Tọa đàm: "Một số kết quả thực hiện chủ trương, chính sách bố trí ổn định dân cư trong giai đoạn hiện nay"

Ông Chu Hoàng Nguyện – Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai chia sẻ thêm:

Với tỉnh Lào Cai trong thời gian qua đã có trên 1.000 hộ được bố trí sắp xếp dân cư. Cơ bản các hộ được đảm bảo đời sống, sản xuất trong quá trình sắp xếp dân cư. Các dự án tập trung cơ bản có hiệu quả tốt trong việc bố trí sắp xếp đời sống cho người dân, an ninh chính trị, trật tự xã hội được nâng lên rõ rệt, đặc biệt các dự án sắp xếp dân cư vùng biên giới.

Quá trình thực hiện các chương trình để hỗ trợ cho người dân trước hết là có sự đồng thuận, sự vào cuộc của người dân hết sức quan trọng. Quá trình thực hiện này, các đơn vị Nhà nước đã phối hợp hết sức chặt chẽ với cấp uỷ, chính quyền địa phương để xây dựng các chương trình, kế hoạch trên cơ sở sự tham gia, sự thống nhất của người dân trên địa bàn địa phương. Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, các chương trình của Đảng, Nhà nước đang hỗ trợ rất lớn cho người dân và địa phương.

Riêng ở Lào Cai, tỉnh đang thực hiện đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Trong giai đoạn 2005 đến tháng 9/2022, các địa phương nhất là tại các tỉnh Tây Nguyên đã bố trí ổn định cho hơn 48.000 hộ dân di cư tự do. Hiện nay tình trạng di dân tự do vẫn diễn ra, nhưng với số lượng không nhiều. Trong 9 tháng đầu năm 2022 có tổng số 22 hộ. Tuy nhiên, theo kết quả rà soát của các tỉnh, đến nay tổng số hộ dân di cư tự do đang ở phân tán tại các địa phương, cần được sắp xếp, bố trí ổn định theo quy hoạch trong thời gian tới là hơn 16 nghìn hộ, tập trung nhiều tại các tỉnh Tây Nguyên như: Đăk Lăk, Đăk Nông, Lâm Đồng… 

Trong thời gian tới chúng ta sẽ có kế hoạch cụ thể để sắp xếp, ổn định cho các hộ dân di cư tự do. Về vấn đề này, ông Vũ Văn Tiến chia sẻ:

Đến thời điểm này, chúng ta còn 16.983 hộ dân di cư tự do, tồn tại ở 10 địa phương: Hòa Bình, Điện Biên, Lai Châu, Nghệ An, Đắk Nông, Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng, Bình Thuận, trong đó tập trung lớn ở Tây Nguyên.

Thời gian qua chúng ta triển khai 82 dự án với tổng số 5.900 tỷ đồng. Hiện đã hoàn thành triệt để 41 dự án với 17.740 hộ, còn 41 dự án dở dang với 8.582 hộ.

Ngày 28/11/2022 vừa qua, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị Sơ kết thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP về ổn định dân DCTD và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường. Hội nghị đã kiến nghị và đề xuất một số giải pháp tiếp tục bố trí ổn định dân DCTD, cụ thể:

- Nâng cao năng lực quản lý của chính quyền địa phương.

- Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm chỉnh các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác bố trí ổn định dân di cư tự do bằng nhiều hình thức tuyên truyền, để người dân tại chỗ và dân di cư tự do nâng cao hiểu biết, thực hiện nghiêm chỉnh chính sách pháp luật của nhà nước, vận động nhân dân phát huy tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc để cùng nhau xây dựng quê hương, đất nước.

- Tăng cường thực hiện đồng bộ các giải pháp, nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết số 22/NQ-CP; gắn trách nhiệm của các cấp chính quyền (cả nơi đi, nơi đến), đặc biệt là người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ ổn định dân cư, không để tiếp tục diễn ra tình trạng dân di cư tự do. Quản lý dân cư; xử lý kịp thời các điểm nóng về tranh chấp đất đai, kích động lôi kéo đồng bào di cư tự do, phá rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

- Chỉ đạo các địa phương khẩn trương hoàn thiện và ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ để thực hiện các nội dung, giải pháp của Chương trình bố trí dân cư tại địa phương; tập trung ưu tiên bố trí vốn, không phân tán, dàn trải, đẩy nhanh tiến độ nhằm hoàn thành dứt điểm các dự án dở dang và các dự án mới, đặc biệt là các dự án cấp bách, bảo đảm phát huy hiệu quả các dự án và hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư.

