Một bà giám đốc Việt Nam "sáng chế" ra loại lụa cao cấp mặc mát, sang, xịn, mịn, cả làng phục lăn

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km, Phùng Xá (thuộc xã Hồng Sơn, thành phố Hà Nội) được biết đến là một làng nghề truyền thống chăn tằm dệt lụa lâu đời.

Giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, làng nghề dệt lụa Phùng Xá vẫn giữ được cho mình một nhịp đập riêng, bền bỉ.

Nơi đây còn được Nhạc sĩ Đoàn Bổng ưu ái đưa vào trong câu hát “Dòng sông Đáy quê em/Sông trăng hay sông lụa/Nong kén vàng như lúa/Tròn vạnh một góc trời…”.

Đây cũng là nơi ra nghệ nhân ưu tú Bà Phan Thị Thuận - người đầu tiên dệt thành công lụa tơ sen tại Việt Nam.

Ở tuổi ngoài 70, khi nhiều người đã chọn an hưởng tuổi già, nhưng Nghệ nhân Phan Thị Thuận vẫn ngày ngày miệt mài bên nong tằm, khung dệt, tấm lụa.

Bà chính là người đầu tiên tại Việt Nam kiên trì "rút ruột" những cuống sen tưởng chừng bỏ đi để se thành sợi, dệt nên thứ lụa tơ sen độc nhất vô nhị, mang hương thơm tinh khiết của đất trời.

Không dừng lại ở đó, bà còn sáng tạo ra kỹ thuật "bắt" con tằm tự nhả tơ thành những tấm kén phẳng, mở ra một hướng đi hoàn toàn mới cho việc sản xuất chăn, gối tơ tằm tự nhiên.

Theo đó, năm 2017, lần đầu tiên bà Thuận bắt đầu nghiên cứu làm lụa tơ sen, nhưng sản phẩm đầu chưa ưng ý sau khi đánh giá qua quá trình sử dụng.

Sau nhiều thử nghiệm, hiện nay sản phẩm lụa sen của bà Thuận được đánh giá có chất lượng tốt, độc đáo.

"Hai năm sau sản phẩm lụa tơ sen hoàn thiện, được đưa ra thị trường. Tuy nhiên, mỗi sản phẩm làm từ lụa sen tốn rất nhiều công sức và thời gian nên chỉ những người sành về lụa mới dám dùng hoặc đặt hàng mua", bà Thuận chia sẻ.

Hàng năm, từ tháng 5 đến 9, mùa sen bắt đầu là gia đình bà Thuận bước vào công đoạn khai thác tơ sen. Thân cây sen khi còn tươi đều có thể cho ra sợi tơ. Bên cạnh nhiều đầm sen nhà trồng, bà còn đi khắp nơi trong và ngoài huyện tìm đầm sen đặt hàng làm nguyên liệu.

Chia sẻ về quá trình làm lụa từ sen, bà Thuận bảo: "Mỗi thân sen về được đưa vào bể rửa sạch bùn và tuốt hết gai để thuận thiện cho quá trình rút sợi".

Để lấy được tơ sen, người thợ phải dùng dao khứa xung quanh cuống sen, rồi dùng tay vặn và kéo tơ, ve cho sợi tơ sen tròn lại. Mỗi thân sen làm ra một mét sợi tơ.

Thợ thạo việc rút trung bình 200 cuống lá sen một ngày.

Đối với loại lụa từ tơ tằm, bà Thuận cho biết: "Trước đó, thấy con tằm cũng có thể tự đan kén, tôi quyết định “huấn luyện” tằm thành thợ dệt. Mình rút ngắn được rất nhiều công đoạn. Người nông dân chỉ phải nuôi con tằm thôi. Đây cũng là cơ duyên giúp tôi nghĩ ra công nghệ “con tằm tự dệt”.

Được sinh ra trong gia đình có nghề truyền thống cùng với tình yêu quê hương sâu nặng, nghệ nhân Phan Thị Thuận tâm sự rằng có một tình cảm rất lớn đối với đồng quê, với những người con làng nghề.

Nghệ nhân Phan Thị Thuận chia sẻ: “Tôi rất kỳ vọng vào thế hệ trẻ, vì vậy tôi không chỉ dạy các cháu thành thạo nghề mà còn truyền lửa, truyền động lực cho các cháu gìn giữ được nghề cổ truyền của cha ông, giúp các cháu thêm yêu làng quê và tự hào về nơi mình sinh ra.

Tôi mong ước nghề dệt lụa của làng Phùng Xã mình ngày càng khẳng định được chỗ đứng trên thị trường, đem lại kinh tế cho dân làng phát triển, gìn giữ được làng nghề không bị mai một”.

Hơn 10 năm hoạt động, Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức do bà làm Giám đốc đã có hệ sinh thái sản phẩm từ tơ tằm, tơ sen: tơ, lụa, bông tẩy trang, khăn tay, khăn choàng, khăn quàng cổ, chăn, vỏ gối… Các sản phẩm có mức giá đa dạng, tùy theo độ kỳ công, từ hàng chục nghìn đến hàng chục triệu đồng.

Trong đó, sản phẩm “chăn tơ tằm tự dệt” đã được chứng nhận OCOP 5 sao từ tháng 6 năm 2023 và đang tiếp tục làm hồ sơ duy trì. Nhiều sản phẩm khác như gối tơ sen, khăn lụa tơ sen, tranh lụa tơ sen, khăn lụa tơ tằm, áo bông tơ tằm… đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao và được đánh giá có tiềm năng OCOP 5 sao.

Tin tưởng chất lượng sản phẩm, nhiều công ty, khu du lịch tại các tỉnh, thành trên cả nước đã tìm đến để đặt mua sản phẩm. Nhiều mẫu thiết kế của doanh nghiệp được khách hàng ưa thích, hỗ trợ quảng bá, giới thiệu tại nhiều quốc gia như Nhật, Đức, Saudi Arabia, Anh...

Một số hình ảnh phóng viên ghi nhận quá trình làm lụa từ sen và tơ tằm tại Công ty của bà Thuận:

×