Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan: Công nghệ như dòng nước mới dẫn nhập vào ruộng đồng

Sáng 21/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Chuyển giao công nghệ và Luật Công nghệ cao (sửa đổi). Vấn đề hoàn thiện hành lang pháp lý để công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển, tháo gỡ những điểm nghẽn trong lĩnh vực nông nghiệp được các đại biểu quan tâm góp ý.

Thu hút "đại bàng" đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao

Tham gia đóng góp ý kiến vào dự án Luật Công nghệ cao, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh) bày tỏ sự băn khoăn về tính thiếu nhất quán giữa các điều khoản trong dự thảo.

Cụ thể, trong khi Điều 22 đã bổ sung nhiệm vụ sản xuất sản phẩm cho khu công nghệ cao thì tại Điều 24 về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao lại không có nội dung liên quan đến việc sản xuất sản phẩm ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, mặc dù điều này đã được giữ lại trong dự thảo luật.

Đặc biệt, trong phần giải thích từ ngữ cũng không có giải thích từ ngữ liên quan đến ứng dụng công nghệ cao, cách hiểu của Điều 22 và Điều 24 trong dự thảo luật là khu công nghệ cao và khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ có cách hiểu khác nhau. Do đó, việc sản xuất sản phẩm công nghệ cao trong khu công nghệ cao cũng sẽ có cách hiểu khác nhau so với việc áp dụng Điều 24 về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao có được sản xuất sản phẩm hay không.

Bà Hà đề nghị tại Điều 24 về khung nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cần bổ sung nhiệm vụ sản xuất sản phẩm vì lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là một lĩnh vực nghiên cứu khó thu hút được các nhà khoa học và nhà đầu tư. Kết quả nghiên cứu phải được thử nghiệm sản xuất trong một khoảng thời gian dài, có thể qua nhiều vụ sản xuất, có thể đến vài năm nên rất cần có điều kiện đảm bảo cho nhà khoa học, nhà nông tham gia lĩnh vực này.

Ngoài ra, kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao sẽ được áp dụng và phổ biến rộng rãi, đại trà trong lĩnh vực nông nghiệp nên rất cần khẳng định tính ưu việt của các kết quả nghiên cứu thông qua thử nghiệm và quá trình sản xuất tập trung.

"Để cách hiểu được rõ ràng, rành mạch hơn, tôi đề nghị bổ sung nhiệm vụ về sản xuất sản phẩm ở trong Điều 24 về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao", bà Hà kiến nghị.

Đồng tình với quan điểm cần duy trì và củng cố mô hình khu nông nghiệp công nghệ cao, đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân (TP.HCM) đánh giá cao tinh thần cầu thị của Ban soạn thảo khi đã khôi phục quy định này – một nội dung từng bị lược bỏ ở các dự thảo trước đó.

Bà Trân nhận định đây là tín hiệu tích cực, đáp ứng kỳ vọng của nhiều địa phương trong việc tháo gỡ cơ chế để thu hút doanh nghiệp và nâng cao giá trị nông sản.

Ghi nhận nỗ lực rà soát kỹ lưỡng và giải trình thuyết phục của cơ quan chủ trì soạn thảo, vị đại biểu TP.HCM đề nghị ngay sau khi luật được thông qua, Chính phủ cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các lĩnh vực mới như sàn giao dịch công nghệ hay nông nghiệp công nghệ cao sớm đi vào vận hành thực tế.

Kiểm soát tốt để không có chuyện công nghệ "bình mới rượu cũ"

Giải trình làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, Luật Công nghệ cao đóng vai trò xác định đối tượng ưu tiên phát triển, trong khi Luật Chuyển giao công nghệ điều chỉnh các hoạt động thương mại hóa, quản trị và phát triển thị trường.

Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật lần này mở rộng phạm vi điều chỉnh sang các đối tượng công nghệ mới như thiết kế, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Đáng chú ý, để ngăn chặn tình trạng "nâng khống" giá trị hoặc nhập khẩu công nghệ lạc hậu, gây hại môi trường, cơ quan quản lý nhà nước sẽ tăng cường công tác hậu kiểm với chế tài mạnh mẽ, đồng thời phân cấp thẩm định cho địa phương dựa trên bộ tiêu chí thống nhất quốc gia.

Mục tiêu cốt lõi là hỗ trợ các tổ chức trung gian, kết nối cung cầu vốn và thúc đẩy công nghệ từ nghiên cứu trở thành sản phẩm thương mại.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh, các dự án luật gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần mở ra một hệ sinh thái pháp lý thông suốt, nơi công nghệ được nhìn như dòng nước mới dẫn nhập vào ruộng đồng, nhà máy, trường học, bệnh viện và các nhu cầu đa dạng, thiết yếu của đời sống xã hội.

"Dòng nước ấy phải trong lành, minh bạch, an toàn, được kiểm soát tốt để không có công nghệ cũ khoác lên chiếc áo công nghệ cao, không có dòng nước tù, nước đọng gây cản trở cho đổi mới", ông Hoan nêu rõ.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý rằng chuyển giao công nghệ không chỉ dừng lại ở mua bán thương mại mà là hành trình tiếp nhận, hấp thu và tái tạo để công nghệ nhập khẩu không nằm yên trong phòng thí nghiệm mà đi vào cuộc sống, thành năng suất, thành chất lượng, thành giá trị gia tăng.

Từ tìm hiểu, học hỏi một cách bài bản, căn cơ, Việt Nam mới có thể xây dựng lộ trình, từng bước tạo dựng và làm chủ công nghệ của chính mình.

"Cái gì không đo được không quản lý được, cái gì không đo được cũng không cải tiến được. Vì thế, các tiêu chí công nghệ cao, công nghệ chiến lược cần được lượng hóa, định nghĩa chính xác. Công nghệ cao, công nghệ chiến lược phải thật sự cao trong tri thức, chiến lược trong tầm nhìn và định hướng phát triển quốc gia. Mới trong tư duy và mở trong khả năng kết nối với thế giới", theo Phó Chủ tịch Quốc hội.

Trên tinh thần đó, lãnh đạo Quốc hội đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện dự án luật với chất lượng cao nhất, bảo đảm tiến độ để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua vào cuối kỳ họp thứ 10.

×