- Gắn trách nhiệm của người đứng đầu trong vấn đề dân di cư tự do.

- Cần ưu tiên, bố trí các nguồn vốn hợ lý. Lồng ghép bố trí nguồn lực từ các Chương trình, dự án phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, đặc biệt 03 Chương trình MTQG để chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ, ứng dụng các biện pháp canh tác bền vững, thâm canh, tăng vụ, nâng cao năng xuất, chất lượng sản phẩm. Đồng thời, tổ chức đào tạo nghề, nâng cao trình độ sản xuất; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển vùng nguyên liệu; gắn đào tạo nghề với nhu cầu sản xuất của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn. Phát triển kinh tế trang trại, tổ hợp tác và hợp tác xã; khuyến khích và thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn nông thôn; phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống lâu dài cho các hộ dân di cư tự do.

- Tăng cường công tác quản lý đất đai có nguồn gốc từ các nông, lâm trường; tập trung rà soát, đánh giá đúng thực trạng sử dụng đất và nghiên cứu giải pháp điều chỉnh diện tích đất sử dụng không hiệu quả để thực hiện các dự án bố trí ổn định dân di cư tự do.

 Chính quyền các cấp cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác ổn định dân cư; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động trong công tác bố trí ổn định dân cư, đặc biệt là bố trí dân cư vùng thiên tai, biên giới, ổn định dân DCTD; coi đây là nhiệm vụ chính trị trước mắt và lâu dài của cả hệ thống chính trị để tập trung thực hiện có hiệu quả nhằm phát triển sản xuất, ổn định đời sống lâu dài cho người dân, phát triển KT-XH trên địa bàn cả nước.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp, nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao tại Nghị quyết số 22/NQ-CP và Quyết định số 590/QĐ-TTg; gắn trách nhiệm của các cấp chính quyền (cả nơi đi, nơi đến), đặc biệt là người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ ổn định dân cư, không để tiếp tục diễn ra tình trạng DCTD.

Căn cứ tình hình thực tế của địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng và ban hành theo thẩm quyền hoặc trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện các nội dung, nhiệm vụ Chương trình.

Rà soát, tổng hợp bổ sung các dự án bố trí dân cư vào kế hoạch đầu cư công trung hạn, trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định; chủ động bố trí nguồn vốn từ ngân sách địa phương, kết hợp lồng ghép nguồn vốn của các chương trình, dự án và nguồn vốn hợp pháp khác trên địa bàn để triển khai thực hiện Chương trình; tập trung ưu tiên bố trí vốn, tránh đầu tư dàn trải, đẩy nhanh tiến độ nhằm hoàn thành dứt điểm các dự án dở dang, đặc biệt là các dự án bố trí dân cư cấp bách, bảo đảm phát huy hiệu quả đầu tư.

Ưu tiên bố trí lồng ghép nguồn vốn từ các Chương trình MTQG, các chương trình, dự án hiện có trên địa bàn hỗ trợ đầu tư, phát triển sản xuất nâng cao năng xuất, chất lượng sản phẩm vùng bố trí ổn định dân cư, tạo việc làm từng bước nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống lâu dài. Nếu không không đất sản xuất, thu nhập sẽ xảy ra tình trạng, bà con đến nơi ở mới không có đất sản xuất, công việc lại quay về nơi cũ chặt phá rừng, nhiều hệ lụy liên quan...Làm sao để bà con đến nơi ở mới có kế sinh nhai, mô hình cho thu nhập tốt hơn, điều kiện sống tốt hơn sẽ yên tâm, ổn định sản xuất...

