhiều vô kể. Cua được chế biến thành đủ món từ nấu canh, rang mặn, nước cua muối. Khi ăn không hết, người dân ở đây còn nghĩ ra món chả dam.

Chả dam ngày ấy chỉ là hỗn hợp cua đồng giã nhuyễn, lọc kỹ, trộn bột khoai, gia vị rồi nướng hoặc kho mặn để ăn dần trong mùa giáp hạt.

Cứ thế, những mùa đói lay lắt của người dân vùng quê này trôi qua nhọc nhằn nhờ món chả dam. Chả dam cũng là món ăn cứu đói của dân nghèo.

Khi kinh tế phát triển, bữa ăn của người dân cũng ngày càng đủ đầy. Món chả dam dần vắng bóng trên mâm cơm và trôi vào dĩ vãng.

Lớp trẻ ngày nay dường như không biết đến món ăn “cứu đói” gắn với biết bao thế hệ một thời này.

Phục hồi món chả dam trứ danh thành sản phẩm Ocop 3 sao, đắt hàng không ngờ

Cuối năm 2022, chị Trần Thị Hậu (trú tại xóm Hưng Đạo 7, xã Hưng Nguyên) đã mạnh dạn khởi nghiệp bằng việc khôi phục món chả dam truyền thống để xây dựng thành sản phẩm Ocop.

Ngay từ khi đưa ra ý tưởng “hồi sinh món ăn cứu đói” tưởng chừng đã bị lãng quên này vấp phải không ít hoài nghi và ý kiến trái chiều.

Không nản lòng, chị bắt đầu lên kế hoạch tìm hiểu, thử nghiệm và từng bước phục dựng món ăn của thời nghèo khó với mong muốn biến nó thành sản phẩm hàng hóa đặc trưng của địa phương.

Sau nhiều lần thất bại, chị Hậu tìm ra được công thức hoàn chỉnh cho miếng chả dam. Nếu như ông bà xưa thường sử dụng bột khoai để trộn vào chả thì nay chị Hậu lại quyết định thay thế bằng bột gạo.

Chị Hậu chia sẻ, khâu chuẩn bị nguyên liệu làm chả dam rất công phu. Cua đồng sau khi rửa sạch, xóc muối, bỏ mai và yếm rồi xay, lọc nước; phối hợp cùng thịt lợn nạc, bột gạo tẻ, lòng đỏ trứng gà, hạt tiêu, gừng, ớt cay, lá nghệ, lá gừng và đặc biệt là vỏ quýt khô.

Tất cả được phối trộn theo tỉ lệ chặt chẽ để tạo thành hỗn hợp nhuyễn, mịn và có độ sánh phù hợp. Chả được tạo hình bằng khuôn, đảm bảo trọng lượng 250g/chiếc, sau đó nướng trên lá chuối tươi.

Đây là công đoạn nhanh nhất, song đòi hỏi người làm phải nhanh tay lật đều miếng chả, điều chỉnh nhiệt độ lửa theo độ chín để chả chín vàng đều cả 2 mặt.

Chả dam được nướng trên lá chuối, nên khi chín giữ trọn vị béo ngậy, thơm nồng, hấp dẫn cả những thực khách khó tính nhất. Không chỉ người dân trong vùng, nhiều người quê Hưng Nguyên làm ăn xa xứ nghe tin cũng liền đặt mua để tìm lại hương vị cũ.

Mỗi miếng chả dam đã sơ chế có thể để ngăn mát hoặc ngăn đông tủ lạnh, sử dụng dần, khách có thể chiên hoặc nướng theo ý thích của khách hàng. Chả dam được chính khách hàng ăn thử rồi chia sẻ trên mạng xã hội, thành món ăn “lạ miệng” được nhiều người ưa chuộng. Cuối năm 2024, món chả dam của chị Hậu được công nhận đạt chuẩn sản phẩm Ocop 3 sao.

Thương hiệu chả dam được xây dựng, đơn hàng ngày một nhiều. Hiện, chị Hậu bán chả dam với giá 50.000 đồng/miếng.

Trao đổi với phóng viên Dân Việt, ông Phan Xuân Hiệp – Chủ tịch Hội Nông dân xã Hưng Nguyên cho biết: “Cơ sở chế biến chả dam của chị Hậu hoạt động rất hiệu quả, thành công khôi phục lại món ăn truyền thống của quê hương, tạo sinh kế cho 4 lao động, bao tiêu nguồn cua đồng cho người dân trong vùng....

"Hiện chị Hậu đang tiếp tục lên kế hoạch tiếp cận các nhà hàng trong khu vực để giới thiệu và tìm nguồn tiêu thụ lâu dài, ổn định cho sản phẩm. Hội Nông dân xã cùng các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương thường xuyên quan tâm, động viên, hỗ trợ chị Hậu trong quá trình xây dựng thương hiệu, tiêu thụ sản phẩm. Chả dam hiện cũng là một trong những sản phẩm Ocop nổi bật tại địa phương, đầu ra rất tốt”, ông Hiệp cho biết thêm.

×