Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Cao Đức Phát: Đất nước không thể vươn mình nếu nông thôn không vươn mình

Chiều 12/9, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến nghe Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo và các bộ ngành, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học cho ý kiến về báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2035 (Chương trình mục tiêu); Dự thảo Nghị định quy định chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030 (Dự thảo Nghị định).

Nông thôn mới trở thành cuộc vận động toàn dân

Tại cuộc họp, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Cao Đức Phát cho rằng, bàn về chương trình xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững là bàn về một vấn đề chiến lược, có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển đất nước.

"Đất nước không thể vươn mình nếu nông thôn không vươn mình. Kinh tế Việt Nam không thể phát triển nhanh và bền vững nếu kinh tế nông thôn không phát triển nhanh và bền vững", ông Cao Đức Phát chia sẻ.

Theo ông Cao Đức Phát, thành công lớn nhất của chương trình xây dựng nông thôn mới 15 năm qua là nhờ được tổ chức như một cuộc vận động toàn dân thay vì chỉ là một chương trình đầu tư. Trung ương hỗ trợ, còn cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương trực tiếp bàn bạc, lựa chọn hạng mục cần thiết và triển khai.

"Ở Tuyên Quang, chỉ với 170 tấn xi măng và 2 triệu đồng hỗ trợ, nhân dân đã làm được 1.000 km đường trong 3 năm. Nếu đấu thầu theo cách thông thường, chi phí lên tới 1 tỷ đồng/km. Cách làm này vừa tiết kiệm, vừa nhanh, chất lượng lại được nhân dân đồng thuận cao", ông Cao Đức Phát dẫn chứng.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn mới với những thay đổi trong chủ trương, điều kiện phát triển và hệ thống quản lý hành chính, cần có cách tiếp cận, nội dung và tổ chức thực hiện mới trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.

"Đây không chỉ là động lực phát triển kinh tế - xã hội mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị", ông Cao Đức Phát khẳng định.

Chính sách, nguồn lực xây dựng nông thôn mới phải rõ ràng, phân cấp mạnh mẽ

Cho ý kiến về định hướng xây dựng nông thôn mới, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu rõ, bộ tiêu chí mới phải kế thừa các thành quả đạt được, đồng thời bổ sung cho phù hợp giai đoạn phát triển mới. Mục tiêu là nông thôn phát triển toàn diện, bền vững, đời sống người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Các văn bản của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành cần được quán triệt đầy đủ và cập nhật trong quá trình xây dựng bộ tiêu chí mới.

Đối tượng và khu vực triển khai xây dựng nông thôn mới cần được phân loại: Vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khó khăn đặc thù; vùng khó khăn nhưng không thuộc khu vực dân tộc thiểu số; khu vực có điều kiện phát triển, từ đó có cách tiếp cận khác nhau, vừa đặt ra chỉ tiêu cao để phấn đấu, vừa có chính sách ưu tiên phân bổ nguồn lực, không thể cào bằng.

"Cách làm phải xuất phát từ cơ sở, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân. Chính sách, vốn đầu tư phải rõ ràng, phân cấp mạnh mẽ, giao quyền nhiều hơn cho địa phương để khuyến khích sự năng động, sáng tạo", Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng đánh giá, việc triển khai các chương trình như xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc, giảm nghèo bền vững đã đạt kết quả rõ ràng, nhưng vẫn còn chồng chéo, trùng lặp, gây khó khăn trong phân bổ nguồn lực. "Nhiều địa phương xin trả lại kinh phí do vướng cơ chế triển khai.

Mỗi chương trình có vốn riêng, cơ chế riêng, bộ máy riêng, dẫn đến khó khăn trong điều hành".

Một vấn đề khác được Phó Thủ tướng lưu ý là sau khi sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, nhiều địa phương cần sớm hoàn thiện quy hoạch đô thị, nông thôn và phân bổ nguồn lực hợp lý.

Nhấn mạnh, quy hoạch phải đi trước một bước, làm cơ sở cho việc triển khai các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, tránh tình trạng manh mún, chắp vá, Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì, bảo đảm đến năm 2026 toàn bộ các xã đều có quy hoạch.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải làm rõ việc lồng ghép chương trình giảm nghèo bền vững với chương trình xây dựng nông thôn mới, khắc phục những tồn tại kéo dài như "có nhu cầu nhưng không tiêu được tiền".

Cần nghiên cứu cơ chế phân cấp rõ ràng: Địa phương nào tự cân đối thì chủ động bố trí nguồn lực; địa phương khó khăn sẽ được Trung ương hỗ trợ trực tiếp, thay vì thiết kế nhiều chương trình, bộ máy cồng kềnh.

"Mục tiêu cao nhất vẫn là giảm nghèo đa chiều, bao gồm thu nhập và tiếp cận các dịch vụ công cơ bản như y tế, giáo dục, thông tin, nhà ở…", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần cập nhật các chính sách an sinh xã hội đã đi trước như miễn học phí đến hết bậc THCS, bao phủ bảo hiểm y tế gần 100%, cơ bản xử lý xong nhà tạm, nhà dột nát…

Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, đã có 79% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 51% số đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn hoặc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; đã có 12 tỉnh, thành phố được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

×