Tăng cường công tác phối hợp giữa các Bộ, ngành Trung ương và các cấp chính quyền địa phương; Các sở, ban, ngành và chính quyền các cấp phối hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể, quần chúng nhân dân tích cực tham gia thực hiện công tác bố trí ổn định dân cư; tăng cường công tác quản lý (đặc biệt là công tác lý đất đai có nguồn gốc từ các nông, lâm trường), kiểm tra, giám sát các dự án trên địa bàn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện bố trí dân cư tại các địa phương.

Là một trong những khách mời tham dự buổi tọa đàm, đồng thời cũng là người trực tiếp tham mưu, xử lý những đề xuất, mong muốn từ phía người dân, ông Hảng Seo Sùng - Chủ tịch UBND xã Tung Chung Phố nhận định:

Thực hiện Dự án bố trí dân cư thôn Vả Thàng, xã Tung Chung Phố đã tích cực tuyên truyền vận động bà con đã làm và theo sự chỉ đạo của huyện. 

Xã Tung Chung Phố đã kiểm tra, rà soát toàn bộ các quỹ đất. Trong đó, tâm tư nguyện vọng của người dân thôn Vả Thàng rất mong muốn chuyển ra khỏi vùng có nguy cơ thiên tai cao. 

Theo kế hoạch, trên diện tích gần 3 ha, sẽ bố trí trên 50 hộ dân thôn Vả Thàng di chuyển từ nơi có nguy cơ sạt lở về. Xã đã có quỹ đất để bà con chuyển ra nhưng thiếu kinh phí để triển khai thực hiện. Bởi vì khi sắp xếp dân cư cho bà con phải đảm bảo sinh kế cũng như cơ sở vật chất về đường, điện, giao thông, nhà văn hoá...

Vấn đề này nằm ngoài tầm của tỉnh và huyện bởi kinh phí rất lớn. An cư mới lập nghiệp, bà con thôn Vả Thàng mong muốn có chính sách hỗ trợ để sớm triển khai dự án này.

Thực tế, ở những vùng có nguy cơ cao về thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn hay vùng di cư tự do, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo người dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao. Một số người dù rất muốn chuyển đến nơi an toàn để sinh sống, nhưng lại không có đủ điều kiện về vốn, đất đai…

Bàn về vấn đề này ông Tạ Nam Phong - Trưởng phòng Quy hoạch và Bố trí dân cư, Cục Kinh tế hợp tác và PTNT có nhận định:

Để đạt được kết quả bố trí dân cư nêu trên Thủ tướng Chính phủ đề ra các giải pháp chủ yếu sau:

Một là, về quy hoạch cần xây dựng quy hoạch bố trí dân cư phù hợp với quy hoạch ngành, lĩnh vực khác có liên quan phù hợp với thực tế của từng địa phương;lập, thẩm định, phê duyệt các dự án đầu tư bố trí dân cư theo quy định Luật Đầu tư công và các văn bản pháp luật khác có liên quan để tổ chức thực hiện theo kế hoạch hàng năm; Xây dựng kế hoạch bố trí dân cư theo thứ tự ưu tiên, nơi có nguy cơ cao về thiên tai phải bố trí thực hiện trước.

Hai là, thực hiện đồng bộ chính sách: Về Đất đai, hỗ trợ đầu tư hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất và đặc biệt là hỗ trợ trực tiếp cho các hộ để di chuyển, làm nhà ở đến điểm tái định cư ...(chính sách theo Quyết định số 1776/QĐ-TTg, quy định hỗ trợ 20 triệu đồng/hộ vùng thiên tai, ĐBKK; hỗ trợ 10 triệu đồng/hộ dân DCTD được bố trí, sắp xếp vào vùng quy hoạch...);

Ba là, hỗ trợ địa bàn bố trí dân cư xen ghép nhằm điều chỉnh đất ở, đất sản xuất giao cho các hộ mới đến (khai hoang, bồi thường theo quy định khi thu hồi đất của các tổ chức, cá nhân đang sử dụng đất), xây mới hoặc nâng cấp một số công trình hạ tầng thiết yếu như lớp học, trạm xá, thủy lợi nội đồng, đường dân sinh, công trình cấp nước cộng đồng.Bốn là, hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao năng lực trong công tác quản lý, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Chương trình bố trí dân cư ở các cấp.

