Ngành sắn Việt Nam bước vào vụ mới mà thiếu nguyên liệu, dân giữ hàng chờ giá, doanh nghiệp bồn chồn

Ngành sắn Việt Nam vào vụ mới nhưng thiếu hụt nguyên liệu chưa ổn định

Theo Hiệp hội Sắn Việt Nam, hoạt động sản xuất đã bắt đầu khởi động từ cuối tháng 10/2025 tại một số nhà máy thuộc khu vực Nghệ An và Thanh Hóa. Các nhà máy phía Bắc đồng loạt chạy máy trong tháng 11/2025 khi thời tiết se lạnh giúp độ bột trong củ sắn tươi tăng lên.

Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu củ sắn tươi lại liên tục trong tình trạng thiếu hụt, làm tăng giá thu mua đầu vào.

Giá mua giá sắn theo trữ lượng bột 30% ở miền Bắc vào giữa tháng 11 là 76,6-80 đồng/độ bột. Đến những ngày cuối tháng 11 thì tăng nhẹ lên 78,3-81,6 đồng/độ bột (tương đương 2.349-2.448 đồng/30 độ bột).

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cũng cho biết, đầu tháng 11/2025, hoạt động sản xuất tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên bị gián đoạn do mưa bão.

Nguyên nhân chính là do giá sắn giảm thấp trước đó. Người dân chưa đẩy mạnh nhổ sắn vì tâm lý kỳ vọng giá nguyên liệu sẽ tăng thêm.

Tại Tây Ninh, khu vực chế biến sắn lớn nhất nước, giá thu mua sắn tươi cuối tháng 10 dao động 80-85 đồng/độ bột. Đến giữa tháng 11, mức giá này tăng lên 81,6-91,6 đồng/độ bột. Dù sau đó có sự điều chỉnh giảm nhẹ vào ngày 24/11, về mức 81,6-90 đồng/độ bột (tương đương 2.400–2.700 đồng/30 độ bột).

Theo Hiệp hội sắn, việc giá nguyên liệu đầu vào tăng cao trong khi giá xuất khẩu tinh bột sắn chưa tăng tương xứng tạo ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp.

Hiệp hội cảnh báo, điều này tiềm ẩn rủi ro cho nhà máy khi giá đầu vào sản xuất khá cao, nhưng giá đầu ra có thể giảm khi sắp tới vào chính vụ sản xuất, nguồn cung tăng mạnh.

Ngoài ra, tình trạng mưa lũ ở miền Trung và Tây Nguyên còn gây thiệt hại nặng nề tới vùng nguyên liệu, làm đình trệ giao thông, mất điện và nước sạch, tác động lớn đến doanh nghiệp ngành sắn.

Doanh nghiệp trong ngành sắn Việt Nam lo biên độ lợi nhuận thu hẹp

Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu sắn không phải mới đây. Theo các nhà máy, ngành sắn Việt Nam đang đối diện sự mất cân đối giữa công suất chế biến và nguồn cung nguyên liệu trong nước.

Đơn cử tại Tây Ninh, tỉnh có tổng công suất thiết kế chế biến đạt khoảng 4 triệu tấn củ/năm với 65 cơ sở, nhưng sản lượng sắn nội tỉnh chỉ ước đạt khoảng 2,078 triệu tấn củ/năm. Có nghĩa là nguồn nguyên liệu nội tỉnh chỉ đáp ứng được khoảng 50-55% nhu cầu.

Thời điểm này, nguồn nguyên liệu sắn còn rất ít do đã hết mùa. Các nhà máy trong tỉnh chủ yếu nhập khẩu nguyên liệu từ Campuchia về chế biến.

Ông Nguyễn Văn Tài - Phó Giám đốc Phòng Thương mại, phụ trách thu mua nguyên liệu cho Tập đoàn Hùng Duy cho biết, nhiều nhà máy phải nhập khẩu củ sắn tươi, dẫn đến chi phí logistics tăng cao.

Giá sắn tươi nhập khẩu từ Campuchia khi về đến nhà máy dao động khoảng 3.000 đồng/kg. Thế nhưng, giá bột mì bán ra, xuất khẩu lại không tăng nên các nhà máy chế biến tinh bột khoai mì không có lãi.

Theo ông Lê Hữu Hùng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn Việt Nam, hiện nguồn cung chỉ đáp ứng được khoảng một nửa nhu cầu sản xuất, trong khi các doanh nghiệp vẫn phải phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ các nước lân cận.

Ông Hùng cảnh báo, nếu một lúc nào đó nguồn nhập khẩu bị gián đoạn, các nhà máy sẽ đối mặt với nguy cơ thua lỗ vì không có nguyên liệu vận hành. Khi nguồn cung khan hiếm, giá thành sản phẩm sẽ tăng và Việt Nam sẽ mất lợi thế cạnh tranh so với các nước trong khu vực ASEAN.

