Nghịch lý, dự án tái định cư ở Phú Thọ vắng hộ dân đến ở

Đầu tư hơn 60 tỷ đồng nhưng chưa phát huy hiệu quả

Dự án xây dựng khu tái định cư (TĐC) tại xóm Táu Nà, xã Cun Pheo cũ, được UBND tỉnh Hòa Bình cũ (nay là tỉnh Phú Thọ) phê duyệt vào năm 2020. Với mục tiêu ổn định đời sống cho các hộ dân di dân, dự án được giao cho UBND huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình cũ (nay là tỉnh Phú Thọ) làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư trên 60 tỷ đồng.

Dự án được chia làm hai giai đoạn, nhằm đảm bảo tiến độ và quỹ đất ở cho các hộ dân.

Ở giai đoạn I, nguồn vốn trên 29 tỷ đồng đã được đầu tư để xây dựng hạ tầng kỹ thuật và các công trình công cộng trên diện tích 1,8ha. Các hạng mục chính bao gồm: San nền, phân lô cho 21 hộ dân, hệ thống đường giao thông, cấp thoát nước, điện nội khu, tường chắn đất, nhà văn hóa và giải phóng mặt bằng. Dự án hoàn thành vào năm 2021.

Bước sang giai đoạn II, với nguồn vốn hơn 32 tỷ đồng (trong đó ngân sách Trung ương hỗ trợ 30 tỷ đồng) để tiếp tục mở rộng thêm 3ha mặt bằng, phân lô cho 32 hộ dân. Giai đoạn này không chỉ dừng lại ở hạ tầng nội khu mà còn mở rộng hệ thống cấp nước từ nguồn về khu TĐC, trạm biến áp và các hạng mục hỗ trợ sinh kế sản xuất. Theo người dân bản Táu Nà, giai đoạn II dự án đã hoàn thành cách đây khoảng 2 - 3 năm.

Xét quy mô đầu tư và tính hiệu quả, đây là một dự án có tính định hướng lâu dài, được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để bài toán di dân tự do tại địa phương.

Ghi nhận thực tế cho thấy, tại xóm Táu Nà, mặt bằng đã được san lấp phẳng phiu, các trục đường nội khu đã định hình, hệ thống điện lưới và cấp thoát nước, phòng cháy chữa cháy đã sẵn sàng phục vụ sinh hoạt cho người dân.

Tuy nhiên, trái ngược với kỳ vọng về một khu dân cư "sầm uất", hiện hữu trước mắt lại là một khung cảnh vắng lặng. Những lô đất vốn được quy hoạch dành cho các hộ dân tái định cư hiện vẫn chỉ là những khoảng trống, cỏ dại mọc um tùm, lấn át các công trình hạ tầng đã hoàn thiện.

Điều này đặt ra dấu hỏi lớn về tính hiệu quả của dự án khi nguồn vốn đầu tư công đã giải ngân nhưng mục tiêu tái định cư cho người dân vẫn chưa thực hiện được.

Điểm nghẽn từ bài toán sinh kế và sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch

Sự lãng phí không chỉ dừng lại ở hàng nghìn mét vuông đất trống cho các hộ dân. Dự án gồm cả 2 giai đoạn với tổng mức trên 60 tỷ đồng nay đã hoàn thành cách đây khoảng từ 2 - 3 năm, nhưng không có người ở và quản lý, các hạng mục công trình công cộng đang có dấu hiệu xuống cấp theo thời gian.

Điển hình là nhà văn hóa xóm Táu Nà - một hạng mục được đầu tư khang trang nằm trong dự án, nhưng hiện đang bị bỏ hoang, gây lãng phí tài sản công.

Theo chia sẻ của anh Hà Văn Tăng - Trưởng xóm Táu Nà, nhà văn hóa được hoàn thành nhưng cũng không được bàn giao cho xóm quản lý, vừa để phục vụ cộng đồng, vừa có người trông nom, bảo vệ và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của bà con.

Song với đó, nguyên nhân dẫn đến tình trạng "hạ tầng chờ dân" xuất phát từ sự thiếu đồng bộ giữa việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật và giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân.

Qua công tác vận động, thuyết phục của chính quyền địa phương, các hộ dân đều bày tỏ nguyện vọng sẵn sàng di dời nhưng lại vướng phải những điều kiện thực tế chưa được đáp ứng. Các hộ dân TĐC cho rằng, việc chỉ được giao đất sản xuất là chưa đủ. Để ổn định cuộc sống tại nơi ở mới, họ cần hỗ trợ về nhà ở và đất sản xuất.

Đây chính là "nút thắt" lớn nhất khiến dự án rơi vào bế tắc. Trong khi Nhà nước đã chi hơn 60 tỷ đồng để làm đường, kéo điện, san nền..., thì người dân lại không muốn đến điểm TĐC vì thiếu những điều kiện tiên quyết. Việc đầu tư hạ tầng đi trước nhưng thiếu đi các chính sách hỗ trợ đi kèm về vốn, nhà ở và tư liệu sản xuất..., đã khiến khu TĐC Táu Nà trở thành một "dự án treo" trên thực địa.

Nếu không có những biện pháp quyết liệt, đồng bộ hơn trong việc rà soát lại chính sách hỗ trợ sinh kế, nhà ở, khu TĐC xóm Táu Nà sẽ tiếp tục đối mặt với nguy cơ xuống cấp, hư hỏng hạ tầng trước khi có người dân dời đến.

Để khắc phục, tỉnh Phú Thọ cùng các sở, ngành, địa phương cần sớm rà soát, điều chỉnh phương án hỗ trợ, đồng thời có phương án quản lý, bảo vệ các hạng mục dự án TĐC Táu Nà đã hoàn thành để tránh hư hỏng thêm.

Bên cạnh đó, cũng cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan khi để dự án TĐC Táu Nà bị bỏ hoang suốt mấy năm qua, kéo theo sự lãng phí không chỉ trên 60 tỷ đồng ngân sách Nhà nước mà còn cả hạ tầng đang xuống cấp từng ngày.

×