Tết Bính Ngọ, kể lại chuyện “ngựa sắt” của Thánh Gióng và điều ít biết về tượng đài đặc biệt gắn liền với con số 9

Điều ít biết về tượng đài Thánh Gióng gắn liền với “con số 9” đặc biệt

Những ngày này, rất đông người dân và du khách thập phương đổ về tượng đài Thánh Gióng trên đỉnh núi Đá Chồng (xã Sóc Sơn, Hà Nội) để chiêm bái, bày tỏ lòng tôn kính. Thánh Gióng là một trong “tứ Thánh bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, gắn với huyền thoại cậu bé làng Phù Đổng dũng cảm đánh thắng giặc Ân, đem lại thái bình cho đất nước.

Trong câu chuyện với PV Dân Việt, ông Ngô Huy Hùng, cán bộ phụ trách khu di tích cho biết, trong lịch sử dân tộc Việt Nam, Thánh Gióng là người có công lớn đánh đuổi giặc Ân từ phương Bắc tràn xuống xâm lược nước ta vào đời Vua Hùng thứ 6 (1712-1632 TCN), khi đó chỉ là đứa trẻ mới lên 3. Để nhớ công lao to lớn của Thánh Gióng, Vua Hùng sai dân làng lập đền thờ ở chốn quê nhà và phong Thánh Gióng là Phù Đổng Thiên Vương.

Hàng nghìn năm trôi qua, truyền thuyết Thánh Gióng đã trở thành hình tượng lịch sử cao đẹp, hùng tráng và bất tử, là bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần anh dũng, kiên cường chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta. Tượng đài Thánh Gióng là một công trình nằm trong chuỗi kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tọa lạc trên đỉnh núi Đá Chồng, cao 297m so với mực nước biển, thuộc quần thể khu di tích đền Sóc.

Theo ông Hùng, tượng được đúc bằng đồng nguyên chất, có chiều cao tới đỉnh là 11,07m, với độ vươn ra là 17m, trọng lượng 86 tấn, mô phỏng hình ảnh vị Thánh trẻ tuổi tay mang tre ngà, thúc ngựa hướng về trời xanh, do nhà điêu khắc Nguyễn Kim Xuân thiết kế.

“Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của dân tộc là một biểu tượng của sự trường tồn, vĩnh cửu, do vậy Tượng đài Thánh Gióng được ông cha ta gắn liền với con số 9. Tượng đài được khánh thành, hô thần nhập tượng, khai quang điểm nhãn vào hồi 9h9 phút ngày 9/9/2009, đặt trong khuôn viên hình bầu dục rộng 3.600 mét vuông, với 9.999 viên đá xanh lát tại sân rồng. Du khách đến hành hương thường đi “nhiễu” 9 vòng xung quanh tượng của Ngài để lấy năng lượng và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đình mạnh khỏe, bình an, công việc hanh thông thành đạt, sở nguyện tâm thành, sở cầu như ý”, ông Hùng tiết lộ.

Ngựa: Biểu tượng của bền bỉ - dẻo dai - may mắn - thành công

Ông Hùng cho hay, trên tượng, Thánh Gióng ngồi trên mình ngựa sắt, người để trần, thể hiện thân hình vạm vỡ của chàng trai Phù Đổng, nhưng lại có khuôn mặt trẻ thơ, tay cầm cây tre đằng ngà làm vũ khí đánh giặc. Toàn bộ tượng có thế vươn cao, ngựa sắt hí vang, hai chân trước bốc khỏi mặt đất, hùng dũng bay lên trời xanh.

Từ vị trí tượng đài, chúng ta có thể nhìn thấy đỉnh núi Vây Rồng, núi Đại Thích, Đá Đen và Đồng Sóc, bên tả có núi Non Tròn, chùa Non, bên hữu có núi Nhà Bia, tạo thế tả thanh long - hữu bạch hổ. Mặt chính tượng quay về hướng đông nam - hướng mở mang bờ cõi.

“Đây là hình ảnh đẹp nhất, bi hùng nhất trong truyền thuyết, là lúc Thánh Gióng cởi bỏ áo giáp sắt, từ biệt mẹ, từ biệt quê hương bay về trời, sau khi đánh tan giặc ngoại xâm”, ông Hùng thuật lại.

Tượng đài nằm trong tổng thể khu di tích Đền Sóc, phục vụ nhu cầu chiêm bái, hành lễ của người dân. Từ quốc lộ 3A lên đến nơi đặt tượng trên núi Đá Chồng dài khoảng 4km, đường uốn lượn, có độ dốc lớn, dọc đường bố trí nhiều chòi nghỉ nhỏ để du khách dừng chân trải nghiệm.

