Myanmar - Quốc gia từng giàu có nhất Đông Nam Á, vì sao nay lại nghèo hơn cả Việt Nam?

Trong quá khứ, Myanmar và Philippines từng được coi là hai "con hổ kinh tế" của châu Á. Vào những năm 1940-1950, nước này từng đứng đầu khu vực về mức độ giàu có.

Được ưu ái bởi vị trí địa lý chiến lược – giáp với "gã khổng lồ" Trung Quốc, biển Andaman, vịnh Bengal, Ấn Độ và các quốc gia Đông Nam Á như Lào, Thái Lan – Myanmar sở hữu trữ lượng khoáng sản khổng lồ, đứng thứ 10 thế giới về trữ lượng dầu (khoảng 3,2 tỷ thùng) và khí đốt (ước tính 89,7 nghìn tỷ m³). Myanmar cũng là quốc gia sản xuất đá quý hàng đầu châu Á với sự đa dạng về chủng loại.

Trong thời kỳ thuộc địa Anh, Myanmar là một trong những quốc gia giàu có nhất Đông Nam Á, là nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới và là nhà cung cấp dầu khí qua Công ty Dầu khí Myanmar. Bên cạnh tài nguyên thiên nhiên phong phú, đất nước này còn có nguồn nhân lực dồi dào, sản xuất 75% lượng gỗ tếch toàn cầu và đạt tỷ lệ biết chữ cao. Myanmar từng được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Đến cuối thập niên 1960, Myanmar đã xây dựng được lực lượng lao động có trình độ và đào tạo tốt nhất khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, những năm gần đây, đất nước này lại đối diện với nhiều khó khăn về kinh tế.

GDP của Myanmar năm 2025: Mức giảm đáng lo ngại

Theo các số liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổng GDP của Myanmar vào năm 2025 đạt 60,56 tỷ USD, giảm mạnh so với mức 74,08 tỷ USD của năm 2024. Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 được IMF dự đoán -2,7%, cho thấy nền kinh tế Myanmar đang phải đối mặt với một năm đầy khó khăn.

Trong khi trước đó, Ngân hàng Châu Á – Thái Bình Dương (ADB) đưa ra dự báo GDP 2025 của Myanmar có thể -3% trong năm 2025.

GDP bình quân của Myanmar trong năm 2025 ước tính đạt 1.097 USD, giảm 2,2% so với 1.122 USD của năm 2024 cho thấy rõ ràng sự suy thoái kinh tế và khó khăn trong đời sống của người dân Myanmar.

Trong năm 2026, IMF lạc quan hơn với dự báo tăng trưởng trở lại đạt khoảng 3%.

Trong khi đó, theo số liệu từ Cục Thống kê Việt Nam, GDP của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, Tăng trưởng trên trên 8% so với năm trước theo báo cáo chính thức. Cùng với đó, GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.026 USD.

Như vậy, trong năm 2025, sự chênh lệch giữa Việt Nam và Myanmar này là khá rõ rệt, với GDP bình quân đầu người của Việt Nam cao gấp hơn 4,5 lần so với Myanmar. Điều này phản ánh sự khác biệt lớn về mức sống và nền kinh tế giữa hai quốc gia, với Việt Nam đạt được mức thu nhập bình quân đầu người cao hơn đáng kể, nhờ vào tốc độ tăng trưởng ổn định và những cải cách trong phát triển kinh tế.

Tác động của động đất và các thảm họa thiên tai

Trận động đất mạnh 7,7 độ Richter xảy ra vào tháng 3/2025 đã gây thiệt hại nặng nề cho Myanmar. Theo báo cáo từ Ngân hàng Thế giới (WB), thiệt hại trực tiếp đối với cơ sở hạ tầng và các khu vực sản xuất có thể lên tới 11 tỷ USD, tương đương khoảng 14% GDP của Myanmar. Sản lượng kinh tế trong năm tài khóa hiện tại được dự báo sẽ giảm khoảng 2 tỷ USD do ảnh hưởng từ động đất, trong khi tỷ lệ người nghèo tiếp tục gia tăng, đặc biệt là những người phải di dời.

Thiệt hại nặng nề từ trận động đất không chỉ khiến hơn 17 triệu người chịu ảnh hưởng mà còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng, hạ tầng sản xuất, và làm giảm năng suất lao động ở các khu vực trọng điểm như Mandalay và Nay Pyi Taw.

Một trong những yếu tố góp phần lớn vào sự suy giảm kinh tế của Myanmar là tình trạng thiếu hụt điện năng. Đầu năm 2025, việc các đường dây truyền tải bị tấn công và thiếu khí khiến sản lượng phát điện giảm xuống chỉ còn khoảng một nửa so với công suất bình thường. Cùng với đó, tình trạng mất điện kéo dài tại Yangon và các khu công nghiệp đã làm gián đoạn sản xuất và đẩy chi phí doanh nghiệp lên cao. Điều này cũng tạo ra những khó khăn cho ngành dịch vụ, vốn rất nhạy cảm với sự đứt quãng trong cung ứng.