Năm là, giải pháp về nguồn lực thực hiện Chương trình. Tổng hợp báo cáo của địa phương nhưng nguồn lực ở giai đoạn trước vẫn còn thấp chỉ đạt khoảng 23%, chưa đáp ứng được nhu cầu của chương trình.

Sáu là, tuyên truyền vận động: Huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể, quần chúng nhân dân, các tổ chức xã hội và cơ quan thông tin đại chúng để tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tích cực tham gia cùng chính quyền các cấp thực hiện bố trí dân cư.

Trong giai đoạn hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã bàn hành Quyết định số 590/QĐ-TTg ngày 18/5/2022 phê duyệt Chương trình bố trí dân cư giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 (thay thế Quyết định số 1776/QĐ-TTg) cũng đã đề ra nhiều giải pháp để thực hiện mục tiêu Chương trình đề ra (đến năm 2025 bố trí ổn định cho hơn …), cụ thể: Đề cập các giải pháp nêu trên, đồng thời giao trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, ngành Trung ương và đặc biệt là các địa phương, trước mắt: Cụ thể hóa nội dung Chương trình; xây dựng ban cơ chế chính sách; tổng hợp danh mục dự án bố trí dân cư vào kế hoạch đầu tư công trung hạn; rà soát, chủ động di dời các hộ có nguy cơ cao về thiên tai đến định cư nơi an toàn, hạn chế thiệt hại về người, tài sản do thiên tai gây ra, bố trí sắp xếp ổn định dân di cư tự do; Huy động, bố trí thêm ngân sách và lồng ghép nguồn vốn khác để thực hiện, hoàn thành dứt điểm dự án, đưa dan đến sinh sống, ổn định đời sống lâu dài.

Mục tiêu của chương trình trong giai đoạn 2021 - 2025 bố trí ổn định 64.283 hộ, bao gồm: 47.159 hộ vùng thiên tai; 3.726 hộ vùng đặc biệt khó khăn; 2.872 hộ vùng biên giới, hải đảo; 10.526 hộ di cư tự do, hộ cư trú trong khu rừng đặc dụng.

Thủ tướng cũng đã giao cho các địa phương cụ thể hóa chương trình. Thứ 2 chủ động, ban hành cơ chế thực hiện chương trình. Rà soát, chủ động di dời các hộ ở vùng có nguy cơ thiên tại đến nơi an toàn, bố trí sắp xếp dân di cư tự do...

 Bố trí dân cư là chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước và có ý nghĩa nhân văn cao cả. Tuy nhiên, chúng ta chưa đáp ứng nhu cầu di dân thực tế, nhất là việc di dời các hộ sinh sống vùng nguy cơ cao về thiên tai, vùng biên giới, vùng đặc biệt khó khăn, ổn định dân di cư tự do. 

Nhận định về vấn đề này, ông Vũ Văn Tiến - Phó cục trưởng Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT cho rằng:

Ý kiến của đồng chí Chủ tịch UBND xã Hảng Seo Sùng cũng đã ít nhiều chỉ ra những tồn tại rất lớn về vấn đề ổn định dân cư hiện này. Điển hình là chúng ta mới bố trí được gần 13.000 hộ/năm, trong khi mức trung bình theo yêu cầu là 20.000 hộ. Tạo sao nhu cầu lớn và dù cố gắng nhưng vẫn nhiều tồn tại, bất cập như vậy, chúng tôi đã tổng hợp 6 khó khăn tồn tại như sau:

- Thứ nhất, sự quan tâm của chính quyền địa phương chưa đúng mức. Như chúng ta biết, khi Luật Đầu tư công có hiệu lực thì nguồn vốn trung ương bố trí cho địa phương theo nguồn gói, tức là tùy theo từng dự án, lĩnh vực, thì hội đồng nhân dân quyết định đầu tư theo dự án gì, đầu tư cho vùng nào?. Chính vì vậy, vốn không thể chỉ tập trung vào một nội dung, một dự án nhất định, trong đó ổn định dân cư chưa được nhiều địa phương quan tâm. Thậm chí ở nhiều địa phương địa phương vấn đề này còn giao khoán trắng ngành nông nghiệp, trong khi ngành nông nghiệp cũng thể tự quyết hoặc tự bố trí các nguồn lực đầu tư để thực hiện hiệu quả vấn đề này.

