“Người nổi tiếng” trong các giải Pickleball: Khi danh xưng bị lạm dụng và giá trị bị đánh tráo

Từ ý tưởng đẹp đến thực tế méo mó

Ban đầu, việc tổ chức các nội dung thể thao dành cho văn nghệ sĩ, người nổi tiếng, người có sức ảnh hưởng xã hội (KOLs) xuất phát từ một ý tưởng tích cực: kết nối cộng đồng, lan tỏa tinh thần thể thao, và xây dựng hình ảnh người của công chúng gắn liền với lối sống lành mạnh, năng động.

Ý tưởng tổ chức giải thể thao "văn nghệ sĩ, người nổi tiếng" - tiền thân là giải Văn Nghệ Sĩ do diễn viên Minh Tiệp khởi xướng đầu tiên ở bộ môn tennis, với sự góp mặt của nhiều ngôi sao được yêu mến như Xuân Bắc, Tự Long, Hoa Thanh Tùng, Trịnh Long Vũ... cùng nhiều lãnh đạo của đài truyền hình Việt Nam đã thu hút được sự quan tâm và ủng hộ lớn của công chúng, là bước đệm tạo đà hỗ trợ cho sự phát triển phong trào của bộ môn này.

Cùng với làn sóng phát triển mạnh mẽ của bộ môn Pickleball tại Việt Nam, hàng loạt giải đấu phong trào, bán chuyên và chuyên nghiệp đã được tổ chức ở nhiều địa phương, tạo nên bức tranh sôi động cho đời sống thể thao quần chúng. Tuy nhiên, đi cùng với sự lan tỏa đó là hiện tượng đáng lo ngại: nội dung “Người Nổi Tiếng” trong các giải đấu đang dần bị biến tướng, thương mại hóa, "bình dân hoá" và lệch khỏi giá trị ban đầu.

Đối tượng trong các điều lệ được quy định rõ thành phần tham gia vào nội dung sẽ là các văn nghệ sĩ, hoa khôi, hoa hậu, người mẫu, nhiếp ảnh gia, nhà văn, nhà thơ, MC, diễn viên, hoạ sĩ và những người hoạt động nghệ thuật, truyền thông chính thống nói chung... bên cạnh đó mở rộng định nghĩa đối tượng tham gia là các KOL (người dẫn dắt dư luận chủ chốt" hoặc "người có sức ảnh hưởng", những người có kiến thức chuyên môn sâu rộng, uy tín trong một lĩnh vực cụ thể và sở hữu một lượng lớn người theo dõi, nhờ đó có khả năng tác động đến nhận thức và hành vi của đám đông).

Thế nhưng biến tướng tại các giải đấu Pickleball lớn gần đây liên quan đến nội dung này cùng với những vụ việc ầm ĩ của nó trên các mạng xã hội đang trở thành điểm nóng, tiền lệ và tấm gương xấu cho giới trẻ và cộng đồng về định nghĩa "người nổi tiếng" cũng như cách hành xử, phát ngôn lệch chuẩn trên các phương tiện công cộng.

Từ một nội dung tôn vinh người của công chúng thực thụ – những người có đóng góp văn hóa, nghệ thuật, tri thức, hay sức ảnh hưởng xã hội tích cực – nay đã xuất hiện tình trạng “bình dân hóa” danh xưng, khi bất kỳ cá nhân nào có vài chục nghìn lượt theo dõi trên mạng xã hội cũng có thể được mời tham dự với tư cách “người nổi tiếng”.

Cụ thể để chạy theo kế hoạch gom đủ số lượng VĐV tham gia, cũng như thu hút sự chú ý của người xem - BTC các giải đấu đã đưa vào nội dung này nhiều VĐV không thuộc bất cứ ngành nghề, hoạt động xã hội nào theo quy định đối tượng của nội dung.