Lạm phát tại Myanmar cũng đã gia tăng mạnh mẽ trong năm 2025, ước tính đạt khoảng 30%. Theo WB, các yếu tố như lũ lụt, gián đoạn vận tải, cấm vận thương mại và sự suy yếu của đồng kyat đã làm giá cả tăng cao, đẩy người dân vào tình cảnh khó khăn. Điều này còn dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các đầu vào sản xuất, khiến các doanh nghiệp khó khăn trong việc lập kế hoạch sản xuất và tăng trưởng.

Tỷ lệ nghèo và triển vọng phục hồi của Myanmar

Tỷ lệ nghèo của Myanmar vẫn ở mức cao. Theo khảo sát Điện thoại Cấp tỉnh Myanmar 2024–2025, tỷ lệ nghèo ước tính ở mức 31%, một mức cao đáng lo ngại. Các chuyên gia cho rằng tỷ lệ nghèo có thể tăng thêm khoảng 2,8% do tác động từ động đất và các khó khăn khác.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế và nỗ lực phục hồi sau thảm họa thiên tai, Myanmar dự kiến sẽ phục hồi dần trong năm 2026 với mức tăng trưởng GDP khoảng 3%, khi mà các điều kiện về năng lượng và hạ tầng được cải thiện.

Kinh tế Myanmar trong năm 2025 đang trải qua những thử thách nghiêm trọng. Mặc dù các dự báo cho thấy triển vọng tăng trưởng trong năm 2026, nhưng những khó khăn về năng lượng, lạm phát, động đất, và tỷ lệ nghèo vẫn đang là những yếu tố đáng lo ngại. Chính phủ Myanmar sẽ cần phải đẩy mạnh các biện pháp phục hồi sau thảm họa, cải thiện năng lực sản xuất và nâng cao chất lượng đời sống người dân để ổn định nền kinh tế và cải thiện sự phát triển bền vững trong tương lai.

Trước đó, trong báo cáo "Cuộc khủng hoảng đa chiều dai dẳng của Myanmar: Bốn năm trong một hành trình đầy biến động" hồi đầu năm 2025, đã chỉ ra bức tranh ảm đạm về một quốc gia đang rơi vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng, với gần một nửa dân số sống dưới mức nghèo khổ, các dịch vụ thiết yếu sụp đổ và nền kinh tế hỗn loạn.

Kể từ năm 2020, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Myanmar đã giảm 9%, đảo ngược hoàn toàn đà phát triển kinh tế của thập kỷ trước. Lạm phát tăng mạnh lên mức 25,4% vào năm 2024, khiến sức mua của các hộ gia đình suy giảm nghiêm trọng. Thâm hụt thương mại cũng gia tăng đáng kể, đạt 2,2% GDP, phần lớn do các hạn chế nghiêm ngặt đối với thương mại xuyên biên giới.

Đồng kyat đã mất giá mạnh, từ hơn 1.330 kyat/USD vào năm 2021 xuống còn 4.520 kyat/USD vào năm 2025, khiến hàng nhập khẩu trở nên quá đắt đỏ và đẩy giá cả leo thang. Tình hình kinh tế thêm phần nghiêm trọng khi Myanmar bị đưa vào danh sách đen của Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính (FATF) do không đủ khả năng ngăn chặn nạn rửa tiền và tài trợ khủng bố. Trong bối cảnh này, nền kinh tế bất hợp pháp của Myanmar phát triển mạnh mẽ, với nước này trở thành một trong những nhà sản xuất thuốc phiện, heroin và methamphetamine hàng đầu thế giới.

Cũng trong báo cáo, cuộc xung đột kéo dài ở Myanmar đã buộc hơn 3,5 triệu người di tản trong nước, nhiều người khác vượt biên giới. Những người di tản thiếu hỗ trợ và bảo vệ, trong khi các cộng đồng tiếp nhận đang đối mặt với nguồn lực hạn chế.

Nạn đói và sản lượng nông nghiệp giảm 16% từ 2021, chủ yếu do xung đột và thiên tai. Thiếu phân bón, giá nhiên liệu tăng và gián đoạn thương mại đã đẩy giá gạo tăng 47% ở một số khu vực, đặc biệt tại Bang Rakhine, nơi sản lượng lương thực chỉ đáp ứng 20% nhu cầu vào giữa năm 2025. Các dịch vụ công cộng cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, với hơn một nửa đất nước mất điện và bệnh viện ở vùng xung đột ngừng hoạt động.

×