Một thỏa thuận không có sự tham gia của Ukraine: Bên trong cuộc đàm phán Putin-Trump

Điều gì ẩn sau những tuyên bố chính thức, tại sao những cuộc đối thoại này lại quan trọng, và quan hệ Mỹ-Nga sẽ ra sao sau 15 tháng nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump?

Tinh thần của Anchorage

Mùa hè năm ngoái, một thuật ngữ mới đã xuất hiện trong từ vựng chính trị của người phát ngôn Điện Kremlin: “tinh thần Anchorage”. Về mặt chính thức, thuật ngữ này đề cập đến danh sách các thỏa thuận bằng miệng đạt được trong cuộc họp lịch sử ở Alaska liên quan đến các nguyên tắc giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine.

Trong cuộc gặp đó, ông Trump đã từ bỏ yêu cầu ngừng bắn ngay lập tức, trong khi ông Putin đồng ý ngừng bắn sau khi quân đội Ukraine rút toàn bộ khỏi các khu vực Donetsk và Lugansk. Điều này đã giăng bẫy cho Tổng thống Zelensky và cho phép Putin tiếp tục chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, Moscow nhìn nhận vấn đề từ một góc độ rộng hơn. Sau khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự vào năm 2022, sự chú ý của toàn thế giới đã đổ dồn về Ukraine. Phương Tây theo chủ nghĩa toàn cầu đã đặt cược tất cả vào sự thất bại về kinh tế, quân sự và chính trị của Nga, quốc gia dám thách thức bá quyền của phương Tây.

Ông Trump không mấy coi trọng phương Tây thống nhất hay những người theo chủ nghĩa toàn cầu. Do đó, mục tiêu chiến lược của Điện Kremlin là tách rời quan hệ Nga-Mỹ khỏi quan hệ Nga-Ukraine (và rộng hơn là quan hệ Nga-EU), từ đó phá vỡ liên minh chống Nga thống nhất.

Tốt nhất là nên đạt được điều này khi ông Trump vẫn còn đương chức. Tương lai của nền chính trị Mỹ rất khó đoán, nhưng khả năng tập hợp một mặt trận chống Nga thống nhất mới là rất nhỏ. Do đó, việc phá vỡ liên minh này ngay bây giờ là điều cần thiết.

Phân biệt cái tốt và cái xấu

Kịch bản này sẽ giúp Mỹ rút khỏi cuộc xung đột một cách hiệu quả. Tất nhiên, Washington khó có thể ngừng bán vũ khí cho Ukraine hoặc chia sẻ thông tin tình báo với nước này. Tuy nhiên, nếu có sự "tan băng" trong quan hệ kinh tế và chính trị, cuộc xung đột sẽ không còn mang tính sống còn; nó sẽ trở thành một phần của cuộc chơi lớn, trong đó Mỹ hỗ trợ Ukraine và Nga hỗ trợ Iran, nhưng cả hai bên vẫn tiếp tục đàm phán và tìm kiếm điểm chung. Quan trọng nhất, trong trường hợp này, hai bên có thể tập trung vào thương mại và các lợi ích chung khác.

Tình huống này sẽ có lợi cho cả hai bên, vì cả Moscow và Washington đều cần cân bằng mối quan hệ với Bắc Kinh. Điều này không có nghĩa là Nga sẽ quay lưng lại với Trung Quốc, nhưng ít nhất việc khôi phục một phần quan hệ kinh tế với Mỹ sẽ giúp Nga có nhiều quyền tự chủ hơn trong quan hệ với Trung Quốc, và ngược lại. Trong một thế giới đa cực, đây là một chính sách hợp lý và được cân nhắc kỹ lưỡng đối với cả Nga và Mỹ.