- Thứ hai, nguồn vốn ngân sách của TW và địa phương bố trí cho ổn định dân cư còn hạn chế. Nhiều địa phương chỉ trông chờ vào dự án của TW rót xuống mà không chú ý tới nguồn vốn từ địa phương, khiến có vấn đề ổn định dân cư còn nhiều khó khăn. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến nhiều dự án ổn định dân cư ở nhiều địa phương còn dở dang, kéo dài vì thiếu vốn.

Đất đá từ triền núi sau nhà sạt lở, gây đổ tường, hư hỏng bếp và công trình phụ, gia đình ông Trần Xuân Thủy – người dân tộc Co và nhiều hộ dân ở tổ Đàng Bộ, thị trấn Trà My, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam được địa phương xếp vào diện hộ nghèo. Ảnh: Khương Lực

- Thứ ba, công tác quy hoạch quỹ đất ưu tiên sử dụng bố trí ổn định dân cư ở các địa phương dù được quan tâm nhưng ở một số nơi chưa tốt. Sự phối hợp giữa các ngành chưa tốt và do quỹ đất hạn chế. Vấn đề này kéo theo thực trạng dân di cư tự do trở nên nóng hơn, nhất là ở vùng Tây Nguyên, khi dân di cư đến các vùng đất thuộc dự án không thể cấp sổ đỏ do là đất lâm nghiệp chưa được chuyển đổi kéo theo rất nhiều hệ lụy ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Vấn đề này, chúng tôi rất mong sự quan tâm vào cuộc của Chính phủ, Quốc hội, các bộ, ngành để có những giải pháp cụ thể và quyết liệt hơn.

- Thứ tư, định mức quy định trong Quyết định 1776 còn thấp hơn so với dự kiến, ví dụ mức dành cho dân di cư vào vùng quy hoạch chỉ có 20 triệu, quá thấp so với thực tế. Nếu mức này nâng lên 30 hay 50 triệu thì sẽ giúp người dân sớm ổn định cuộc sống hơn, có thêm tư liệu để đầu tư, sản xuất.

- Thứ năm, công tác thông tin tuyền truyền chưa thực sự hiệu quả. Dù đã làm nhiều nhưng còn hạn chế nghĩa là hiệu quả chưa cao. Đó cũng chính là lý do hôm nay chúng ta ngồi đây và cũng là cách để đẩy mạnh thông tin tuyên truyền, tuyên dương các mô hình làm tốt, phản ánh những nơi, những địa phương làm chưa tốt để công tác ổn định dân cư dần dần được quan tâm hơn, mang lại hiệu quả thiết thực hơn.

- Thứ sáu, nhiều mô hình tái định cư không hiệu quả, người dân chuyển từ vùng này sang vùng kia chứ không có sự hỗ trợ cho người dân phát triển kinh tế xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Một số điểm tái định cư, người dân đã đến sinh sống nhưng còn thiếu các công trình hạ tầng thiết yếu đặc biệt là giao thông, điện, nước sinh hoạt. Bên cạnh đó việc lồng ghép nguồn vốn từ các Chương trình, dự án khác trên địa bàn để hỗ trợ PTSX, đảm bảo sinh kế,… còn hạn chế, nên đời sống đồng bào còn khó khăn, chưa thực sự ổn định bền vững.

Ông Hảng Seo Sùng, Chủ tịch UBND xã Tung Chung Phố, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai cho biết, trong thời gian qua, địa phương được Đảng, Nhà nước rất quan tâm về bố trí, sắp xếp dân cư.