Hiện diện tích trồng sắn của cả nước khoảng 600.000ha, trong khi các quốc gia lân cận vẫn có khả năng mở rộng sản xuất mạnh hơn.

Với hơn 150 nhà máy chế biến sắn cả nước, chỉ cần mỗi nhà máy hoạt động ở mức công suất trung bình 300-350 tấn/ngày thì tổng nhu cầu nguyên liệu toàn ngành đã lên tới gần 20 triệu tấn củ, trong khi sản lượng hiện chỉ đạt khoảng 10 triệu tấn.

Theo ông Hùng, vấn đề cốt lõi để phát triển bền vững là phải nâng năng suất cây sắn lên mức 30-40 tấn/ha thay vì mức bình quân 20,3 tấn/ha như hiện nay. Một số khu vực tại Tây Ninh đã chứng minh khả năng này khi đạt năng suất tới 50 tấn/ha.

“Việc tăng năng suất, cải thiện giống sắn là giải pháp tất yếu để ngành duy trì ổn định sản xuất trong nước, bảo đảm lợi ích cho nông dân và giữ vững kim ngạch xuất khẩu gần 2 tỷ USD mỗi năm của ngành sắn Việt Nam”, ông nhấn mạnh.

Giải pháp liên kết được xem là sống còn của ngành sắn Việt Nam

Về giá thu mua, ông Nguyễn Văn Tài nhấn mạnh, giá sắn không do doanh nghiệp quyết định, mà phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường quốc tế, đặc biệt là thị trường Trung Quốc, nơi tiêu thụ tới 90% sản lượng tinh bột sắn xuất khẩu của Việt Nam.

2 năm qua, thị trường Trung Quốc chững lại, cộng thêm sự cạnh tranh từ các loại tinh bột thay thế như ngô, khoai tây, gạo, lúa mì, khiến giá tinh bột sắn giảm mạnh. Theo ông Tài, đó là nguyên nhân sâu xa khiến giá sắn thu mua trong nước bị kéo xuống, chứ không phải doanh nghiệp muốn ép nông dân,

Còn về việc tại sao nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được vùng nguyên liệu riêng, nguyên nhân chính là quỹ đất hạn chế. Một nhà máy trung bình ở Tây Ninh cần khoảng 500 tấn củ tươi mỗi ngày, tương ứng với hơn 15ha thu hoạch/ngày. Trong khi đó, toàn tỉnh chỉ có khoảng 60.000ha sắn, nên không thể đủ đất để mỗi nhà máy tự phát triển vùng nguyên liệu riêng cho mình.

“Do đó, giải pháp thực tế và khả thi nhất vẫn là liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp – nông dân – nhà khoa học, cùng nhau chia sẻ lợi ích, bảo đảm đầu ra, cung ứng ổn định, và tiến tới phát triển chuỗi giá trị sắn bền vững tại Tây Ninh”, ông Tài chia sẻ.

Ông Nguyễn Đình Xuân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, Tây Ninh trở thành nơi tập trung tiêu thụ sắn cho cả các tỉnh lân cận và Campuchia.

Thời gian qua, người dân đang học cách sống chung với dịch bệnh thông qua việc chọn những giống ít bị khảm lá, tăng mật độ trồng trên mỗi ha để bù lại năng suất giảm; và tăng lượng phân bón để duy trì sản lượng ổn định, dù chi phí cao hơn.

Để chủ động nguồn cung và hướng đến chuỗi sản xuất bền vững, ngành nông nghiệp tỉnh triển khai nhiều nhóm giải pháp trong đó có việc ổn định vùng nguyên liệu; tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết, và nhân rộng các giống kháng bệnh, giống mới năng suất cao.

Theo yêu cầu mới của tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu khoai mì từ Campuchia và các tỉnh lân cận để đảm bảo nguồn cung ổn định, từ đó khuyến khích doanh nghiệp chế biến sâu, tăng giá trị gia tăng và nâng cao vị thế ngành chế biến của Ngành sắn Việt Nam.

Theo Cục Xuất Nhập khẩu, nhu cầu nhập khẩu sắn lát từ Campuchia được dự báo sẽ gia tăng trong vụ 2025-2026. Doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động phương án logistics và thủ tục tại cửa khẩu nhằm tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mới đây, Liên đoàn Sắn Campuchia và Hiệp hội Sắn Việt Nam đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm tăng cường hợp tác trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và thương mại sắn giữa hai quốc gia.

Theo MoU, 2 bên phối hợp nâng cao chất lượng sản xuất, phát triển chế biến sắn và tạo thuận lợi thương mại biên giới, hướng đến xuất khẩu khoảng 9 triệu tấn sắn tươi từ Campuchia sang Việt Nam mỗi năm. Dịp này, 4 doanh nghiệp 2 nước ký thỏa thuận thương mại, cam kết thu mua khoảng 3 triệu tấn sắn tươi/năm từ nông dân Campuchia.

×