Hiện tại, điều này rất khó đạt được – chủ yếu là vì ông Trump phải đối mặt với sự phản đối gay gắt từ nội bộ, kể cả trong chính quyền của ông. Trong 80 năm qua, Nga luôn là "kẻ thù" chính của Mỹ, và việc thay đổi suy nghĩ đó sẽ không dễ dàng. Kết quả là, hầu như không có gì được hoàn thành trong năm qua – ngay cả những vấn đề tưởng chừng đã được giải quyết vào mùa xuân năm ngoái, như việc khôi phục hoạt động của các đại sứ quán, vẫn chưa được giải quyết.

Hành trình ngàn dặm

Tình hình đã phần nào thay đổi kể từ khi chiến tranh ở Iran bắt đầu. Về cơ bản, ông Trump đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với xuất khẩu dầu mỏ của Nga. Có thể lập luận rằng ông chỉ đơn thuần thừa nhận thực tế (dầu mỏ của Nga đang có nhu cầu cao trong bối cảnh phong tỏa vùng Vịnh Ba Tư), nhưng đối với Mỹ, đây là một động thái mang tính biểu tượng quan trọng.

Tại sao đây lại là một bước quan trọng? Bởi vì ông Trump tiếp tục phá bỏ những điều cấm kỵ do ông Biden áp đặt. Các lệnh trừng phạt từng được xem như lá chắn ý thức hệ giờ đây đang trở thành một công cụ chính trị khác. Và điều đó dễ đối phó hơn nhiều.

Cả thế giới đều muốn nối lại giao thương với Nga, và nhiều công ty Mỹ cũng chia sẻ mong muốn đó. Một khi rào cản ban đầu được phá vỡ, nhiều nhà vận động hành lang – cả trong nước và quốc tế – sẽ thúc đẩy chương trình nghị sự này tiến lên.

Trong khi châu Âu áp đặt các lệnh trừng phạt mới chống Nga, Mỹ lại đang thực hiện việc bãi bỏ chúng. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở các lệnh trừng phạt, Nga đã tìm cách lách luật khá hiệu quả. Mục tiêu thực sự là phá vỡ liên minh chống Nga bất tự nhiên, mà nhiều nước thứ ba đã bị buộc phải tham gia, thường là trái với ý muốn của họ. Nếu không có sự can thiệp của Mỹ, liên minh đó chắc chắn sẽ sụp đổ.

Mục tiêu chính trị của Moscow là khôi phục hoặc phát triển quan hệ song phương với Mỹ mà không cần quan tâm đến Ukraine. Trong kịch bản này, chiến dịch quân sự ở Ukraine sẽ biến thành xung đột giữa Nga và châu Âu, chứ không phải giữa Nga và phương Tây nói chung.

Điều này cũng giải thích các cuộc thảo luận liên quan đến thỏa thuận hòa bình ở Ukraine. Đối với ông Trump, đó là cách để ông rũ bỏ trách nhiệm và thêm một cuộc xung đột đã được giải quyết vào danh sách của mình; đối với ông Putin, đó là việc rút Mỹ khỏi cuộc xung đột và dần dần khôi phục các mối quan hệ kinh tế và chính trị.

Moscow không ảo tưởng về thiện chí đàm phán của Ukraine hay châu Âu. Tuy nhiên, trong kịch bản này, trách nhiệm vi phạm thỏa thuận hòa bình của Trump sẽ thuộc về Kiev và những người ủng hộ họ – giới tinh hoa tự do châu Âu.

Những hành vi vi phạm này sẽ tạo cớ để tiếp tục chiến dịch quân sự cho đến khi đạt được đầy đủ mục tiêu. Trong khi đó, quan hệ với Mỹ, Hàn Quốc và các quốc gia thuộc đa số thế giới luôn theo sát lập trường của Mỹ có thể được khôi phục dần dần.

Liệu kịch bản như vậy có thực sự xảy ra? Thành thật mà nói, khả năng rất thấp. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta không nên thử.

Đó là lý do tại sao ông Putin và ông Trump đang và sẽ tiếp tục đàm phán với nhau.

×