Nhờ thế mà trong năm 2022, xã sắp xếp ổn định gần 12 hộ, tại chỗ 4 hộ. Tuy nhiên, do địa hình của xã cơ bản là đồi núi dốc nên nguy cơ sạt lở lớn, nhất là thôn Vả Thàng nằm ở lòng chảo nên hiện tượng đá lăn xảy ra nhiều. Năm nào cũng xảy ra vụ đá lăn, người dân có ý kiến đề xuất từ lâu từ 2013 đến nay, xã đã có văn bản đề nghị các cấp nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Chúng tôi đã tuyên truyền để bà con ổn định và đỡ bức xúc nhưng trong thời gian vừa qua, bà con vẫncó nhiều tâm tư, mọi người rất mong được di dời sớm. Trong đó có 53 hộ muốn di dời ra khỏi vùng thiên tai để ổn định sản xuất, cuộc sống.

Các hộ dân sau khi được sắp xếp đến nơi ở mới phải bảo đảm tốt hơn nơi ở cũ, đủ điều kiện để ổn định cuộc sống lâu dài và phát triển kinh tế bền vững. Trong quá trình triển khai, các hộ dân được hỗ trợ di chuyển sắp xếp cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong việc chuẩn bị mặt bằng chuyển đến, nguyên vật liệu bổ sung thay thế những vật liệu đã hỏng... di chuyển đến nơi ở mới bảo đảm đúng kế hoạch.

Ngôi nhà mới, an toàn của gia đình anh Thào Chín Lìn. Ảnh: Khương Lực

Cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể và người dân chủ động giúp đỡ về nhân công và các điều kiện khác để những hộ phải di chuyển đến nơi ở mới an toàn, ổn định phát triển sản xuất. Riêng với các hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn như: Hộ nghèo, hộ độc thân, hộ gia đình chính sách… cấp ủy, chính quyền xã phân công cho các ban, ngành, đoàn thể tập trung lực lượng, ủng hộ ngày công giúp các hộ di chuyển bảo đảm đúng tiến độ, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.

Tỷ lệ hộ nghèo tại thôn Vả Thàng có 47/53 hộ, do hộ nằm trong diện sạt lở nên bà con dừng lại không cải tạo nhà cửa. Chúng tôi rất mong được các cấp đưa dân ở thôn này ra khỏi vùng sạt lở, nếu không làm sớm sẽ có nhiều rủi ro về người và của.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Chu Hoàng Nguyện, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai cũng nhận định:

Hiện nay, khó khăn trong việc sắp xếp, bố trí dân cư tập trung chính vào nguồn lực. Địa phương đã xây dựng kế hoạch, chương trình cụ thể, chi tiết và nhu cầu hiện nay rất lớn, cần có nguồn lực để triển khai thực hiện.

Quá trình bố trí nguồn lực, các chương trình mục tiêu quốc gia, Chính phủ đã giao cho tỉnh và tỉnh đã bố trí, giao vốn cho các dự án. Về nguồn vốn tỉnh Lào Cai cần để thực hiện kế hoạch sắp xếp, ổn định cho 3.800 hộ đến 2025, mỗi năm cần từ 100-150 tỷ đồng để hỗ trợ các hộ xen ghép và bố trí dân cư tập trung.

Cùng với nguồn vốn trung hạn, chúng ta còn có các nguồn dự phòng, nguồn ngân sách Chính phủ và các nguồn hợp pháp khác. Để thực hiện tốt, cần có sự xem xét, tập trung, chỉ đạo từ Trung ương tới địa phương mới có điều kiện triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Thứ hai, địa phương gặp khó khăn về đất đai để sắp xếp, ổn định dân cư. Thực tế ở Lào Cai quỹ đất hạn chế, nhiều địa bàn hộ di chuyển ra khỏi vùng thiên tai chưa có qũy đất ở. Để có phải đất ở, phải có cơ chế đặc thù, chuyển đất nông nghiệp, lâm nghiệp kém hiệu quả sang đất ở, từ đó có điều kiện sắp xếp các hộ, đặc biệt là hộ vùng thiên tai đến ở, ổn định cuộc sống.

Thứ ba, đề nghị các bộ, ngành xem xét, bổ sung hướng dẫn về định mức bố trí đất đai, cơ chế tài chính, tín dụng… Trên cơ sở đó, địa phương mới triển khai thực hiện hiệu quả, kịp thời.

