Nông dân xã Phúc Hòa (Bắc Ninh) thoát nghèo, đổi đời nhờ trồng cây “vàng xanh”

Từ mô hình truyền thống đến áp dụng công nghệ số

Ẩn mình giữa những ngọn đồi trung du xanh ngát của xã Phúc Hoà (tỉnh Bắc Ninh), sâm nam núi Dành đang dần trở thành cây trồng chủ lực, khẳng định vị thế cây dược liệu quý và là biểu tượng cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Cũng chính từ cây được mệnh danh là “vàng xanh” của đất Kinh Bắc nhiều gia đình đã đổi đời, vươn lên thoát nghèo, xây nhà, mua xe, con cái học hành đầy đủ cũng từ sâm.

Là xã vùng cao của tỉnh Bắc Ninh, có nhiều lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu để trồng cây dược liệu, những năm gần đây, người dân xã Phúc Hoà đã tập trung trồng sâm nam núi Dành. Đến nay, với hàng trăm ha dược liệu quý trên địa bàn đã đem lại nguồn thu nhập cao cho người dân từ việc bán hoa sâm, sâm củ và cây sâm giống. Nguồn thu nhập khá ấn tượng này không chỉ giúp người dân ở địa phương, trong đó có nhiều hộ vươn lên thoát nghèo, mà nhiều diện tích đất rừng được phủ xanh và bảo vệ nghiêm ngặt.

Cây sâm nam đã được trồng và phát triển trở thành một trong những giống cây đặc trưng, tiêu biểu của của địa phương, giúp người dân nơi đây có nguồn thu nhập bền vững, nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo.

Vốn là gia đình có hoàn cảnh khó khăn bậc nhất thôn Lãn Tranh 1, cách đây gần 10 năm anh Nguyễn Văn Điện (39 tuổi) nhận thấy tiềm năng của cây sâm qua một lần mời khách uống trà hoa sâm nam núi Dành. Sau lần thưởng trà, bất ngờ anh được đặt hàng số lượng lớn giá cao, bởi vị thơm ngon của trà. Từ đây, anh Điện đã bàn với gia đình nhân rộng thứ cây quý để tìm hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp.

Anh là người tiên phong trong thôn đã tìm hiểu nhân giống cây sâm phát triển tốt ở vùng đất sỏi đá này. Khi sản phẩm trà hoa sâm dần có thương hiệu, thị trường thì trung tâm giống cây trồng về tham quan mô hình của gia đình và anh có hợp đồng đầu tiên về giống cây sâm nam núi Dành.

Từ khi có cây sâm, gia đình anh Điện cùng nhiều người dân thôn Lãn Tranh 1 không phải đi làm thuê xa nữa, đặc biệt là những người lao động có độ tuổi từ trung niên, cao tuổi vẫn có cơ hội thu nhập ổn định.

Giờ đây, vườn sâm nam của anh Điện đã rộng hơn 1ha với hàng chục nghìn gốc. Tính nhanh, mỗi năm anh thu về khoảng hơn 700 triệu đồng/năm (trong đó có giá trị ngay từ hoa làm trà sâm). Gia đình anh Điện cũng tạo công ăn, việc làm cho nhiều người dân thôn Lãn Tranh 1 với mức thu nhập 300.000 đồng/ngày.

Anh Điện cho biết thêm, trước đây, năng suất không cao do trồng xen canh với cây ăn quả như vải, nhãn, bưởi… Sau này, trồng sâm được chăm bón đầy đủ hơn, cây sống khỏe, không sâu bệnh và cho thu nhập cao. Sau khi được hướng dẫn kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao, anh Điện đầu tư hệ thống tưới nước tự động, tự đo độ ẩm để phòng khi vắng nhà vườn sâm vẫn đủ độ ẩm, đảm bảo cây sâm phát triển tốt.

Anh Điện cùng gia đình đã làm hồ sơ trình các cấp có thẩm quyền để thành lập Hợp tác xã dược liệu sinh thái cộng đồng. Qua đó, có điều kiện kết nối, phát triển sản phẩm cây sâm nam núi Dành (trà hoa sâm, rượu sâm…), phát triển du lịch và tiêu thụ sản phẩm cho người dân có đầu ra bền vững.

Sâm nam núi Dành có lớp vỏ bên ngoài hơi cứng, lõi bên trong màu vàng nhạt, mùi thơm dịu và có vị hơi ngọt..., đã được khoa học nghiên cứu và chứng minh rằng “Sâm nam núi Dành” chứa nhóm chất chính là saponin, flavonoid (hoạt chất quý chống lão hóa) và các acid hữu cơ, acid amin... có tác dụng đặc biệt tốt đối với sức khỏe con người.