Đáng ngại hơn nữa là sự xuất hiện dày đặc của các "Idol mạng", những người không có năng lực và hoạt động chuyên môn, không có đóng góp, dẫn dắt định hướng hay ảnh hưởng tích cực, lành mạnh cho xã hội. Những đối tượng này hoàn toàn xây kênh, xây dựng hình ảnh và câu kéo sự chú ý của cộng đồng trên phương tiện các nền tảng mạng xã hội miễn phí như Facebook, Tiktok - bằng các nội dung thiếu lành mạnh, tạo tranh cãi vô bổ, tạo các nội dung nhảm nhí, phản cảm. 

Hơn thế nữa, nhóm VĐV này trước và trong giải đấu liên tục lên tin bài, video với nội dung kiện tụng, thanh minh, tranh cãi về chuyên môn giải đấu, đồng thời nhấn mạnh vào việc mình được các BTC thừa nhận và mời vào thi đấu như những "người nổi tiếng" đích thực - gây tranh luận tiêu cực đến bộ môn cũng như làm xấu đi hình ảnh của "Người Nổi Tiếng" trong mắt công chúng. 

Trong khi “người nổi tiếng” ở góc nhìn truyền thống được hiểu là những cá nhân có thành tựu, uy tín hoặc đóng góp tích cực trong một lĩnh vực cụ thể, thì hiện nay, nhiều người chỉ cần gây ồn ào trên mạng xã hội đã nghiễm nhiên được xem là “influencer”. Sự đánh tráo khái niệm này đang làm phai nhạt giá trị văn hóa – xã hội của danh xưng “người nổi tiếng”, đồng thời gây nhiễu loạn nhận thức cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.

Nhận thức lệch lạc và hệ luỵ xã hội

Khi danh xưng “người nổi tiếng” bị sử dụng tùy tiện, hệ lụy lan tỏa không chỉ dừng lại ở lĩnh vực thể thao. Việc những cá nhân thiếu chuẩn mực được tôn vinh, quảng bá rộng rãi sẽ khiến giới trẻ hiểu sai về giá trị thành công, tin rằng nổi tiếng chỉ cần gây sốc, gây chú ý, thay vì nỗ lực, cống hiến hay rèn luyện bản thân.

Hệ quả là một môi trường nhận thức đảo chiều, nơi sự tử tế, học vấn và lao động chân chính bị coi nhẹ; còn những biểu hiện phản cảm lại được khen ngợi, chia sẻ và cổ vũ. Trong khi đó, những người nổi tiếng thực sự – các nghệ sĩ, nhà báo, vận động viên, học giả, nhà hoạt động xã hội – dần bị “cào bằng” giá trị, khi danh xưng của họ bị đặt cạnh những cái tên không tương xứng về đạo đức và trình độ.

Điều nguy hiểm hơn là sự tha hóa ngầm trong văn hóa ứng xử thể thao. Khi một giải đấu được tổ chức với tinh thần phô trương, thiếu chọn lọc nhân sự, vô hình chung khuyến khích thói háo danh, chạy theo hình thức và làm tổn hại tinh thần thể thao chân chính – vốn đề cao sự trung thực, khiêm nhường và đoàn kết.

Cần định hình lại nội dung “Người Nổi Tiếng”

Đã đến lúc, các ban tổ chức giải Pickleball cần rà soát và định hình lại nghiêm túc nội dung “Người Nổi Tiếng” – cả ở cấp phong trào lẫn chuyên nghiệp. Danh xưng này không thể chỉ dựa trên lượng người theo dõi mạng xã hội, mà phải được xác lập bằng uy tín cá nhân, đóng góp nghề nghiệp và ảnh hưởng tích cực đến cộng đồng.

Để Pickleball nói riêng và thể thao phong trào nói chung phát triển bền vững, cần trả lại sự trong sáng cho các danh xưng, tôn trọng giá trị thực chất, và đề cao tinh thần thể thao văn minh, chuẩn mực. Những người mang danh “nổi tiếng” – nếu thật sự có ảnh hưởng – phải là tấm gương về thái độ, ứng xử, và trách nhiệm xã hội, chứ không chỉ là công cụ cho những chiêu trò truyền thông ngắn hạn.

×