Đặc biệt có nhà Phương Đình, là công trình kiến trúc theo phong cách truyền thống, mái chồng diềm hình bát giác, lợp ngói màu đỏ, mặt bằng rộng 550m2 trên ngọn Non Tròn, đối diện với tượng đài. Từ đây du khách có thể hướng tầm mắt ngắm nhìn cảnh quan xung quanh khu vực di tích và chiêm ngưỡng tượng đài Thánh Gióng sừng sững, uy nghiêm từ đất mẹ vút bay lên trời xanh.

“Tượng đài Thánh Gióng không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh mà còn có ý nghĩa lớn lao trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ trong thời đại mới. Tượng đài minh chứng cho tinh thần đại đoàn kết dân tộc vững chãi, cho truyền thống hào hùng của dân tộc Việt Nam đánh giặc ngoại xâm”, ông Hùng bày tỏ.

Cán bộ phụ trách khu di tích cho biết, tượng đài này nhắc nhở chúng ta phải biết giữ gìn thành quả của ông cha để lại, phải bảo vệ, giữ gìn từng tấc đất của tổ tiên. Đó là máu xương, là hồn thiêng sông núi, chúng ta phải truyền lại cho muôn đời con cháu mai sau để họ thấm nhuần tinh thần này, để cùng giữ vững đất nước tổ tiên, giữ vững được độc lập tự do của Tổ quốc...

“Ở nhiều đình, đền hiện nay, hình ảnh ngựa gắn với ý nghĩa bảo hộ, thể hiện mong ước về sự bình an và trật tự. Trong đời sống thường ngày, ngựa từng là phương tiện di chuyển, chở hàng và hỗ trợ sản xuất. Ở nhiều vùng đồi núi, ngựa giúp con người vượt qua địa hình hiểm trở để vận chuyển hàng hóa, đi lại và phục vụ sinh hoạt.

Sự bền bỉ và dẻo dai của ngựa vì thế trở thành hình ảnh tượng trưng cho sức chịu đựng và nghị lực. Trong văn hóa truyền thống, ngựa còn xuất hiện trong lễ hội, trong các đoàn rước hay các hội đua ngựa vùng cao, góp phần gìn giữ đời sống văn hóa và bản sắc của cộng đồng. Đến hôm nay, trong quan niệm dân gian, ngựa vẫn được xem là biểu tượng của may mắn, thành công và tinh thần luôn tiến về phía trước”, ông Hùng nói.

Ông Hùng chia sẻ thêm, vào ngày 6-8 tháng Giêng âm lịch hàng năm, tại đây đã diễn ra hội Gióng ở đền Sóc. Lễ hội mô phỏng một cách sinh động diễn biến các trận đấu của Thánh Gióng và nhân dân Văn Lang trong cuộc chiến chống giặc Ân, thông qua đó nâng cao nhận thức cộng đồng về các hình thức chiến tranh bộ lạc thời cổ xưa; đồng thời giáo dục lòng yêu nước, truyền thống thượng võ, ý chí quật cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc.

Để chuẩn bị cho ngày hội chính, vào đêm mùng 5, lễ Mộc Dục (tắm tượng) được tiến hành để mời Đức Thánh về dự hội. Đến ngày mùng 6 khai hội, nhân dân 8 thôn làng nằm quanh Khu di tích đền Sóc là Tân Minh, Tiên Dược, Phù Linh, Đức Hòa, Xuân Giang và Bắc Phú dâng các lễ vật đã được chuẩn bị chu đáo lên Đức Thánh, cầu mong ngài phù hộ cho dân làng có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Trong đó, nghi lễ dâng hoa tre lên đền Thượng của thôn Vệ Linh. Hoa tre được làm bằng những thanh tre dài khoảng 50cm, đường kính khoảng 1cm, đầu tre tuốt bông và nhuộm màu tượng trưng cho roi ngựa của Thánh Gióng. Hoa tre sau khi dâng lên đền Thượng sẽ được rước xuống đền Hạ rồi phát cho người dự hội để cầu may mắn trong năm mới.

Năm 2010, Hội Gióng ở đền Sóc và đền Phù Đổng (Hà Nội) được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Năm 2014, quần thể di tích Đền Sóc, trong đó có tượng đài Thánh Gióng được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt.

×