Theo kết quả phân tích của Viện Dược liệu (Bộ Y tế), saponin - hoạt chất quý giá trong sâm nam núi Dành, đạt tới 8,11%, gần bằng sâm Ngọc Linh (10%) và gấp gần 3 lần sâm Hàn Quốc (3,5%). Chính nhờ hàm lượng saponin cao, sâm núi Dành được đánh giá là có giá trị dược lý đặc biệt, hỗ trợ tốt trong việc ổn định đường huyết, tăng cường sức khỏe, chống oxy hóa.

Đến năm 2020, loại dược liệu này đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý dưới tên “sâm nam núi Dành Tân Yên” như một lời khẳng định về ý nghĩa, tầm quan trọng của giống sâm này trong phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.

Tận dụng sự phát triển của thương mại điện tử và chuyển đổi số. Anh Điện tập trung xây dựng hình ảnh, thương hiệu sản phẩm. Dùng các kênh tài khoản mạng xã hội như Facebook, tiktok để quảng bá tăng nguồn thu các sản phẩm của mình.

Theo số liệu thống kê của UBND xã Phúc Hòa, diện tích trồng sâm nam núi Dành trên địa bàn huyện Tân Yên (cũ) khoảng 24ha. Trong đó, diện tích cho thu hoạch củ là 2,5ha, còn hoa sâm là 15ha. Hiệu quả kinh tế ước đạt khoảng 5 tỷ đồng/ha/chu kỳ khai thác 5 năm. Dù vậy, địa phương nhận định chu kỳ sản xuất dài, nguồn cung còn ít, chưa hình thành vùng nguyên liệu nên chưa phát huy hết giá trị cây sâm nam núi Dành.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Bí thư chi bộ thôn Lãn Tranh 1, xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh chia sẻ, những nghiên cứu mới nhất đã mở ra cánh cửa để sâm nam núi Dành được ứng dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và dược phẩm. Không dừng lại ở đó, tỉnh Bắc Ninh còn đẩy mạnh xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp, kết hợp việc tham quan vùng trồng sâm với khám phá văn hóa, tâm linh tại núi Dành.

“Hướng đi này không chỉ giúp gia tăng giá trị kinh tế, mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Bắc Ninh như một điểm đến thân thiện, giàu bản sắc. Với sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự nỗ lực của các hợp tác xã và cộng đồng, sâm nam núi Dành hoàn toàn có thể trở thành thương hiệu quốc gia, sánh vai với các loại dược liệu hàng đầu thế giới”, ông Tuấn nói.

Chia sẻ với Dân Việt, ông Phạm Văn Hân, Chủ tịch UBND xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh cho biết, triển vọng phát triển của sâm nam núi Dành không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế. Đây còn là cơ hội để Bắc Giang khẳng định thương hiệu trên bản đồ dược liệu Việt Nam và quốc tế. Sâm nam núi Dành, cây "vàng xanh" của vùng đất Tân Yên, không chỉ là biểu tượng của sự giàu có từ thiên nhiên, mà còn là minh chứng cho tinh thần lao động cần cù, sáng tạo của người dân Bắc Ninh.

"Địa phương đặc biệt quan tâm, hỗ trợ người dân tiếp cận tốt nguồn vốn từ ngân hàng chính sách để phát triển kinh tế; những chính sách giảm nghèo, hộ nghèo, cận nghèo được tiếp cận các nguồn vốn từ dự án giảm nghèo. Địa phương cũng đa dạng hóa sinh kế và giảm nghèo bền vững cho người dân. Đặc biệt tuyên truyền ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp tới bà con", ông Hân khẳng định.

Theo Sở NNMT tỉnh Bắc Ninh, mô hình xã thương mại điện tử tại Phúc Hòa được xây dựng với mục tiêu không chỉ bán hàng online, mà còn thay đổi tư duy sản xuất của người dân nông thôn.

Theo đó, địa phương tập trung vào các nội dung: tuyên truyền, nâng cao nhận thức về thương mại điện tử và chuyển đổi số; tập huấn kỹ năng bán hàng trực tuyến; hướng dẫn sử dụng các nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử; hỗ trợ xây dựng hình ảnh, thương hiệu sản phẩm.

Cùng với đó là hệ thống loa truyền thanh thông minh, điểm phát wifi miễn phí, hỗ trợ người dân tiếp cận internet ngay tại địa phương.

Đáng chú ý, xã còn triển khai hệ thống thông tin quản lý sản xuất và tiêu thụ nông sản, phục vụ truy xuất nguồn gốc, hậu kiểm chất lượng khi bán hàng online. Bên cạnh đó, bản đồ số nông sản của xã đang được xây dựng, gắn sản phẩm chủ lực với tùng vùng sản xuất và địa danh văn hóa địa phương.

×