Lào Cai là địa phương có địa hình núi cao hiểm trở, chia cắt mạnh, cùng với thời tiết hàng năm diễn biến phức tạp, thường xảy ra mưa lớn kéo dài, lũ ống lũ quét, sạt lở đất đã phát sinh nhiều hộ dân nằm trong vùng thiên tai cần phải di chuyển gấp.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Chu Hoàng Nguyện, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai nhận định:

Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới, nằm ở trung tâm Đông Bắc và Tây Bắc của đất nước. Với tổng diện tích trên 6.500 km2; 182,5 đường biên giới giáp nước bạn Trung Quốc. Lào Cai là tỉnh vùng cao miền núi có địa hình chia cắt rất mạnh, có nhiều diễn biến về điều kiện thiên tai tương đối khắc nghiệt.

Tuy nhiên trong thời gian vừa qua, trên cơ sở các chính sách của Trung ương, triển khai các nội dung ở địa phương, Lào Cai đã thực hiện tương đối tốt, hiệu quả công tác bố trí sắp xếp dân cư.

Từ năm 2016-2020 thực hiện Nghị quyết 76, toàn tỉnh đã thực hiện được 1.135 hộ sắp xếp dân cư, trên 12 dự án tập trung. Trong quá trình triển khai thực hiện cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu cần thiết cho việc bố trí sắp xếp dân cư, đặc biệt đối với các hộ sắp xếp dân cư vùng thiên tai, khó khăn. Qua đó đã nâng cao đời sống của người dân trong khu vực được bố trí sắp xếp dân cư lên mức mới đảm bảo hơn, ổn định hơn.

Trong giai đoạn hiện nay, thực hiện Nghị quyết 22, Quyết định 590, Quyết định 1719 về thực hiện sắp xếp dân cư, chương trình phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh Lào Cai đã xây dựng các kế hoạch thực hiện các chương trình, nghị quyết.

Trong giai đoạn 2022 – 2025, toàn tỉnh đã tập hợp nhu cầu của gần 3.800 hộ, đối với chương trình 1719 toàn tỉnh đã tập hợp nhu cầu của gần 2.000 hộ; thực hiện chương trình sắp xếp dân cư theo Quyết định 590 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Lào Cai đã thực hiện sắp xếp dân cư gần 1.100 hộ.

Với trên 14 dự án tập trung đến nay cơ bản các địa bàn thực hiện sắp xếp dân cư đã được khảo sát, xây dựng các chương trình dự án hết sức cụ thể, chi tiết đáp ứng sắp xếp dân cư trong giai đoạn tới.

Tỉnh Lào Cai đã hết sức chủ động, quyết liệt trong quá trình triển khai các nội dung, nhiệm vụ. Ngay sau khi Quyết định 1776 đến năm 2020 hết giai đoạn, chúng tôi đã xây dựng giai đoạn 2021-2025. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh sẽ hoàn thành sắp xếp ổn định dân cư cho 2.525 hộ thuộc các đối tượng nguy cơ ảnh hưởng của thiên tai, biên giới và hộ đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh.

Triển khai thực hiện các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, giai đoạn 2013-2020, cả nước bố trí, sắp xếp ổn định được 105.352 hộ, trong đó có 70.912 hộ vùng thiên tai, 5.670 hộ vùng đặc biệt khó khăn, 15.007 hộ vùng biên giới và bố trí, sắp xếp ổn định cho 13.763 hộ dân di cư tự do, khu rừng đặc dụng.

Có mặt tại tọa đàm, ông Vũ Văn Tiến – Phó cục trưởng Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT thông tin:

Bố trí dân cư là lĩnh vực quan trọng, Chính phủ giao nhiệm vụ này cho Bộ NNPTNT và Bộ giao Cục Kinh tế hợp tác và PTNT tham mưu, quản lý nhà nước về lĩnh vực này.

Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước rất quan tâm đến công tác sắp xếp, bố trí dân cư. Đây là chủ trương, chính sách có tính nhân văn cao, đặc biệt trong giai đoạn gần đây biến đổi khí hậu, việc sắp xếp, bố trí ổn định dân cư ở vùng thiên tai vô cùng cấp bách và cần thiết.

Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1776/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình bố trí dân cư giai đoạn 2013-2015 và định hướng đến năm 2030. Ở cấp trung ương, cùng với Bộ NNPTNT, có nhiều bộ ngành tham mưu cơ chế, chính sách để triển khai thực hiện như: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Ủy ban Dân tộc và ở dưới địa phương, chính quyền các cấp cũng quan tâm, hỗ trợ nguồn lực.

Trong 10 năm qua (giai đoạn 2013-2022), cả nước đã bố trí, sắp xếp ổn định cho hơn 112 nghìn hộ. Về việc bố trí dân di cư tự do, năm 2018, Thủ tướng chủ trì hội nghị về di dân tự do. Sau hội nghị, Thủ tướng ban hành Nghị quyết 22, nhờ đó công tác sắp xếp, bố trí dân di cư tự do đạt kết quả rất tích cực.

Một trong mục tiêu Nghị quyết 22 đặt ra là đến 2025 cơ bản giải quyết dứt điểm dân di cư tự do. Nếu như năm 2005, cả nước có 2.700 hộ di dân tự do thì từ năm 2020 đến nay, trung bình mỗi năm chỉ có 100 hộ dân di cư tự do, trong đó 9 tháng đầu năm 2022 có 22 hộ di dân tự do. Triển khai Nghị quyết 22, cả nước đã bố trí, ổn định 8.000 hộ dân di cư tự do.

Nói chung, công tác bố trí, ổn định dân cư, trong đó có di dân tự do cơ bản đạt mục tiêu đề ra. Việc bố trí, ổn định dân cư góp phần ổn định cuộc sống, an ninh trật tự ở các địa phương như: Điện Biên hay vùng Tây Nguyên…

Có những khu dân cư, mô hình, dự án bố trí ổn định dân cư, người dân thay đổi căn bản chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, nhiệm vụ sắp xếp, bố trí dân cư còn rất nhiều vấn đề, tồn tại hạn chế. Đặc biệt từ 2020, các khu vực, đặc biệt khu vực miền Trung xảy ra mưa lớn, bão, lũ lụt… nên công tác sắp xếp, ổn định dân cư là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Văn Hoài - Phó Tổng biên tập Báo Nông thôn Ngày nay nhận định: Bố trí dân cư là nhiệm vụ quan trọng được Đảng, Nhà nước chỉ đạo, tổ chức thực hiện trong hơn 50 năm qua, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội nói chung và phát triển nông nghiệp nông thôn nói riêng. Qua từng thời kỳ có nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ này.

Đặc biệt năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1776/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình bố trí dân cư các vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng thực hiện giai đoạn 2013-2015 và định hướng đến năm 2020. Kết quả, trong giai đoạn 2013-2021, cả nước đã bố trí, sắp xếp ổn định được hơn 11 vạn hộ dân.

Rõ ràng tỉ lệ ổn định dân cư hàng năm vẫn thấp so với kế hoạch đề ra. Số vốn để thực hiện công tác này cũng chưa đáp ứng đủ, còn thiếu rất nhiều. Những vùng dân cư mới vẫn còn một số địa phương chưa bố trí được hạ tầng cơ sở sản xuất, công tác tuyên truyền vận động vẫn còn nhiều khó khăn,...

Để làm rõ những kết quả đã đạt dược cũng như định hướng trong giai đoạn 2021-2025, Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT, Bộ Nông nghiệp và PTNT phối hợp với Báo Nông thôn ngày nay tổ chức buổi tọa đàm trực tuyến: "Một số kế quả thực hiện chủ trương, chính sách bố trí ổn định dân cư trong giai đoạn hiện nay" trên Báo điện tử Dân Việt.

Tham dự tọa đàm hôm nay có các khách mời:

- Ông Vũ Văn Tiến – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT, Bộ Nông nghiệp và PTNT;

- Ông Tạ Nam Phong, Trưởng phòng Quy hoạch và Bố trí dân cư, Cục Kinh tế hợp tác và PTNT;

- Ông Bùi Quang Tuấn -  Phó chánh văn phòng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT;

- Ông Chu Hoàng Nguyện, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai;

- Ông Hảng Seo Sùng, Chủ tịch UBND xã Tung Chung Phố, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.